ҶОМЕА
Душанбе 08 Июн 2026 12:50
Чанде пеш бо иқдоми таърихии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мушти хоке аз мазори қаҳрамонони Тоҷикистон, арбобони давлатӣ Нусратулло Махсум, Шириншоҳ Шоҳтемур ва ходими илмиву адабӣ Нисор Муҳаммад ба Ватан оварда шуд. Ин ташаббус бори дигар ҷомеаро водор сохт, то дар бораи ин абармардони таърих ҷусторҳои нав анҷом диҳанду аз корномаҳояшон ёдоварӣ кунанд. Нашрияи расмии Ҳукумати Тоҷикистон “Ҷумҳурият” дар ин маврид пайваста гомҳои устувор мегузорад. Барои арҷгузорӣ ба хидматҳои шоёни ин қаҳрамонон аз сӯйи ин рӯзнома борҳо ташаббусҳои созанда рӯйи кор омадааст. Аз ҷумла, баргузории озмунҳо барои гиромидошти қаҳрамонони Тоҷикистон Нусратулло Махсум ва Шириншоҳ Шоҳтемур бори дигар таваҷҷуҳи ҷомеа, хусусан, аҳли илму адабро ба омӯхтани рӯзгору фаъолияти онҳо бештар сохт. Ба ин хотир, вобаста ба ин иқдоми Роҳбари давлат ва нақши як рӯзнома дар муаррифии ин қаҳрамонон ва тарғиби ташаббусҳои хирадмандонаи Пешвои миллат суҳбате анҷом додем бо сармуҳаррири рӯзномаи “Ҷумҳурият” Қурбоналӣ Раҳмонзода.
- Дар оғози суҳбат мехостам андешаҳои Шумо перомуни ин иқдоми ҳувиятсоз ва арзишмеҳварии он дар бедории миллӣ ба хонанда манзур гардад.
– Ҷойе хонда будам, ки таърихи ҷаҳон саргузашту сарнавишти мардони бузург аст. Воқеан ҳам, таърих ҳамчун довари адолату ҳақиқат бо мурури замон фарзонафарзандони ин ё он қавму миллатро ба саҳнаи сиёсат меорад. Бузургони ҳар давр бо корномаҳои хеш ба китоби сарнавишти миллатҳо саҳифаҳои наву тоза зам мекунанд ва онро рангину мондагор мегардонанд. Дар ҳамин радиф ва, албатта, ба бахти мо миллати тамаддунофари тоҷик низ шахсиятҳое дорад, ки таърихсозанд, шахсиятҳое, ки бо корномаҳои достонзебашон барои ҷовидонӣ чун нақш дар санг боқӣ хоҳанд монд. Ҳам Нурсатулло Махсум ва ҳам Шириншоҳ Шоҳтемуру Нисор Муҳаммад мисоли равшани чунин абармардони миллианд. Онҳо аз шахсиятҳое буданд, ки барои шинохта шудани тоҷикон дар Осиёи Марказӣ ҳамчун миллат ва ташкили кишваре бо номи Тоҷикистон дар ҷавонӣ ҷони хешро бохтанд. Муроди онҳо зинда мондани миллати тоҷик, забону фарҳанг ва расму оинҳои ин қавми ҷафокашида дар Варорӯд буд. Ба ибораи дигар маҳз онҳо масъулияти вазнини ватандориро барои мо ҳамчун намуна ба мерос монданд ва парчами ифтихори миллиро ба ихтиёрамон гузоштанд. Тасаввур кунед, ки Нусратулло 56 сол, Шириншоҳ 38 ва Нисор 40 сол доштанд, ки ҷони худро фидои Ватан сохтанд. Ин ҷавонмаргӣ пойдевори кишвари ҷавони Тоҷикистон шуд. Бузургвории Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавриди ба ҷойгоҳи шоистаи худ баргардондани чеҳраҳои таърихӣ, дар мисоли ин фарзандони фидокор қобили эҳтиром ва шоистаи таҳсин аст. Бешубҳа, ин иқдоми Сарвари давлат, ки барои насли имрӯзу оянда маънои бисёр амиқ дорад, дар таърихи тоҷикон бо оби тилло навишта хоҳад шуд. Ин аст, ки гуфтаанд:
Бузургонро бузургон зинда медоранд,
Бузургонро бузургони дигар поянда медоранд!
- Ҳанӯз соли 2017 рӯзномаи “Ҷумҳурият” якҷо бо Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии ноҳияи Рашт бахшида ба 20-солагии Рӯзи Ваҳдати миллӣ ва ба хотири гиромидошти Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум озмуне роҳандозӣ карда буд. Ҳоло эҳтироми олии Пешвои миллат нисбат ба таърихи гузашта ва ба оғӯши Ватан баргардондани мушти хоки рамзии фарзандони сарсупурдаи миллат дар як вақт аҳамияти ин озмуни “Ҷумҳурият”-ро дигарбора рӯнамоӣ кард. Чаро он замон хос-тед, маҳз ба ин шахсияти таърихӣ ва фарзанди содиқи миллат бори дигар таваҷҷуҳ намоед?
- Ростӣ, аз варақ задани матбуоти даврӣ ва китобҳои таърихиву чеҳракушоиҳои аҳли адабу фарҳанг пай бурдем, ки дар бораи Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум матлабҳои хонданиву муаррифӣ, намоишномаҳо, филмҳои ҳуҷҷатӣ ва паёмҳои тоза нисбатан камтар аст. Насли нав Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров, Мирзо Турсунзодаро бештар мешиносанду дар бораи онҳо даҳҳо барномаҳои телевизиониву театрӣ таҳия шудааст. Ба номи онҳо ҷоизаҳои гуногуни адабиву фарҳангӣ низ таъсис ёфтаанд. Аммо дар бораи Нусратулло Махсум камтар касе муфассал суҳбат мекунад ва медонад. Ин сабаб шуд, то аҳли қалами рӯзномаи мо ба муаррифии дигарбораи ин чеҳраи таърихӣ пардозад. Албатта, дар ин маврид низ илҳомбахши кори мо ибтикори Сарвари давлатамон аст, ки ҳанӯз соли 2006 ба ин абармард унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистонро дода буданд ва бо супоришашон пули (банкнотаи) 200 сомонӣ ба номи ӯ сикка зада шуд.
- Тавре иттилоъ дорем дар ин озмун адибон, публитсистон ва рӯзноманигорон иштирок намуда, аз сӯйи онҳо қариб 70 мақола пешниҳод шудааст. Дар нигоштаҳои он замон то чӣ андоза ин ормон, яъне, ба Ватан баргардонидани хоки Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум инъикос гардида буд?
- Дуруст аст. Матлабҳои ба озмун воридшуда аз сад мақола бештар буд, аммо мо интихобан 70-тои онро чоп карда будем. Бидуни шубҳа, дар матлабҳо аз хокҷои онҳо дар Москва ёд шуда буд. Озмун шахсиятҳои шинохтаи имрӯзи моро ба ҳам овард ва бисёр паҳлуҳои норӯшани зиндагиву фаъолиятҳои Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсумро барои ҷомеа боз намуд. Махсусан, ҷамъбасти озмун дар Рашт шукӯҳи дигар дошт. Мардуми Раштонзамин бори дигар диданд, ки фарзанди бузурги диёрашон то куҷо қаҳрамон аст ва чи корномае аз худ нишон додааст. Вақте дар пояи пайкараи Нусратулло Махсум дар Рашт гулчанбар гузошта мешуд, аз чашми бархе аз ҳозирин ашк ҷорӣ мешуд. Таърих собит мекард, ки хидматҳои ҳеҷ кас, бахусус дар роҳи хидматгузорӣ ба давлату миллат ҳеҷ гоҳ фаромӯш намешавад.
- Бештар кадом паҳлуҳои зиндагиву фаъолияти ин шахсияти таърихӣ мавриди таваҷҷуҳи иштирокчиён қарор гирифта буд?
- Матлабҳо рангоранг буданд. Яке агар ба фаъолиятҳои сиёсии Нусратулло Махсум пардозад, муаллифи дигар аз номаҳои ояндабини ӯ ба унвони Сталин матлаб навишт. Яке бо набераву абераҳои ӯ дар Хуҷанду Душанбе суҳбат карда бошад, дигаре аз қатли ноҷавонмардонаи ӯ дар Москва, дасисаи ба номи ӯ бофташуда матлаб иншо карда ва ҳақиқатро бори дигар ба хонанда баён намуд. Шоирон дар доираи озмун шеърҳои сӯзноке ба номи Нусратулло Махсум нигоштанд ва он ҳама дигар дар дафтари таърихи матбуот сабтанд.
- Бардоштҳо чӣ гуна буд он замон? Тавассути роҳандозии озмун варақ зандани дафтари рӯзгор, фаъолияти ибратбахши як чеҳраи таърихӣ ва хидматҳои шоёни фидоии Ватан кадом хостаҳо ҳосил шуданд?
- Агар ба фарзандатон дар бораи кӣ будани падараш, бобову бибиаш нагӯед, дер ё зуд ӯ кӣ будани хешро фаромӯш мекунад. Дигар намедонад, ки ҳадаф аз ба ҷаҳон омадан, танҳо зистан аст, хӯрдану нӯшидан аст, ё ҳадафҳои бузургтаре ҳам дорад. Ба ин хотир, тавассути чунин озмунҳо такрор ба такрор ёд кардани фидоиёну созандагони Ватан ҳатман ба суди кор аст. Махсусан, барои ташвиқи сиёсати имрӯзаи Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин озмунҳо хеле зарурӣ ба назар мерасанд, зеро аслу асолати Пешвои миллати мо фарҳанг аст, фарҳанги бузурги ориёӣ, ки дар партави он гиромидошти хотираи гузаштагони пуршараф ҳам падидор аст.
“Ҷумҳурият” ҳамчун тарғибгари ҳамин сиёсати бунёдӣ ба ҳадафи худ дар мавриди созмон додани озмун пурра даст ёфт. Яъне, хотираҳои парешони таърих вобаста ба корномаҳои Нусратулло Махсумро ҷамъ овард, чеҳраи барозандаи ӯро ба хонанда ошнотар кард ва дар иртибот ба хизматҳои ҷовидонааш номуси ватандориву худогоҳии миллиро тарғиб намуд.
- Ин иқдоми шоёни таҳсини “Ҷумҳурият” дар мавриди Шириншоҳ Шоҳтемур низ сурат гирифт. Дар назар дорам озмуни дигари рӯзнома бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва гиромидошти хотираи Қаҳрамони Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемурро. Ин озмун то чӣ андоза тавонист диққати муҳаққиқону таърихшиносонро ба омӯзиши амиқтари таърих дар бастагӣ ба фаъолияти Шириншоҳро ҷалб намояд?
- Дуруст қайд кардед. Бояд гуфт, ки мо айнан чунин озмунро ба хотири гиромидошти қаҳрамони дигари худ Шириншоҳ Шоҳтемур бо Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ВМКБ низ соли 2021 гузаронда будем, ки аз нигоҳи ковишҳои нави таърихӣ дорои аҳамияти зиёд буд. Азбаски ин ду шахсият – Шириншоҳ ва Нусратулло аз назари фаъолиятҳои сиёсиву ҷамъиятӣ бо ҳам сахт қаробат доштанду дӯстони ҳамандешу ҳамсангар низ буданд, дар ҳар ду озмун аз онҳо ёд мешуд. Барои мисол матлаби “Шириншоҳ, Нусратулло ва Нисор. Ин се бузургмард дар куҷо хок шудаанд?” (2.09.2021. № 175)-ро ёд оварем, ки дар рӯзнома чоп шуд. Дар ин матлаб муаллиф аз хокҷои онҳо ёд намуда, зикр кардааст, ки ҳар тоҷик агар ба Москва бо ҳар сабаб биравад, ҳатман аз Мазори Донскойи Москва дидан намуда, баъди зиёрат як каф дуоро дар ҳаққи ҷавонмаргони роҳи истиқлоли миллӣ дареғ надорад. Яъне, мо ҳам чун рӯшанфикрони дигар ба Ватан бозовардани як мушт хоки онҳоро мехостем ва ин иқдоми Пешвои миллат ба мо ҳам даҳчанд фараҳу шодӣ овард.
- Бештар аҳли илму адаб огоҳанд, албатта, аз зиндагиву фаъолияти ин се тан ҷонфидои миллат. Аммо барои муаррифии онҳо ба тамоми қишри ҷомеа як рӯзнома чӣ рисолат дошта метавонад?
- Медонед, ки имрӯзҳо китобу рисолаҳо бо шумораи кам чоп мешаванд ва ба ҳама аҳолии кишвар расондан имкон надорад. Маҳз дар чунин вазъ матбуот, бахусус рӯзномаи “Ҷумҳурият” ба доди мардум мерасад ва ниёзҳои маънавии ҷомеаро бароварда месозад. Чунки рӯзномаи мо дар ҳама гӯшаву канори Тоҷикистон обуначӣ дорад. Қариб ҳар як хонавода, ки ҳадди ақал яке аз онҳо корманду ходими давлативу ҷамъиятӣ ё ҳизбӣ аст, шумораҳои рӯзномаро бо худ ба хона барад, ё хонаду аз мағзу муҳтавои он бо аҳли оилааш суҳбат кунад, рисолати озмун иҷрошуда аст. Ин ҷиҳатҳоро ба инобат гирифта, метавон гуфт, ки муассисони озмун ба ҳадафҳои неки хеш расиданд. Инро аз номаҳову ҳамовозии мардум, ки дар гӯшаи “Шаҳраванд”-и рӯзнома чоп шудаанд, метавон тасдиқ кард.
- Роҳандозии чунин озмунҳо дар имрӯз, яъне баъд аз амалишавии ин иқдоми Сарвари давлат барои шинохти бештари ҷомеа аз ин қаҳрамонони Ватан чӣ аҳамият дорад?
- Айнан ҳамин ибтикори беназири таърихии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моро ба корҳои бештари тарғиботӣ ва арҷгузорӣ ба шахсиятҳои ҷонфидои миллат вомедорад. Аз ин фурсати суҳбат, ки барои мо фароҳам овардед, истифода бурда, пешниҳод мекардем, ки маҷмуи мақолаҳои ба озмун воридшуда дар шакли китоб ба дасти хонанда расад. Мо чунин таҷрибаро аз озмунҳои гиромидошти қаҳрамонҳои Тоҷикистон Садриддин Айнӣ бо ноҳияи Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров бо ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ва қадршиносии хидматҳои Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо вилояти Хатлон дорем. Агар гулчини матлабҳои озмунии се Қаҳрамони дигари Тоҷикистон Нусратулло Махсум, Шириншоҳ Шоҳтемур ва Мирзо Турсунзода ҳам китоб шаванд, ганҷинаи таъриху фарҳанги миллати мо меафзояд. Чунин китобҳо бори дигар собит месозанд, ки рисолати матбуот танҳо расондани хабар ва бозкушоии масъалаҳои ҷорӣ нест, балки он минбари баланди зинда гардондани номи қаҳрамонону бузургони миллату давлат ва ошёни китобҳои хубу пурмағз ҳам ҳаст. Ногуфта намонад, ки ду китоби аз ин озмунҳо чоп шуда – “Эмомалӣ Раҳмон ва эҳёи давлатдории миллӣ” ва “Бобоҷон Ғафуров ва тамаддуни Шарқ” дар солҳои 2022 ва 2024 Китоби соли Тоҷикистон эътироф шудаанд.
Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”
- Дар оғози суҳбат мехостам андешаҳои Шумо перомуни ин иқдоми ҳувиятсоз ва арзишмеҳварии он дар бедории миллӣ ба хонанда манзур гардад.
– Ҷойе хонда будам, ки таърихи ҷаҳон саргузашту сарнавишти мардони бузург аст. Воқеан ҳам, таърих ҳамчун довари адолату ҳақиқат бо мурури замон фарзонафарзандони ин ё он қавму миллатро ба саҳнаи сиёсат меорад. Бузургони ҳар давр бо корномаҳои хеш ба китоби сарнавишти миллатҳо саҳифаҳои наву тоза зам мекунанд ва онро рангину мондагор мегардонанд. Дар ҳамин радиф ва, албатта, ба бахти мо миллати тамаддунофари тоҷик низ шахсиятҳое дорад, ки таърихсозанд, шахсиятҳое, ки бо корномаҳои достонзебашон барои ҷовидонӣ чун нақш дар санг боқӣ хоҳанд монд. Ҳам Нурсатулло Махсум ва ҳам Шириншоҳ Шоҳтемуру Нисор Муҳаммад мисоли равшани чунин абармардони миллианд. Онҳо аз шахсиятҳое буданд, ки барои шинохта шудани тоҷикон дар Осиёи Марказӣ ҳамчун миллат ва ташкили кишваре бо номи Тоҷикистон дар ҷавонӣ ҷони хешро бохтанд. Муроди онҳо зинда мондани миллати тоҷик, забону фарҳанг ва расму оинҳои ин қавми ҷафокашида дар Варорӯд буд. Ба ибораи дигар маҳз онҳо масъулияти вазнини ватандориро барои мо ҳамчун намуна ба мерос монданд ва парчами ифтихори миллиро ба ихтиёрамон гузоштанд. Тасаввур кунед, ки Нусратулло 56 сол, Шириншоҳ 38 ва Нисор 40 сол доштанд, ки ҷони худро фидои Ватан сохтанд. Ин ҷавонмаргӣ пойдевори кишвари ҷавони Тоҷикистон шуд. Бузургвории Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавриди ба ҷойгоҳи шоистаи худ баргардондани чеҳраҳои таърихӣ, дар мисоли ин фарзандони фидокор қобили эҳтиром ва шоистаи таҳсин аст. Бешубҳа, ин иқдоми Сарвари давлат, ки барои насли имрӯзу оянда маънои бисёр амиқ дорад, дар таърихи тоҷикон бо оби тилло навишта хоҳад шуд. Ин аст, ки гуфтаанд:
Бузургонро бузургон зинда медоранд,
Бузургонро бузургони дигар поянда медоранд!
- Ҳанӯз соли 2017 рӯзномаи “Ҷумҳурият” якҷо бо Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии ноҳияи Рашт бахшида ба 20-солагии Рӯзи Ваҳдати миллӣ ва ба хотири гиромидошти Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум озмуне роҳандозӣ карда буд. Ҳоло эҳтироми олии Пешвои миллат нисбат ба таърихи гузашта ва ба оғӯши Ватан баргардондани мушти хоки рамзии фарзандони сарсупурдаи миллат дар як вақт аҳамияти ин озмуни “Ҷумҳурият”-ро дигарбора рӯнамоӣ кард. Чаро он замон хос-тед, маҳз ба ин шахсияти таърихӣ ва фарзанди содиқи миллат бори дигар таваҷҷуҳ намоед?
- Ростӣ, аз варақ задани матбуоти даврӣ ва китобҳои таърихиву чеҳракушоиҳои аҳли адабу фарҳанг пай бурдем, ки дар бораи Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум матлабҳои хонданиву муаррифӣ, намоишномаҳо, филмҳои ҳуҷҷатӣ ва паёмҳои тоза нисбатан камтар аст. Насли нав Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров, Мирзо Турсунзодаро бештар мешиносанду дар бораи онҳо даҳҳо барномаҳои телевизиониву театрӣ таҳия шудааст. Ба номи онҳо ҷоизаҳои гуногуни адабиву фарҳангӣ низ таъсис ёфтаанд. Аммо дар бораи Нусратулло Махсум камтар касе муфассал суҳбат мекунад ва медонад. Ин сабаб шуд, то аҳли қалами рӯзномаи мо ба муаррифии дигарбораи ин чеҳраи таърихӣ пардозад. Албатта, дар ин маврид низ илҳомбахши кори мо ибтикори Сарвари давлатамон аст, ки ҳанӯз соли 2006 ба ин абармард унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистонро дода буданд ва бо супоришашон пули (банкнотаи) 200 сомонӣ ба номи ӯ сикка зада шуд.
- Тавре иттилоъ дорем дар ин озмун адибон, публитсистон ва рӯзноманигорон иштирок намуда, аз сӯйи онҳо қариб 70 мақола пешниҳод шудааст. Дар нигоштаҳои он замон то чӣ андоза ин ормон, яъне, ба Ватан баргардонидани хоки Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум инъикос гардида буд?
- Дуруст аст. Матлабҳои ба озмун воридшуда аз сад мақола бештар буд, аммо мо интихобан 70-тои онро чоп карда будем. Бидуни шубҳа, дар матлабҳо аз хокҷои онҳо дар Москва ёд шуда буд. Озмун шахсиятҳои шинохтаи имрӯзи моро ба ҳам овард ва бисёр паҳлуҳои норӯшани зиндагиву фаъолиятҳои Қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсумро барои ҷомеа боз намуд. Махсусан, ҷамъбасти озмун дар Рашт шукӯҳи дигар дошт. Мардуми Раштонзамин бори дигар диданд, ки фарзанди бузурги диёрашон то куҷо қаҳрамон аст ва чи корномае аз худ нишон додааст. Вақте дар пояи пайкараи Нусратулло Махсум дар Рашт гулчанбар гузошта мешуд, аз чашми бархе аз ҳозирин ашк ҷорӣ мешуд. Таърих собит мекард, ки хидматҳои ҳеҷ кас, бахусус дар роҳи хидматгузорӣ ба давлату миллат ҳеҷ гоҳ фаромӯш намешавад.
- Бештар кадом паҳлуҳои зиндагиву фаъолияти ин шахсияти таърихӣ мавриди таваҷҷуҳи иштирокчиён қарор гирифта буд?
- Матлабҳо рангоранг буданд. Яке агар ба фаъолиятҳои сиёсии Нусратулло Махсум пардозад, муаллифи дигар аз номаҳои ояндабини ӯ ба унвони Сталин матлаб навишт. Яке бо набераву абераҳои ӯ дар Хуҷанду Душанбе суҳбат карда бошад, дигаре аз қатли ноҷавонмардонаи ӯ дар Москва, дасисаи ба номи ӯ бофташуда матлаб иншо карда ва ҳақиқатро бори дигар ба хонанда баён намуд. Шоирон дар доираи озмун шеърҳои сӯзноке ба номи Нусратулло Махсум нигоштанд ва он ҳама дигар дар дафтари таърихи матбуот сабтанд.
- Бардоштҳо чӣ гуна буд он замон? Тавассути роҳандозии озмун варақ зандани дафтари рӯзгор, фаъолияти ибратбахши як чеҳраи таърихӣ ва хидматҳои шоёни фидоии Ватан кадом хостаҳо ҳосил шуданд?
- Агар ба фарзандатон дар бораи кӣ будани падараш, бобову бибиаш нагӯед, дер ё зуд ӯ кӣ будани хешро фаромӯш мекунад. Дигар намедонад, ки ҳадаф аз ба ҷаҳон омадан, танҳо зистан аст, хӯрдану нӯшидан аст, ё ҳадафҳои бузургтаре ҳам дорад. Ба ин хотир, тавассути чунин озмунҳо такрор ба такрор ёд кардани фидоиёну созандагони Ватан ҳатман ба суди кор аст. Махсусан, барои ташвиқи сиёсати имрӯзаи Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин озмунҳо хеле зарурӣ ба назар мерасанд, зеро аслу асолати Пешвои миллати мо фарҳанг аст, фарҳанги бузурги ориёӣ, ки дар партави он гиромидошти хотираи гузаштагони пуршараф ҳам падидор аст.
“Ҷумҳурият” ҳамчун тарғибгари ҳамин сиёсати бунёдӣ ба ҳадафи худ дар мавриди созмон додани озмун пурра даст ёфт. Яъне, хотираҳои парешони таърих вобаста ба корномаҳои Нусратулло Махсумро ҷамъ овард, чеҳраи барозандаи ӯро ба хонанда ошнотар кард ва дар иртибот ба хизматҳои ҷовидонааш номуси ватандориву худогоҳии миллиро тарғиб намуд.
- Ин иқдоми шоёни таҳсини “Ҷумҳурият” дар мавриди Шириншоҳ Шоҳтемур низ сурат гирифт. Дар назар дорам озмуни дигари рӯзнома бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва гиромидошти хотираи Қаҳрамони Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемурро. Ин озмун то чӣ андоза тавонист диққати муҳаққиқону таърихшиносонро ба омӯзиши амиқтари таърих дар бастагӣ ба фаъолияти Шириншоҳро ҷалб намояд?
- Дуруст қайд кардед. Бояд гуфт, ки мо айнан чунин озмунро ба хотири гиромидошти қаҳрамони дигари худ Шириншоҳ Шоҳтемур бо Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ВМКБ низ соли 2021 гузаронда будем, ки аз нигоҳи ковишҳои нави таърихӣ дорои аҳамияти зиёд буд. Азбаски ин ду шахсият – Шириншоҳ ва Нусратулло аз назари фаъолиятҳои сиёсиву ҷамъиятӣ бо ҳам сахт қаробат доштанду дӯстони ҳамандешу ҳамсангар низ буданд, дар ҳар ду озмун аз онҳо ёд мешуд. Барои мисол матлаби “Шириншоҳ, Нусратулло ва Нисор. Ин се бузургмард дар куҷо хок шудаанд?” (2.09.2021. № 175)-ро ёд оварем, ки дар рӯзнома чоп шуд. Дар ин матлаб муаллиф аз хокҷои онҳо ёд намуда, зикр кардааст, ки ҳар тоҷик агар ба Москва бо ҳар сабаб биравад, ҳатман аз Мазори Донскойи Москва дидан намуда, баъди зиёрат як каф дуоро дар ҳаққи ҷавонмаргони роҳи истиқлоли миллӣ дареғ надорад. Яъне, мо ҳам чун рӯшанфикрони дигар ба Ватан бозовардани як мушт хоки онҳоро мехостем ва ин иқдоми Пешвои миллат ба мо ҳам даҳчанд фараҳу шодӣ овард.
- Бештар аҳли илму адаб огоҳанд, албатта, аз зиндагиву фаъолияти ин се тан ҷонфидои миллат. Аммо барои муаррифии онҳо ба тамоми қишри ҷомеа як рӯзнома чӣ рисолат дошта метавонад?
- Медонед, ки имрӯзҳо китобу рисолаҳо бо шумораи кам чоп мешаванд ва ба ҳама аҳолии кишвар расондан имкон надорад. Маҳз дар чунин вазъ матбуот, бахусус рӯзномаи “Ҷумҳурият” ба доди мардум мерасад ва ниёзҳои маънавии ҷомеаро бароварда месозад. Чунки рӯзномаи мо дар ҳама гӯшаву канори Тоҷикистон обуначӣ дорад. Қариб ҳар як хонавода, ки ҳадди ақал яке аз онҳо корманду ходими давлативу ҷамъиятӣ ё ҳизбӣ аст, шумораҳои рӯзномаро бо худ ба хона барад, ё хонаду аз мағзу муҳтавои он бо аҳли оилааш суҳбат кунад, рисолати озмун иҷрошуда аст. Ин ҷиҳатҳоро ба инобат гирифта, метавон гуфт, ки муассисони озмун ба ҳадафҳои неки хеш расиданд. Инро аз номаҳову ҳамовозии мардум, ки дар гӯшаи “Шаҳраванд”-и рӯзнома чоп шудаанд, метавон тасдиқ кард.
- Роҳандозии чунин озмунҳо дар имрӯз, яъне баъд аз амалишавии ин иқдоми Сарвари давлат барои шинохти бештари ҷомеа аз ин қаҳрамонони Ватан чӣ аҳамият дорад?
- Айнан ҳамин ибтикори беназири таърихии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моро ба корҳои бештари тарғиботӣ ва арҷгузорӣ ба шахсиятҳои ҷонфидои миллат вомедорад. Аз ин фурсати суҳбат, ки барои мо фароҳам овардед, истифода бурда, пешниҳод мекардем, ки маҷмуи мақолаҳои ба озмун воридшуда дар шакли китоб ба дасти хонанда расад. Мо чунин таҷрибаро аз озмунҳои гиромидошти қаҳрамонҳои Тоҷикистон Садриддин Айнӣ бо ноҳияи Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров бо ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ва қадршиносии хидматҳои Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо вилояти Хатлон дорем. Агар гулчини матлабҳои озмунии се Қаҳрамони дигари Тоҷикистон Нусратулло Махсум, Шириншоҳ Шоҳтемур ва Мирзо Турсунзода ҳам китоб шаванд, ганҷинаи таъриху фарҳанги миллати мо меафзояд. Чунин китобҳо бори дигар собит месозанд, ки рисолати матбуот танҳо расондани хабар ва бозкушоии масъалаҳои ҷорӣ нест, балки он минбари баланди зинда гардондани номи қаҳрамонону бузургони миллату давлат ва ошёни китобҳои хубу пурмағз ҳам ҳаст. Ногуфта намонад, ки ду китоби аз ин озмунҳо чоп шуда – “Эмомалӣ Раҳмон ва эҳёи давлатдории миллӣ” ва “Бобоҷон Ғафуров ва тамаддуни Шарқ” дар солҳои 2022 ва 2024 Китоби соли Тоҷикистон эътироф шудаанд.
Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед