Аз соли 2021 инҷониб Бонки давлатии амонатгузории Тоҷикистон “Амонатбонк” барои табақаҳои ниёзманди аҳолӣ харидорӣ намудани манзили истиқоматиро бо қарзҳои ипотекӣ ба роҳ мондааст. Барои огоҳии бештар доир ба ин иқдом суҳбате анҷом додем бо иқтисодчии асосии идораи мониторинги қарзҳои департаменти қарздиҳии Раёсати “Амонатбонк” Шуҳрат Сироҷов.

- Каме дар бораи қарзҳои ипотекӣ маълумот медодед ва бигӯед, ки “Амонатбонк” аз кадом вақт пешниҳоди қарзҳои ипотекиро ба роҳ мондааст?

- “Амонатбонк” яке аз бонкҳои низомсоз ба шумор рафта, пайваста кӯшиш менамояд, ки бо мақсади саҳмгузорӣ дар татбиқи барномаҳои давлатӣ дар самти дастгирии соҳибкорону хоҷагидорон ва табақаҳои ниёзманди аҳолӣ бо пешниҳоди қарзҳои хурду калон ҳиссагузор бошад.

Бинобар ин, бо мақсади дастгирии табақаҳои ниёзманди аҳолӣ дар дастрасӣ ба манзили истиқоматӣ ва сохтмони манзили зист, бо қарорҳои дахлдори раиси бонк тартибҳое, ки пешниҳоди қарзҳои ипотекиро ба танзим медарорад, тасдиқ ва дар амал ҷорӣ карда шуд.

Қарзи ипотекӣ ин маблағе мебошад, ки дар шакли қарз аз ҷониби бонк ба қарзгиранда дар асоси шартномаи қарзӣ барои сохтмон ва харидани амволи ғайриманқул, манзили тайёр (хонаи истиқоматӣ ва ҳавлӣ) мутобиқи шартҳои мақсаднокӣ, муҳлатнокӣ (то 10 сол), музднокӣ, таъминнокӣ ва бозгардонӣ пешниҳод карда мешавад.

Вобаста ба талаботи муштариён ва имкониятҳои пайдогардида “Амонатбонк” аз соли 2021 инҷониб пешниҳоди қарзҳои ипотекиро ҳам барои кормандони соҳа ва ҳам барои шаҳрвандон ба роҳ монд, ки он яке аз маҳсулоти қарзи судманд ба ҳисоб рафта, ба мизоҷон имконияти беҳтаргардонии шароити зист ва харидорӣ намудани хонаи истиқоматии шахсиро медиҳад.

- Шартҳои асосии қарзи ипотекӣ?

- Ҳар як маҳсулоти қарзӣ шарт ва талаботи худро доро буда, дар асоси низомномаҳо ба танзим дароварда мешавад. Қарзи ипотекӣ низ мисли дигар қарзҳо буда, бартарияти асосии он дар муҳлати дарози қарз аст.

“Амонатбонк” дар доираи сиёсати қарзии худ омода мебошад, ки ба муштариёни аз 18-сола боло ва дорои даромади муайян то 1,5 млн. сомонӣ ва ҳамарзиш бо доллари ИМА, бо 22 фоизи солона бо сомонӣ ба муҳлати то 10 сол ва 10 фоиз бо доллари ИМА, бо қабули пешпардохт дар ҳаҷми на кам аз 30 фоиз, таҳти гарави амволи харидоришаванда ва ё дигар амволи манқул ва ё ғайриманқул, бо усули пардохти аннуитет ё тафриқавӣ қарзи ипотекӣ пешниҳод намояд.
Қобили қайд аст, ки қарзи ипотекӣ бо мақсади сохтмон ва харидорӣ намудани манзили истиқоматӣ дар биноҳои истиқоматии бисёрошёна, инчунин аз ширкатҳои сохтмонӣ дар биноҳои бис-ёрошёнаи навсохт, хонаи истиқоматӣ (ҳавлӣ) дода мешавад.

- Боварии мардумро ба қарзҳои ипотекӣ чӣ гуна арзёбӣ менамоед?

- Тавре маълум аст, чунин намуди қарз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар марҳилаи ривоҷёбӣ қарор дошта, мардуми шарифи мамлакат ба воситаи шабакаҳои иҷтимоӣ аз чунин намуди қарз маълумот пайдо намуда, пайваста ба телефонҳои боварии бонкҳо дар тамос шуда истодаанд.

Аз он ҷумла, тавассути сомона ва телефонҳои маркази тамоси “Амонатбонк” шаҳрвандон пайваста оид ба шарту шароитҳои чунин намуди маҳсулоти қарзӣ аз кормандон пурсон шуда, мехоҳанд тавассути ҳамин қарз манзили истиқоматӣ дастрас намоянд. Чуноне ки маълум аст, ҳар як маҳсулот вобаста ба шарт ва шароитҳои худ хоси мизоҷон мегардад, ки аз таҳлилҳо бармеояд, боварии мардум ба маҳсулоти қарзии ипотека низ марҳила ба марҳила зиёд гардида, аз ин намуди маҳсулот дастрас намуда истодаанд.

- Чаро фоизи қарзи ипотекӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон баланд мебошад?

- Ҳар як ташкилоти қарзӣ сиёсати фоизии худро доро буда, фоизи қарзҳои пешниҳодшавандаро вобаста ба сиёсати мазкур ба роҳ мемонад.

Тавре медонед, манбаи қарзҳои ба муштариён пешниҳодшаванда асосан захираҳои ҷалбшудаи дохилӣ, яъне пасандозҳои аҳолӣ ва амонату пасандозҳои вазорату идораҳо мебошад, ки бонк барои истифодаи маблағҳои ҷалбгардида фоизи муайянро ба соҳибони онҳо пардохт мекунад.

Агар ба сиёсати пасандозӣ назар афканем, бо мақсади ҷалби пасандози аҳолӣ ташкилотҳои қарзӣ омодаанд, то 17 фоизи солона барои пасандози гузошташуда фоиз пардохт намоянд, ки нишондиҳандаи мазкур водор месозад, фоизи қарзи ипотекӣ бо арзи миллӣ бо назардошти даромади мегирифтаи ташкилоти қарзӣ 22 фоизи солона ва ё аз он баландтар бошад.

Инчунин, қобили қайд аст, ки тибқи талаботи Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳангоми аз меъёри миёнавазнии қарзҳо бо меъёри пасттар пешниҳод намудани қарз, ташкилоти қарзӣ ва ё муштарӣ водор гардидаанд, ки андоз аз манфиат пардохт намоянд. Бинобар ин, фоизи қарзҳои ипотекӣ вобаста ба талаботҳои дар боло қайдгардида ба танзим дароварда мешавад.

- Як нафаре, ки мехоҳад қарзи ипотекӣ гирад, бояд даромади моҳонааш чанд сомонӣ бошад?

- Тавре гуфтем, бо мақсади дастгирии табақаи ниёзманди аҳолӣ дар самти дастрасӣ ба манзили истиқоматӣ “Амонатбонк” ҳамчун бонки давлатӣ ва пешбарандаи сиёсати иҷтимоии давлат пешниҳоди қарзҳои ипотекиро бо назардошти даромади оилавии мизоҷ ба роҳ мондааст, ки муштариён метавонанд, дар вақти пешниҳоди ариза ҷиҳати гирифтани қарз ба ғайр аз маълумот ва ё ҳуҷҷати тасдиқкунандаи даромади худ, даромади ҳамсар, фарзанд ва бародари худро, ки хоҷагии хонаводагии якҷоя доранд, пешниҳод намоянд.

Зуҳро РИЗОЗОДА, “ҶТ”