ВАРЗИШ
Шанбе 06 Июн 2026 07:02
Олами ҳастиро танҳо инсонҳое ҷолибу рангин ва барои дигарон зебову ибратбахш гардонидаанд, ки дар умри хеш корномаҳои бузургу боварнокардание анҷом додаанд. Онҳо ҳеҷ гоҳ фаромӯш намешаванд ва бо гузораи вақту фосилаи муайян мардум аз рӯзгор, дастоварду корномаашон мегӯянду менависанд. Майкл Фелпс ҳам аз шумули чунин нафаронест, ки таърих фаромӯшаш намекунад. Магар метавон варзишгареро бо 28 медали тиллои Бозиҳои олимпӣ ва 26 медали тиллои чемпионатҳои ҷаҳон ба дасти фаромӯшӣ супурд!? Ҳаргиз на.
РӮЗУ РӮЗГОР
Майкл Фелпс 30 июни соли 1985 дар музофоти Товсон, дар қисмати шимолии Мэриленди ИМА таваллуд шуда, он ҷо ба воя расидааст. Дар 10-солагӣ тамринро оғоз кард. Пас аз муваффақиятҳои пайдарпайи мактабӣ шиновари ҷавон бори аввал ба Олимпиадаи Сидней рафт ва дар масофаи 200 метр бо усули баттерфляй сазовори ҷойи панҷум гардид. Он замон Фелпс ҳамагӣ 15 сол дошт. Аввалин пирӯзиаш дар сатҳи калонсолон соли 2001 дар чемпионати ҷаҳон оид ба варзиши сабук буд, ки рекорди ҷаҳонии баттерфляй ба масофаи 200 метрро шикаст. Ҳамин тариқ, Майкл Фелпс дар 15-солагӣ ҷавонтарин нафаре буд, ки рекорди ҷаҳонии шиновариро гузошт.
АФИНА - 2004 ВА 8 МЕДАЛИ ТИЛЛО
Бозиҳои тобистонаи олимпии Афина- 2004 имконияти хубе барои муаррифии Фелпс дар тамоми ҷаҳон буд ва аз ин қуллаи баланди варзиш ӯро муяссар гардид, ки бо маҳорати нотакрораш ба қатори шиноварони беҳамтои ҷаҳон ворид гардад. Дар ин олимпиада Фелпси 19 - сола 8 медал ба даст овард, ки аз онҳо 6 тилло ва 2-тояш биринҷӣ буд. Ҳамин тариқ, ӯ се рекорди олимпӣ ва як рекорди ҷаҳонӣ гузошт. Илова бар ин, 8 медал дар як олимпиада такрори амали гимнасти машҳури шуравӣ Александр Дитятин мебошад, ки чунин муваффақияти худ-ро дар Олимпиадаи соли 1980 дар Маскав ба даст оварда буд.
Дар чемпионати ҷаҳон соли 2005 Фелпс ба воситаи коҳиш додани шумораи мусобиқаҳо қарор кард, то каме истироҳат кунад ва танҳо аз мусобиқаи Монреал 4 медали тилло гирифт. Дар чемпионати ҷаҳонии 2007 Фелпс қарор дод, ки барои олимпиадаи Пекин омодагӣ гирад, ки ин ҳам бенатиҷа набуд.
ҒОЛИБИЯТ ДАР ОЛИМПИАДАИ ПЕКИН – 2008
Пеш аз он ки Фелпс ба олимпиадаи Пекин равад, дар зеҳни мардум танҳо як савол чарх мезад, ки “Оё Фелпс дар олимпиадаи мазкур рекорди шиновари афсонавӣ Марк Спитсро, ки қаҳрамони ҳафткаратаи Мюнхен дар соли 1972 буд, мешиканад?”. Дар ҳақиқат ҳам чунин шуд. Майкл дар Чин тавонист, ба ин савол посухи мусбат диҳад ва ҳашт медали тиллоро зеби гардан сохту рекорди Маркро ба таври ҳамешагӣ бекор кард. Ӯ дар ҳама намуди эстафетаҳо ширкат намуда, қаҳрамон гардид ва унвони “Моҳии парвозкунанда” – ро соҳиб гашт.
ЛОНДОН - 2012 ВА 22 МЕДАЛИ ОЛИМПӢ
Маълум набуд, ки Фелпс дар олимпиадаи Лондон метавонад натиҷаи Олимпиадаи Пекинро нишон диҳад ё не. Зеро дар худ дигар он тобу тавони пешинаро дида наметавонист. Ӯ ба масофаи 200 метр бо усули озод ворид нашуд. Аз ин рӯ, ӯ пирӯзии Пекинро такрор накард. Бо вуҷуди ҳамаи ин, дар Олимпиадаи Лондон - 2012 Фелпс чор медали тилло ба даст овард ва аз рӯи шумораи умумии ҷоизаҳои олимпӣ, ки 22 ададро дар бар мегирифт, рекорди 18-медалаи гимнасти шуравӣ Лариса Латининаро, ки тули 48 сол ҷамъ намуда буд, шикаст.
БОЗГАШТИ ДУБОРА
Чанде пас Фелпс истеъфои худро дар авҷи шуҳрати варзишӣ эълон намуд. Ин тасмими ӯ мантиқӣ ба назар мерасад, зеро ӯ яке аз беҳтарин шиноварон дар таърихи Бозиҳои олимпист, ки қуллаҳои баландтаринро фатҳ кардааст. Пас аз хабари қатъи шуҳрати варзишӣ рақибони Фелпс нафаси сабук кашиданд ва мепиндоштанд, ки роҳ ба минбар кушода аст. Онҳо барои Олимпиадаи соли 2016 бо ҷидду ҷаҳд омодагӣ медиданд, аммо тири рақибон хок хӯрд, зеро соли 2015 Фелпс аз бозгашти дуборааш ба олами шиноварӣ хабар дод. Ва афзуд, ки ният дорад дар Бозиҳои олимпии Рио-де-Жанейро ширкат варзад.
Фелпс дубора бо ҷасорати нотакрори пешин роҳ сӯи олимпиадаи Риоро пеш гирифт. Пас аз гузашти 4 сол касе намедонист, ки қаҳрамони Амрико ба чӣ қодир аст. Аммо Фелпс бо омодагии пухта вориди майдони рақобат шуд. Мақсади ниҳоияш медали тиллои олимпӣ буд. Дар Бразилия Фелпс тасмим гирифт, ки барномаи намоишҳои худро дарозтар кунад ва дар масофаи 400 метр ғолиб омад. Ҳамин тариқ, ӯ дар масофаи мазкур ва дар эстафетаҳои 200-метра чор маротиба пайдарпай қаҳрамони олимпӣ шуд.
Баъди ба даст овардани 5 медали тилло дар Бразилия ва қаҳрамони 23-каратаи олимпӣ шудан, Фелпс аз истеъфои ҳақиқии худ ва хотима бахшидани корномаи варзишиаш хабар дод. Пас аз тарк кардани олами шиноварӣ ҳамчун қаҳрамон рафтани Майкл Фелпсро мухлисону ҳаводоронаш корномаи бузургу дастоварди таърихии ӯро дар олами варзиш бе мислу монанд унвон мекунанд.
Фелпс 50 карат қаҳрамони инфиродӣ дар эстафетаи ИМА дар солҳои 2001-2010 буда, 8 маротиба беҳтарин шиновари сол дар ҷаҳон эътироф шудааст ва дар ҳоли ҳозир ӯ серҷоизатарин варзишгар дар таърихи Бозиҳои олимпӣ ва ҷаҳон мебошад.
ҲАЁТИ ШАХСӢ
На танҳо корномаи варзишӣ, балки ҳаёти шахсии Майкл Фелпс низ зебову осуда аст. Ӯ соли 2010 бо модели шинохта Никол Ҷонсон издивоҷ кард, ки он сол унвони зеботарин зани Калифорнияро гирифта буд.
Моҳи майи соли 2016 Никол фарзанди аввалини худ - Робертро ба дунё овард. Он рӯз Майкл Фелпс хурсандии худро ба мухлисонаш дар саҳифаи инстаграм тақсим намуда, қайд карда буд, ки “ҳеҷ як хушбахтии бузурге наметавонад фаротар аз ин рӯз бошад”.
Ҳамсарон аз соли 2010 инҷониб якҷоя зиндагӣ доранд ва варзишгар қайд мекунад, ки ҳоло ӯ вазифадор аст, то бо оилаи хеш вақти зиёдтар гузаронад. Шиновар воқеан ба ин нақша пойбанд буда, аз ду як сурати саҳифаи иҷтимоияш расми оилавиаш мебошад.
ФАКТҲОИ ҶОЛИБ ДАР БОРАИ ФЕЛПС
Дастовардҳои варзишии шиновар аксар вақт, илова бар техникаи шиноварӣ, бо хусусиятҳои хоси ҷисмонӣ аз дигар шиноварон фарқ мекунад. Масалан, ба пойи варзишгар танҳо пойафзоли андозаи 47-ум дуруст меояд, ки доштани чунин пойи калон барои тезонидани суръат дар вақти шино бисёр мувофиқ аст. Хусусияти дигари фарқкунандаи шиновар доштани дастони дароз аст, ки дарозии умумии ҳарду даст ба ду метру се сантиметр мерасад. Ҳарду дасти Фелпс ҳатто аз қадаш 10 см дарозтар аст.
Шиновар инчунин таблиғгари молу маҳсулоти гуногун, аз қабили либосҳои варзишии “LZR Racer” ва айнакҳои махсуси шиноварӣ мебошад. Тарроҳии айнакҳоро худи Фелпс ҳамроҳи мураббиаш Боб Боуман таҳия кардааст.
РӮЗУ РӮЗГОР
Майкл Фелпс 30 июни соли 1985 дар музофоти Товсон, дар қисмати шимолии Мэриленди ИМА таваллуд шуда, он ҷо ба воя расидааст. Дар 10-солагӣ тамринро оғоз кард. Пас аз муваффақиятҳои пайдарпайи мактабӣ шиновари ҷавон бори аввал ба Олимпиадаи Сидней рафт ва дар масофаи 200 метр бо усули баттерфляй сазовори ҷойи панҷум гардид. Он замон Фелпс ҳамагӣ 15 сол дошт. Аввалин пирӯзиаш дар сатҳи калонсолон соли 2001 дар чемпионати ҷаҳон оид ба варзиши сабук буд, ки рекорди ҷаҳонии баттерфляй ба масофаи 200 метрро шикаст. Ҳамин тариқ, Майкл Фелпс дар 15-солагӣ ҷавонтарин нафаре буд, ки рекорди ҷаҳонии шиновариро гузошт.
АФИНА - 2004 ВА 8 МЕДАЛИ ТИЛЛО
Бозиҳои тобистонаи олимпии Афина- 2004 имконияти хубе барои муаррифии Фелпс дар тамоми ҷаҳон буд ва аз ин қуллаи баланди варзиш ӯро муяссар гардид, ки бо маҳорати нотакрораш ба қатори шиноварони беҳамтои ҷаҳон ворид гардад. Дар ин олимпиада Фелпси 19 - сола 8 медал ба даст овард, ки аз онҳо 6 тилло ва 2-тояш биринҷӣ буд. Ҳамин тариқ, ӯ се рекорди олимпӣ ва як рекорди ҷаҳонӣ гузошт. Илова бар ин, 8 медал дар як олимпиада такрори амали гимнасти машҳури шуравӣ Александр Дитятин мебошад, ки чунин муваффақияти худ-ро дар Олимпиадаи соли 1980 дар Маскав ба даст оварда буд.
Дар чемпионати ҷаҳон соли 2005 Фелпс ба воситаи коҳиш додани шумораи мусобиқаҳо қарор кард, то каме истироҳат кунад ва танҳо аз мусобиқаи Монреал 4 медали тилло гирифт. Дар чемпионати ҷаҳонии 2007 Фелпс қарор дод, ки барои олимпиадаи Пекин омодагӣ гирад, ки ин ҳам бенатиҷа набуд.
ҒОЛИБИЯТ ДАР ОЛИМПИАДАИ ПЕКИН – 2008
Пеш аз он ки Фелпс ба олимпиадаи Пекин равад, дар зеҳни мардум танҳо як савол чарх мезад, ки “Оё Фелпс дар олимпиадаи мазкур рекорди шиновари афсонавӣ Марк Спитсро, ки қаҳрамони ҳафткаратаи Мюнхен дар соли 1972 буд, мешиканад?”. Дар ҳақиқат ҳам чунин шуд. Майкл дар Чин тавонист, ба ин савол посухи мусбат диҳад ва ҳашт медали тиллоро зеби гардан сохту рекорди Маркро ба таври ҳамешагӣ бекор кард. Ӯ дар ҳама намуди эстафетаҳо ширкат намуда, қаҳрамон гардид ва унвони “Моҳии парвозкунанда” – ро соҳиб гашт.
ЛОНДОН - 2012 ВА 22 МЕДАЛИ ОЛИМПӢ
Маълум набуд, ки Фелпс дар олимпиадаи Лондон метавонад натиҷаи Олимпиадаи Пекинро нишон диҳад ё не. Зеро дар худ дигар он тобу тавони пешинаро дида наметавонист. Ӯ ба масофаи 200 метр бо усули озод ворид нашуд. Аз ин рӯ, ӯ пирӯзии Пекинро такрор накард. Бо вуҷуди ҳамаи ин, дар Олимпиадаи Лондон - 2012 Фелпс чор медали тилло ба даст овард ва аз рӯи шумораи умумии ҷоизаҳои олимпӣ, ки 22 ададро дар бар мегирифт, рекорди 18-медалаи гимнасти шуравӣ Лариса Латининаро, ки тули 48 сол ҷамъ намуда буд, шикаст.
БОЗГАШТИ ДУБОРА
Чанде пас Фелпс истеъфои худро дар авҷи шуҳрати варзишӣ эълон намуд. Ин тасмими ӯ мантиқӣ ба назар мерасад, зеро ӯ яке аз беҳтарин шиноварон дар таърихи Бозиҳои олимпист, ки қуллаҳои баландтаринро фатҳ кардааст. Пас аз хабари қатъи шуҳрати варзишӣ рақибони Фелпс нафаси сабук кашиданд ва мепиндоштанд, ки роҳ ба минбар кушода аст. Онҳо барои Олимпиадаи соли 2016 бо ҷидду ҷаҳд омодагӣ медиданд, аммо тири рақибон хок хӯрд, зеро соли 2015 Фелпс аз бозгашти дуборааш ба олами шиноварӣ хабар дод. Ва афзуд, ки ният дорад дар Бозиҳои олимпии Рио-де-Жанейро ширкат варзад.
Фелпс дубора бо ҷасорати нотакрори пешин роҳ сӯи олимпиадаи Риоро пеш гирифт. Пас аз гузашти 4 сол касе намедонист, ки қаҳрамони Амрико ба чӣ қодир аст. Аммо Фелпс бо омодагии пухта вориди майдони рақобат шуд. Мақсади ниҳоияш медали тиллои олимпӣ буд. Дар Бразилия Фелпс тасмим гирифт, ки барномаи намоишҳои худро дарозтар кунад ва дар масофаи 400 метр ғолиб омад. Ҳамин тариқ, ӯ дар масофаи мазкур ва дар эстафетаҳои 200-метра чор маротиба пайдарпай қаҳрамони олимпӣ шуд.
Баъди ба даст овардани 5 медали тилло дар Бразилия ва қаҳрамони 23-каратаи олимпӣ шудан, Фелпс аз истеъфои ҳақиқии худ ва хотима бахшидани корномаи варзишиаш хабар дод. Пас аз тарк кардани олами шиноварӣ ҳамчун қаҳрамон рафтани Майкл Фелпсро мухлисону ҳаводоронаш корномаи бузургу дастоварди таърихии ӯро дар олами варзиш бе мислу монанд унвон мекунанд.
РАҚОБАТ БО ДЕЛФИНИ САФЕД
Майкл Фелпс борҳо исбот кардааст, ки дар байни шиноварон рақиб надорад. Аз ин рӯ, соли 2017 дар як мусобиқаи ғайриоддии шабакаи телевизионии “Discovery” иштирок намуд. Дар ин мусобиқа варзишгар дар масофаи 100 метр бо делфини сафед рақобат кард, аммо ҷонвар масофаи таъингардидаро 2 сония пештар аз Фелпс тай намуд.
Бояд иқрор шуд, ки имрӯз корномаи Фелпс дар ҷаҳон беназир аст. Ӯ ягона варзишгарест, ки соли 2007 дар чемпионати ҷаҳон дар Мелбурн 7 медали тилло ба даст оварда, 5 рекорди ҷаҳонӣ гузоштааст. Дар чемпионати ҷаҳони соли 2009 дар Рим Майкл 5 медали тилло ва 1 нуқра ба даст оварда, 4 рекорди ҷаҳонӣ гузошт. Соли 2011 дар чемпионати ҷаҳон дар Шанхай 4 медали тилло, 2 нуқра ва 1 биринҷӣ ба даст овард. Ягона ҷоизаи ғайривоқеии ӯ ин медали биринҷиаш аст, ки дар тамоми корномаи варзишияш ба даст овардааст.Фелпс 50 карат қаҳрамони инфиродӣ дар эстафетаи ИМА дар солҳои 2001-2010 буда, 8 маротиба беҳтарин шиновари сол дар ҷаҳон эътироф шудааст ва дар ҳоли ҳозир ӯ серҷоизатарин варзишгар дар таърихи Бозиҳои олимпӣ ва ҷаҳон мебошад.
ҲАЁТИ ШАХСӢ
На танҳо корномаи варзишӣ, балки ҳаёти шахсии Майкл Фелпс низ зебову осуда аст. Ӯ соли 2010 бо модели шинохта Никол Ҷонсон издивоҷ кард, ки он сол унвони зеботарин зани Калифорнияро гирифта буд.
Моҳи майи соли 2016 Никол фарзанди аввалини худ - Робертро ба дунё овард. Он рӯз Майкл Фелпс хурсандии худро ба мухлисонаш дар саҳифаи инстаграм тақсим намуда, қайд карда буд, ки “ҳеҷ як хушбахтии бузурге наметавонад фаротар аз ин рӯз бошад”.
Ҳамсарон аз соли 2010 инҷониб якҷоя зиндагӣ доранд ва варзишгар қайд мекунад, ки ҳоло ӯ вазифадор аст, то бо оилаи хеш вақти зиёдтар гузаронад. Шиновар воқеан ба ин нақша пойбанд буда, аз ду як сурати саҳифаи иҷтимоияш расми оилавиаш мебошад.
ФАКТҲОИ ҶОЛИБ ДАР БОРАИ ФЕЛПС
Дастовардҳои варзишии шиновар аксар вақт, илова бар техникаи шиноварӣ, бо хусусиятҳои хоси ҷисмонӣ аз дигар шиноварон фарқ мекунад. Масалан, ба пойи варзишгар танҳо пойафзоли андозаи 47-ум дуруст меояд, ки доштани чунин пойи калон барои тезонидани суръат дар вақти шино бисёр мувофиқ аст. Хусусияти дигари фарқкунандаи шиновар доштани дастони дароз аст, ки дарозии умумии ҳарду даст ба ду метру се сантиметр мерасад. Ҳарду дасти Фелпс ҳатто аз қадаш 10 см дарозтар аст.
Шиновар инчунин таблиғгари молу маҳсулоти гуногун, аз қабили либосҳои варзишии “LZR Racer” ва айнакҳои махсуси шиноварӣ мебошад. Тарроҳии айнакҳоро худи Фелпс ҳамроҳи мураббиаш Боб Боуман таҳия кардааст.
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед