ҶОМЕА
Якшанбе 07 Июн 2026 04:03
Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳз бо талошҳои пайвастаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун давлати соҳибистиқлол, демократӣ, дунявӣ, ягона, ҳуқуқбунёд ва соҳибихтиёр дар арсаи ҷаҳонӣ шинохта шуд. Маҳз тарзи дурусти корбарӣ, давлатдориву хирадмандӣ ва дурандешии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон буд, ки пас аз чандин талошу кӯшишҳо ба Тоҷикистон ва мардуми ҷангдидаи он сулҳу оштӣ оварданд.
Ҳангоме ки муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимоми давлатдориро ба даст гирифтанд, мақсади аввалиндараҷаашон ба Тоҷикистон ва мардуми он сулҳу ваҳдат ва оромӣ овардан буд. Барои ин роҳи ягонаро дар муносибати дӯстӣ барпо намудан бо гурӯҳҳои мухолифин донистанд.
Муаллифони китоби “Наҷотбахши миллат” Абдуфаттоҳ Шарифзода ва Абдулло Ғафуров суханҳои Президенти мамлакатро дар лаҳзаҳои ҳассоси давлатсозӣ чунин дарҷ намудаанд: “Роҳи аз ҳама бемасъулияту ҷиноятӣ - ин ба кофтукови гунаҳкорону душманон идома додан мебошад. Ман душмани қатъии ин амалҳо ҳастам. Як калимае вуҷуд дорад - омурзиш. Акнун замонест, ки мо аз якдигар омурзиш биталабем ва бидуни муттаҳамсозӣ ба хунрезии бемаънӣ хотима бахшем. Ба мо лозим аст, ки дар солҳои наздик захмҳои ҷангро табобат кунем, фаъолияти механизми хоҷагиро танзим диҳем ва ақаллан ба беҳбудии андаки ҳаёти мардум ноил гардем. Вале ин амалро мумкин аст танҳо бо чеҳраҳои кушода анҷом дод”.
Ва ҳамин тавр ҳам шуд. Хушбахтона, кӯшишҳои мунтазами Сарвари давлат хирадмандӣ ва фарҳанги олии мардуми шарифи тоҷик барои ба даст овардани натиҷаҳои зарурӣ мусоидат намуданд ва 27-уми июни соли 1997 дар Маскав “Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон” ба имзо расид. Баъди ба имзо расидани созишномаи мазкур ва дар натиҷаи талошҳои доимии Ҳукумат дар кишвар фазои сулҳу оромӣ ва ҳамдилии миллӣ ҳукмрон гардид.
Чуноне боз дар китоби “Наҷотбахши миллат” омадааст: “Марҳилаи бисту чор соли аз тарафи Эмомалӣ Раҳмон роҳбарӣ намудани кишварро метавон ба ду давраи комилан гуногун ҷудо кард:
- давраи якум аз моҳи ноябри соли 1992 то моҳи марти соли 2000-ум, ки марҳилаи барқарор кардани низоми конститутсионӣ, бозгашти ҳамаи гурезагон ва муҳоҷирони иҷборӣ, хотимаи ҷанги шаҳрвандӣ, истиқрори сулҳ, иҷрои бомуваффақияти шартҳои Созишномаи сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон мебошад;
- давраи дувум аз моҳи апрели соли 2000-ум то имрӯз, ки марҳалаи рушди осоиштаи кишвар: таҳкими истиқлолияти давлатӣ, барқарор кардани иқтисодиёт ва гузаронидани ислоҳоти иқтисодӣ, сохтмони иншоотҳои дорои аҳамияти умумимиллӣ, баланд бардоштани некуаҳволии халқ, инкишофи фарҳанг ва густариши фаъолияти байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад”.
Ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ 6-уми ноябри соли 1994 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидани муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба замони осоишта, дӯстиву якдигарфаҳмӣ, сулҳу оромӣ, фазои ободу озоди ҷомеа заминаи хубе гузошт.
Муҳаққиқи сиёсатшинос А. Зокиров дар яке аз мақолаҳои худ навиштаанд: “Шояд дигар нафар президент интихоб мегардид, аммо оё он нафар метавонист чун Эмомалӣ Раҳмон ҷавонмардона доимо бо дасту дили гарм ва иродаи қавӣ баҳри осоиштагии халқу кишвараш хизмат намояд?! Ба фикрам на...”.
Ин андешаҳо боз ҳам далериву нотарсии Сарвари давлатро ҳамчун нафари оташи сӯзонро дар кафи худ нигоҳдошта ва зимоми мураккабу пурпечутоби давлатдориро бадӯшгирифта нишон медиҳад.
Фаъолияти беш аз 29-солаи Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун фарзанди фарзонаи миллат, ки Тоҷикистонро соҳибдавлату соҳибтамаддун ва дорои фарҳанги бою ғанӣ буданашро назди ҷаҳониён собит сохтаасту пайваста бо давлатҳои хориҷа муносибати дӯстӣ барқарор карда, ҳамкориҳои тарафайнро баҳри беҳбудии халқ ба роҳ мондааст, доимо дар кӯшишу талош буда, дар минбарҳои баланди давлатҳои тараққикардаи ҷаҳон бо забони шевои тоҷикӣ ҳарф зада, ташаббусҳои созандаи худро ҳамчун сарвару намояндаи тоҷикони ҷаҳон пешниҳод кардааст, мебояд таҳсину офаринҳо хонд ва ин марди шарифро ҳамешагӣ дуои нек бояд кард.
Ташаббусҳои Сарвари давлат дар роҳи таҳкиму мусоидат ба татбиқи ҳадафҳои рушди устувори марбут ба захираҳои об, инчунин эҳёи фарҳанги неки гузаштагон ва дигарбора ҷашн гирифтани идҳои қадимаи азбайнрафтаи халқи тоҷик, монанди Наврӯз, Меҳргон, Сада ва ғайра фарҳангпарвар ва миллатдӯсту башардӯст будани Эмомалӣ Раҳмонро нишон медиҳад.
Ин ҷо аз ҳаёти зани деҳотие, ки худ онро мушоҳида кардаам, мехоҳам нақл намоям.
Турсуной Шарифоваи 97-сола, ки дар солҳои ҷанги дуюми ҷаҳон бо гандумдаравию нонпазӣ машғул шуда, то қадри имкон ба мардум хизмат кардааст, ҷашни Истиқлолияти ватанро бо аҳли оилааш атрофи дастархони пурфайз ҷашн гирифт. Баробари дар гирди дастархон ҷамъ омадани писару келин, набераву абераҳояш пиразан даст ба дуо бардошта, шукри истиқлол намуд ва илова кард:
– Азобатон роҳат шавад, меҳнататон давлат шавад, хока гиред, зар шавад, дӯстон тоҷи сар шавад. Илоҳо, ба беморон шифо диҳад, ба ранҷурон даво диҳад, Эмомалӣ Раҳмонро Парвардигор ба бахти халқи тоҷик нигоҳ дорад, Шоҳаншоҳи зеби анҷуманҳои дунё бошанд.
Турсунойбибӣ дурудароз дуо хонд. Аз чашмонаш ашк ҷорӣ шуд. Аз айёми ҷавонии худ ба мову ҷигарбандонаш қисса кард.
ҲУНАРМАНДӢ
– Бачем, ҳар бадӣ як некие дорад. Сабр меваи ширин медиҳад. Ҳар дардро давое ҳаст. Ноумед намешавем. Шукр-гузор бошем, ҳамааш хуб мешавад. Истиқлолият шуду Эмомалӣ Раҳмон сулҳу ваҳдатро оварду барои ҳунармандон дару дарвозаи имкониятҳо боз гашт. Нонвоӣ бароямон касби меросӣ аст. Рӯзҳои вазнинро аз сар гузаронидем. Модарам нонҳои осиёбӣ мепӯхтанд. Ҳар боре, ки нон пазанд, ба ҳамсоягон низ чор-панҷтояшро тақсим мекарданд. Нонҳо якбуридагӣ ба ҳар яки мо тақсим мешуд. Баъдтар ман ҳам дар хонаи шавҳарам нонпазӣ мекардам. Нонро исроф намекардам. Дар сари дастархон одати модари раҳматиамро такрор намуда, якбуридагӣ назди ҳар кас мегузоштам…
Дар замони наврасии мо барои ҳунармандон имконият кам буд. Ҳар касе ҳақ надошт, ки маҳсули дастонашро ба бозор барорад ё ба касе пешкаш кунад. Ӯро дошта, маҳсулоташро мусодира мекарданд, худашро ҳабс менамуданд. Мо ҳам дар танӯр нон пухта, аз паси он рӯз мегузаронидем. Фарзандонам нонҳоро фурӯхта меомаданд. Борҳо бо дасти холӣ баргаштаанд. Ҳоло бошад, ҳунармандони мардумиро Президент аз андоз озод кардаанд, то ин ки ҳунарҳои мардумии мо боз ҳам эҳё гардаду ривоҷу равнақ ёбад. Барака ёбанд. Ҳоло дилам гум мезанад, аммо аз асари пирӣ дастонам меларзанду пойҳоям дард мекунанд, чашмҳо хираю гӯшҳо вазнин шудаанд. Ба ҷавонҳои даврони истиқлол ҳавасам меояд. Ин хел мактабу донишгоҳу имкониятҳои дигарро мо орзу менамудем…
“ПИСАРАМ КАНӢ?”
Турсунойбибӣ сухан мегуфту ҳар замон ба писараш, ки бо табассум ба суханони модар гӯш мекард, менигарист. Ба пеши писараш гоҳ нону гоҳе мева мегузошт. Касе дарвозаро кӯфт. Мард берун баромад. Пиразан хавотиромез сӯйи дарвоза нигарист.
– Писарам канӣ? Омад-мӣ?
– Хайр бибиҷон, муллоамакам бачаи хурдсол не, – гуфт набера. - Хавотир нашавед, бо ҷӯраашон суҳбат мекунанд…
Ин сухани наберан ба дили Турсунойбибӣ сахт расид, ки ба ӯ бо хашм нигоҳ карда монд.
– Бибикалон, бобома ресмон катӣ бандам-мӣ? – соддалавҳона гуфт аберааш. – Ман мошинчема бастам, кашола кунам, пешамба мебиёд.
Аз ин сухани бача ҳама бо завқ хандиданд.
– Эҳ, дили модарро Худо чунин офарида будааст-дия, бачем, – оҳи ба дард кашид Турсунойбибӣ ва солҳои гузаштаро пеши назар овард.
Набераи калониаш қадрас шуду ба қавле ба пӯстини Турсунойбибӣ кайк даромад. Мехост набераашро бо ҷиҳозу либоси беҳтарин ва бо тӯйи бодабдаба ба шавҳар диҳад. Бо ин мақсад аз писараш хоҳиш намуд, ки ба Русия рафта, пул кор кунад, духтараш қадрас шудааст. Ба суханони занҳои кӯча бовар карда, писарашро ба сафар гусел намуд.
Пас аз чанд рӯз писараш занг зада гуфт, ки ба кор даромадааст. Аммо дигар на занг заду на аз писараш хабаре шунид. Ҳеҷ кас дар куҷо ва бо кӣ будани писарашро намедонист…
Писараш бо шарти баргардонидани фоизнок барои чипта қарз гирифта буд. Одамон қарзашонро пурсида меомаданд. Келинаш маҷбур шуд фарзанди ширхораашро ба духтараки наврасаш монда, ба бозор барояд. Аз саҳар то поси шаб меҳнат карда, дасту пойҳояш варамидаву обила мегаштанд. Бо вуҷуди ин меҳнат мекард. Бо азобе қарзҳоро баргардониданд.
Тӯйи арӯсии духтар бе иштироки падар гузашт. Духтарак соҳиби ду фарзанд шуд, аммо аз падараш дарак набуд.
Ҷойи напурсидааш, башоратгари нарафтааш намонд. Ҳар кадоме ҳар хел фол мекушоданд. Яке мегуфт, ки пас аз се рӯз меояд, рӯзҳо мегузаштанду намеомад. Дигаре иброз медошт, ки кайҳо руҳаш аз танаш паридааст…
Писар пас аз даҳ соли интизорӣ омад. Лоғару хароб, бо либоси кӯҳнаву дарида, гуруснаву ташна. Модар ба чашмонаш бовар накард, аз ҳуш рафт...
Аз ин рӯ, мехоҳад писараш ҳамеша дар наздаш бошад.
– Дар пирӣ одам камхоб мешудааст, – мегӯяд Турсунойбибӣ. – Аввали шаб хобам намебарад. Сонӣ, ким чи хел хобҳо дида, якбора тарсида мехезам. Аз таги болинам фонусчаро гирифта равшан мекунаму ба ҷойгаҳи писарам нигоҳ мекунам. Мебинам, ки дар ҷояш, ором мешавам.
ШУКР КУНЕМ…
– Маро калонсол гуфта, соҳибмаъракаҳо аз ман барои гузаронидани тӯю маросимҳо маслиҳат мепурсиданд. Мегуфтам, ки ҳурмати меҳмонони омадаро ба ҷо оварда, дастархонро фаровон кунанд. Боқимондаи хӯрокҳоро ба хешу ҳамсояҳо тақсим намоянд. Худам як-ду рӯз пеш аз тӯй ба хонаи тӯйдор мерафтам. Аз дастам ҳеҷ кор наояд ҳам, маслиҳатам даркор мешавад-дия.
Акнун тӯйҳо садкаса. Маслиҳати ман ба ҷавонон ин аст, ки сарфакор бошанд, ҳеҷ кас қарздор намешавад ва аз якдигар гиламанд намегардад.
Азимхӯҷа БАҲОВАДДИНОВ,
донишҷӯи Донишкадаи
исломии Тоҷикистон
Ҳангоме ки муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимоми давлатдориро ба даст гирифтанд, мақсади аввалиндараҷаашон ба Тоҷикистон ва мардуми он сулҳу ваҳдат ва оромӣ овардан буд. Барои ин роҳи ягонаро дар муносибати дӯстӣ барпо намудан бо гурӯҳҳои мухолифин донистанд.
Муаллифони китоби “Наҷотбахши миллат” Абдуфаттоҳ Шарифзода ва Абдулло Ғафуров суханҳои Президенти мамлакатро дар лаҳзаҳои ҳассоси давлатсозӣ чунин дарҷ намудаанд: “Роҳи аз ҳама бемасъулияту ҷиноятӣ - ин ба кофтукови гунаҳкорону душманон идома додан мебошад. Ман душмани қатъии ин амалҳо ҳастам. Як калимае вуҷуд дорад - омурзиш. Акнун замонест, ки мо аз якдигар омурзиш биталабем ва бидуни муттаҳамсозӣ ба хунрезии бемаънӣ хотима бахшем. Ба мо лозим аст, ки дар солҳои наздик захмҳои ҷангро табобат кунем, фаъолияти механизми хоҷагиро танзим диҳем ва ақаллан ба беҳбудии андаки ҳаёти мардум ноил гардем. Вале ин амалро мумкин аст танҳо бо чеҳраҳои кушода анҷом дод”.
Ва ҳамин тавр ҳам шуд. Хушбахтона, кӯшишҳои мунтазами Сарвари давлат хирадмандӣ ва фарҳанги олии мардуми шарифи тоҷик барои ба даст овардани натиҷаҳои зарурӣ мусоидат намуданд ва 27-уми июни соли 1997 дар Маскав “Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон” ба имзо расид. Баъди ба имзо расидани созишномаи мазкур ва дар натиҷаи талошҳои доимии Ҳукумат дар кишвар фазои сулҳу оромӣ ва ҳамдилии миллӣ ҳукмрон гардид.
Чуноне боз дар китоби “Наҷотбахши миллат” омадааст: “Марҳилаи бисту чор соли аз тарафи Эмомалӣ Раҳмон роҳбарӣ намудани кишварро метавон ба ду давраи комилан гуногун ҷудо кард:
- давраи якум аз моҳи ноябри соли 1992 то моҳи марти соли 2000-ум, ки марҳилаи барқарор кардани низоми конститутсионӣ, бозгашти ҳамаи гурезагон ва муҳоҷирони иҷборӣ, хотимаи ҷанги шаҳрвандӣ, истиқрори сулҳ, иҷрои бомуваффақияти шартҳои Созишномаи сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон мебошад;
- давраи дувум аз моҳи апрели соли 2000-ум то имрӯз, ки марҳалаи рушди осоиштаи кишвар: таҳкими истиқлолияти давлатӣ, барқарор кардани иқтисодиёт ва гузаронидани ислоҳоти иқтисодӣ, сохтмони иншоотҳои дорои аҳамияти умумимиллӣ, баланд бардоштани некуаҳволии халқ, инкишофи фарҳанг ва густариши фаъолияти байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад”.
Ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ 6-уми ноябри соли 1994 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидани муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба замони осоишта, дӯстиву якдигарфаҳмӣ, сулҳу оромӣ, фазои ободу озоди ҷомеа заминаи хубе гузошт.
Муҳаққиқи сиёсатшинос А. Зокиров дар яке аз мақолаҳои худ навиштаанд: “Шояд дигар нафар президент интихоб мегардид, аммо оё он нафар метавонист чун Эмомалӣ Раҳмон ҷавонмардона доимо бо дасту дили гарм ва иродаи қавӣ баҳри осоиштагии халқу кишвараш хизмат намояд?! Ба фикрам на...”.
Ин андешаҳо боз ҳам далериву нотарсии Сарвари давлатро ҳамчун нафари оташи сӯзонро дар кафи худ нигоҳдошта ва зимоми мураккабу пурпечутоби давлатдориро бадӯшгирифта нишон медиҳад.
Фаъолияти беш аз 29-солаи Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун фарзанди фарзонаи миллат, ки Тоҷикистонро соҳибдавлату соҳибтамаддун ва дорои фарҳанги бою ғанӣ буданашро назди ҷаҳониён собит сохтаасту пайваста бо давлатҳои хориҷа муносибати дӯстӣ барқарор карда, ҳамкориҳои тарафайнро баҳри беҳбудии халқ ба роҳ мондааст, доимо дар кӯшишу талош буда, дар минбарҳои баланди давлатҳои тараққикардаи ҷаҳон бо забони шевои тоҷикӣ ҳарф зада, ташаббусҳои созандаи худро ҳамчун сарвару намояндаи тоҷикони ҷаҳон пешниҳод кардааст, мебояд таҳсину офаринҳо хонд ва ин марди шарифро ҳамешагӣ дуои нек бояд кард.
Ташаббусҳои Сарвари давлат дар роҳи таҳкиму мусоидат ба татбиқи ҳадафҳои рушди устувори марбут ба захираҳои об, инчунин эҳёи фарҳанги неки гузаштагон ва дигарбора ҷашн гирифтани идҳои қадимаи азбайнрафтаи халқи тоҷик, монанди Наврӯз, Меҳргон, Сада ва ғайра фарҳангпарвар ва миллатдӯсту башардӯст будани Эмомалӣ Раҳмонро нишон медиҳад.
Ин ҷо аз ҳаёти зани деҳотие, ки худ онро мушоҳида кардаам, мехоҳам нақл намоям.
Турсуной Шарифоваи 97-сола, ки дар солҳои ҷанги дуюми ҷаҳон бо гандумдаравию нонпазӣ машғул шуда, то қадри имкон ба мардум хизмат кардааст, ҷашни Истиқлолияти ватанро бо аҳли оилааш атрофи дастархони пурфайз ҷашн гирифт. Баробари дар гирди дастархон ҷамъ омадани писару келин, набераву абераҳояш пиразан даст ба дуо бардошта, шукри истиқлол намуд ва илова кард:
– Азобатон роҳат шавад, меҳнататон давлат шавад, хока гиред, зар шавад, дӯстон тоҷи сар шавад. Илоҳо, ба беморон шифо диҳад, ба ранҷурон даво диҳад, Эмомалӣ Раҳмонро Парвардигор ба бахти халқи тоҷик нигоҳ дорад, Шоҳаншоҳи зеби анҷуманҳои дунё бошанд.
Турсунойбибӣ дурудароз дуо хонд. Аз чашмонаш ашк ҷорӣ шуд. Аз айёми ҷавонии худ ба мову ҷигарбандонаш қисса кард.
ҲУНАРМАНДӢ
– Бачем, ҳар бадӣ як некие дорад. Сабр меваи ширин медиҳад. Ҳар дардро давое ҳаст. Ноумед намешавем. Шукр-гузор бошем, ҳамааш хуб мешавад. Истиқлолият шуду Эмомалӣ Раҳмон сулҳу ваҳдатро оварду барои ҳунармандон дару дарвозаи имкониятҳо боз гашт. Нонвоӣ бароямон касби меросӣ аст. Рӯзҳои вазнинро аз сар гузаронидем. Модарам нонҳои осиёбӣ мепӯхтанд. Ҳар боре, ки нон пазанд, ба ҳамсоягон низ чор-панҷтояшро тақсим мекарданд. Нонҳо якбуридагӣ ба ҳар яки мо тақсим мешуд. Баъдтар ман ҳам дар хонаи шавҳарам нонпазӣ мекардам. Нонро исроф намекардам. Дар сари дастархон одати модари раҳматиамро такрор намуда, якбуридагӣ назди ҳар кас мегузоштам…
Дар замони наврасии мо барои ҳунармандон имконият кам буд. Ҳар касе ҳақ надошт, ки маҳсули дастонашро ба бозор барорад ё ба касе пешкаш кунад. Ӯро дошта, маҳсулоташро мусодира мекарданд, худашро ҳабс менамуданд. Мо ҳам дар танӯр нон пухта, аз паси он рӯз мегузаронидем. Фарзандонам нонҳоро фурӯхта меомаданд. Борҳо бо дасти холӣ баргаштаанд. Ҳоло бошад, ҳунармандони мардумиро Президент аз андоз озод кардаанд, то ин ки ҳунарҳои мардумии мо боз ҳам эҳё гардаду ривоҷу равнақ ёбад. Барака ёбанд. Ҳоло дилам гум мезанад, аммо аз асари пирӣ дастонам меларзанду пойҳоям дард мекунанд, чашмҳо хираю гӯшҳо вазнин шудаанд. Ба ҷавонҳои даврони истиқлол ҳавасам меояд. Ин хел мактабу донишгоҳу имкониятҳои дигарро мо орзу менамудем…
“ПИСАРАМ КАНӢ?”
Турсунойбибӣ сухан мегуфту ҳар замон ба писараш, ки бо табассум ба суханони модар гӯш мекард, менигарист. Ба пеши писараш гоҳ нону гоҳе мева мегузошт. Касе дарвозаро кӯфт. Мард берун баромад. Пиразан хавотиромез сӯйи дарвоза нигарист.
– Писарам канӣ? Омад-мӣ?
– Хайр бибиҷон, муллоамакам бачаи хурдсол не, – гуфт набера. - Хавотир нашавед, бо ҷӯраашон суҳбат мекунанд…
Ин сухани наберан ба дили Турсунойбибӣ сахт расид, ки ба ӯ бо хашм нигоҳ карда монд.
– Бибикалон, бобома ресмон катӣ бандам-мӣ? – соддалавҳона гуфт аберааш. – Ман мошинчема бастам, кашола кунам, пешамба мебиёд.
Аз ин сухани бача ҳама бо завқ хандиданд.
– Эҳ, дили модарро Худо чунин офарида будааст-дия, бачем, – оҳи ба дард кашид Турсунойбибӣ ва солҳои гузаштаро пеши назар овард.
Набераи калониаш қадрас шуду ба қавле ба пӯстини Турсунойбибӣ кайк даромад. Мехост набераашро бо ҷиҳозу либоси беҳтарин ва бо тӯйи бодабдаба ба шавҳар диҳад. Бо ин мақсад аз писараш хоҳиш намуд, ки ба Русия рафта, пул кор кунад, духтараш қадрас шудааст. Ба суханони занҳои кӯча бовар карда, писарашро ба сафар гусел намуд.
Пас аз чанд рӯз писараш занг зада гуфт, ки ба кор даромадааст. Аммо дигар на занг заду на аз писараш хабаре шунид. Ҳеҷ кас дар куҷо ва бо кӣ будани писарашро намедонист…
Писараш бо шарти баргардонидани фоизнок барои чипта қарз гирифта буд. Одамон қарзашонро пурсида меомаданд. Келинаш маҷбур шуд фарзанди ширхораашро ба духтараки наврасаш монда, ба бозор барояд. Аз саҳар то поси шаб меҳнат карда, дасту пойҳояш варамидаву обила мегаштанд. Бо вуҷуди ин меҳнат мекард. Бо азобе қарзҳоро баргардониданд.
Тӯйи арӯсии духтар бе иштироки падар гузашт. Духтарак соҳиби ду фарзанд шуд, аммо аз падараш дарак набуд.
Ҷойи напурсидааш, башоратгари нарафтааш намонд. Ҳар кадоме ҳар хел фол мекушоданд. Яке мегуфт, ки пас аз се рӯз меояд, рӯзҳо мегузаштанду намеомад. Дигаре иброз медошт, ки кайҳо руҳаш аз танаш паридааст…
Писар пас аз даҳ соли интизорӣ омад. Лоғару хароб, бо либоси кӯҳнаву дарида, гуруснаву ташна. Модар ба чашмонаш бовар накард, аз ҳуш рафт...
Аз ин рӯ, мехоҳад писараш ҳамеша дар наздаш бошад.
– Дар пирӣ одам камхоб мешудааст, – мегӯяд Турсунойбибӣ. – Аввали шаб хобам намебарад. Сонӣ, ким чи хел хобҳо дида, якбора тарсида мехезам. Аз таги болинам фонусчаро гирифта равшан мекунаму ба ҷойгаҳи писарам нигоҳ мекунам. Мебинам, ки дар ҷояш, ором мешавам.
ШУКР КУНЕМ…
– Маро калонсол гуфта, соҳибмаъракаҳо аз ман барои гузаронидани тӯю маросимҳо маслиҳат мепурсиданд. Мегуфтам, ки ҳурмати меҳмонони омадаро ба ҷо оварда, дастархонро фаровон кунанд. Боқимондаи хӯрокҳоро ба хешу ҳамсояҳо тақсим намоянд. Худам як-ду рӯз пеш аз тӯй ба хонаи тӯйдор мерафтам. Аз дастам ҳеҷ кор наояд ҳам, маслиҳатам даркор мешавад-дия.
Акнун тӯйҳо садкаса. Маслиҳати ман ба ҷавонон ин аст, ки сарфакор бошанд, ҳеҷ кас қарздор намешавад ва аз якдигар гиламанд намегардад.
Азимхӯҷа БАҲОВАДДИНОВ,
донишҷӯи Донишкадаи
исломии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед