ҶОМЕА
Ҷумъа 05 Июн 2026 02:21
12012
Аз поягузорӣ то табдил додани он ба яке аз қавитаринҳо

Дар Тоҷикистон ҳамасола 23 феврал ҳамчун Рӯзи таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашн гирифта мешавад, ки он барои шаҳрвандони кишвар арзиши хос дошта, аз таъмини амнияти марзу бум ва осудагии ҳар як фарди кишвар далолат медиҳад.

Инак, аз таърихи таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар аллакай 33 сол сипарӣ мегардад. Он марҳила ба марҳила рушд ёфта, Артиши Тоҷикистон ҳамчун сипари боэътимоди кишвар дар ҳифзи марзу буми ватан ва таъмини амнияту субот нақши калидӣ дорад.

АЗ ТАЪРИХИ ТАЪСИСИ АРТИШИ МИЛЛӢ

Таърихи таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ шуруъ гардид. Аз ҷумла, он замон Ҷумҳурии Тоҷикистон бо вуҷуди дар ҳолати мушкили иқтисодиву молиявии баъдиҷангӣ қарор доштан, тавонист гузинае барои таъсиси Артиши миллӣ гузорад. Аз ҷумла, 18 декаб-ри соли 1992 аз ҷониби раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Қарор “Дар бораи таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон” ба имзо расонида шуд.

Зери роҳбарии Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пояҳои аввалини Артиши миллӣ дар кишвар гузошта шуд ва 23 феврали соли 1993 ҳамчун Рӯзи таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардид. Ҳамин тариқ, 23 феврали соли 1993 дар шаҳри Душанбе бори нахуст паради ҳарбӣ баргузор гардид, ки он рӯз расман санаи таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон карда шуд.

То соли 1997 Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз се навъи асосӣ - Қӯшунҳои хушкигард, Қувваҳои ҳарбӣ-ҳавоӣ ва Қӯшунҳои мудофиаи зиддиҳавоӣ иборат буд. Ба ғайр аз ҷузъу томҳои тобеи навъҳои Қувваҳои Мусаллаҳ, ҳамзамон дар тобеияти Вазорати мудофиа қисму воҳидҳои низомии алоҳида низ фаъолият менамоянд. Аз ҷумлаи онҳо Литсейи ҳарбӣ, Донишкадаи ҳарбӣ, Полки комендантӣ, қисмҳои ҳарбии таъминотӣ ва дигар идораҳои ҳарбӣ мебошанд, ки аксари онҳо аз солҳои аввали ташкилёбии Артиши миллии Тоҷикистон таъсис ёфта, вобаста ба иҷрои вазифаҳои муҳими соҳавӣ корҳои зиёдеро амалӣ менамоянд.

ҚАБУЛИ КОНСТИТУТСИЯ - МАРҲИЛАИ НАВИ РУШДИ АРТИШИ МИЛЛӢ

6 ноябри соли 1994 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид, ки мутобиқи он заминаҳои ҳуқуқии Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар низ мустаҳкам гардиданд, чун қабули Конститутсия ва санадҳои ба мудофиа равонагардида имконият фароҳам овард, ки фаъолияти сохторҳои ҳарбӣ дар доираи қонун роҳандозӣ карда шавад.

Аз ҷумла, қабули Конститутсия мақоми олии низомиро ба Президенти кишвар вогузор кард ва дар асоси он Сарвари давлат соҳиби рутбаи Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман соҳиб гардиданд.

Пасон, дар ин замина, қабули қонунҳо “Дар бораи мудофиа”, “Дар бораи уҳдадориҳои умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ”, “Дар бораи тайёрии сафарбарӣ ва сафарбаркунӣ”, “Дар бораи таъмини нафақаи хизматчиёни ҳарбӣ” аз зумраи қонунҳои муҳиме буданд, ки ба ташаккул ва таҳкими Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар заминаи мусоид гузоштанд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи сентяб-ри соли 2003 Қӯшунҳои зудамали Вазорати мудофиа бо Фармони Президенти кишвар таъсис ёфт, ки он яке аз муҳимтарин соҳаҳо дониста мешавад. Ба ҳайати он ҳама қисмҳои низомии десантӣ, тирандозони кӯҳӣ, қисмҳои таъиноти махсус, Полки муҳандисӣ-сапёрӣ ва як қатор ҷузъу томҳои дигар шомил гаштанд. Айни ҳол ҷузъу томҳои Бригадаи десантӣ-зарбавии Қӯшунҳои зудамали Вазорати мудофиа ба қувваҳои муштараки вокуниши фаврии кишварҳои аъзои Созмони Аҳдномаи Амнияти Дастаҷамъӣ ва се баталёни он ба неруҳои муштараки зудамали минтақаи Осиёи Марказӣ шомил мебошанд.

СОЗИШНОМАИ ИСТИҚРОРИ СУЛҲ - ТАЪМИНИ ҲАМАҶОНИБАИ НИЗОМИ МУДОФИА

Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар соли 1997 роҳи дигареро барои рушди Артиши миллии кишвар боз кард. Барқарор гаштани сулҳ дар кишвар шароити мусоидеро барои ислоҳоти ҳамаҷонибаи низоми мудофиа фароҳам овард. Дар ин давра масъалаи ташкили артиши касбӣ дар кишвар ва баланд бардоштани сатҳи омодагии ҷангӣ дар маркази таваҷҷуҳи давлату Ҳукумати кишвар қарор гирифт.

Дар кишвар муассисаҳои омӯзишӣ барои баланд бардоштани касбияти афсарону сарбозон роҳандозӣ гардид, ки тавонист ба сатҳи касбияти родмардони кишвар таъсири мусбат гузорад. Аз ҷумла, дар кишвар Литсейи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи генерал-майор Мастибек Тошмуҳаммадов, Муассисаи давлатии омодасозии кадрҳои баландихтисоси низомӣ, инчунин даҳҳо донишгоҳу литсейҳои ҳарбӣ дар кишвар роҳандозӣ гардиданд, ки барои тарбияи афсарону сарбозон равона гардидаанд.

Инчунин, бо ташаббуси Сарвари давлат ҳамкориҳои ҳарбӣ бо кишварҳои шарик дар соҳаи ҳарбӣ, аз ҷумла бо созмонҳои байналмилалӣ дар омода намудани кадрҳои баландихтисос муносибатҳои муштаракро ба роҳ мондааст, ки ин ҳамкориҳо ба баланд бардоштани сатҳи тахассусии афсарону сарбозон мусоидат менамоянд.

Ғайр аз ин, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар паёмҳои солонаи худ зарурати баланд бардоштани сатҳи касбияти хизматчиёни ҳарбӣ ва мутобиқсозии артиш ба таҳдидҳои муосирро пайваста таъкид менамоянд. Сохтмони шаҳракҳои хизматӣ ва беҳтар намудани шароити зисти ҳарбиён яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатии кишвар ба шумор меравад.

МУОСИРГАРДОНИИ ИҚТИДОРИ НИЗОМИИ КИШВАР

Солҳои 2005 то 2015 марҳилаи муосиргардонии Артиши миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон арзёбӣ мешавад. Техника ва таҷҳизоти ҳарбӣ тадриҷан навсозӣ гардида, қисмҳои ҳарбӣ таъмиру таҷдид шуд ва шароити иҷтимоии хизматчиёни ҳарбӣ рӯ ба беҳбудӣ ниҳод.

Тағйирёбии вазъи геополитикӣ дар минтақа, бахусус афзоиши таҳдидҳои терроризм ва ифротгароӣ, зарурати тақвияти иқтидори мудофиавиро бештар намуд. Дар ин марҳила ба таҳкими амнияти сарҳад ва баланд бардоштани омодагии ҷангии қисмҳои ҳарбӣ диққати махсус дода шуд.

Бо роҳбарии муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон машқҳои ҳарбии муштарак баргузор гардида, инфрасохтори сарҳадӣ мустаҳкам карда шуд. Иқдомҳои қабулшуда ба таъмини суботи дохилӣ ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ мусоидат намуданд.

Имрӯз таъмини шароити беҳтар ва бехатари хизмати ҳарбӣ барои сарбозону афсарон яке аз вазифаҳои аввалиндараҷаи давлату Ҳукумати кишвар ба шумор меравад, зеро Сарвари давлат ҳамеша ба сохторҳои марбута супориш медиҳанд, ки дар ин самт шароити хубро муҳайё ва корҳои заруриро анҷом диҳанд. Аз ҷумла, дар яке аз вохӯриҳояшон чунин таъкид намуданд. “Ба Ҳукумати мамлакат, вазорату идораҳои дахлдор ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ супориш дода мешавад, ки ба масъалаҳои мунтазам беҳтар кардани шароити хизмат ва зиндагии афсарону сарбозон, аз лиҳози техникиву таҷҳизот навсозӣ кардани Қувваҳои Мусаллаҳ ва махсусан, Қӯшунҳои сарҳадӣ, ташкили дурусти ҳайати захираҳои даъвати сафарбарӣ, бо лавозимоту таҷҳизот таъмин кардан, баланд бардоштани сатҳи касбӣ ва омодабошии онҳо эътибори аввалиндараҷа диҳанд”.

РАҚАМИКУНОНИИ СОҲАИ НИЗОМИИ КИШВАР

Пешвои миллат пайваста таъкид менамоянд, ки дар шароити муосир таъмини амнияти миллӣ, суботи иҷтимоӣ ва рушди устувори иқтисодӣ бе ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ ва густариши хизматрасониҳои электронӣ ғайриимкон мебошад.
- Солҳои охир масъалаи истифодаи технологияҳои муосир ва такмили низоми идоракунии ҳарбӣ аҳаммияти бештар пайдо кардааст. Тағйирёбии вазъи амниятӣ дар минтақа, аз ҷумла рӯйдодҳои кишварҳои ҳамсоя, зарурати омодагии доимии Қувваҳои Мусаллаҳро тақозо менамояд, - зикр намудаанд дар охирин суханрониашон ба муносибати 32-юмин солгарди таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Сарвари давлат дар суханрониҳояшон ҳамеша зикр мекунанд, ки ин раванд на танҳо ба баланд бардоштани самаранокии идоракунии давлатӣ, балки ба пешгирӣ аз таҳдидҳои дохилӣ ва хориҷӣ, коҳиши омилҳои коррупсионӣ ва таҳкими эътимоди шаҳрвандон ба институтҳои давлатӣ мусоидат мекунад. Аз ҷумла, Пешвои миллат ба зеҳни сунъӣ, ки имрӯз технологияи навтарин ва ҳушманд дар ҷаҳон дониста мешавад, таъкид намуданд, ки ин навъи технология низ миёни афсарону сарбозони кишвар омӯзонида шаванд.

- Дар ин раванд, ба масъалаи тарбияи кадрҳо, ҷобаҷогузории дурусти онҳо, бозомӯзӣ, баланд бардоштани сатҳи касбият ва маҳорату малакаи афсарону сарбозон, азхудкунӣ ва истифодаи техникаву технологияҳои муосир, аз ҷумла зеҳни сунъӣ, инчунин, омодабошии захираҳои сафарбарӣ бояд диққати аввалиндараҷа дода шавад, - зикр намуданд Президенти кишвар.
Бояд гуфт, ки ҷорӣ намудани технологияи зеҳни сунъӣ дар миёни низомиёни кишвар яке аз ташаббусҳои муҳим ба шумор меравад, чун рушди ин навъи технология тақозои замон буда, он метавонад дар таъмини амнияти кишвар ва рушди касбияти онҳо нақши калидӣ дошта бошад.

ФАЪОЛИЯТИ ҚАНОАТМАНДИ СОХТОРҲОИ ҲАРБӢ

Имрӯз Пешвои миллат аз фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳ ва дигар сохторҳои ҳарбӣ изҳори қаноатмандӣ намуда, нақши онҳоро дар таҳкиму мустақилияти давлат аз солҳои аввали соҳибистиқлолӣ то ба имрӯз муҳим арзёбӣ мекунанд. Аз ҷумла, дар яке аз суханрониҳояшон мегӯянд: “Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар сохторҳои ҳарбӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Тоҷикистон дар айёми ниҳоят ҳассосу тақдирсози солҳои аввали соҳибистиқлолӣ, хусусан, дар давраи ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ, ки хатари парокандашавии миллат ва аз байн рафтани давлати тоҷиконро воқеан ба миён оварда буд, қарзи ватандории хешро содиқона иҷро карданд”.

Инчунин, Президенти кишвар таъкид менамоянд, ки ба шарофати далериву шуҷоат ва фидокориву матонати онҳо ҳимояи Истиқлоли давлатӣ, якпорчагии мамлакат, ба эътидол овардани вазъият, барқарорсозии сулҳу субот ва безарар гардонидани гурӯҳҳои мусаллаҳи экстремис-тиву террористӣ таъмин гардид ва барои заҳмати созандаи мардуми кишвар шароиту имконияти зарурӣ фароҳам гардидааст.

Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм