ҶОМЕА
Сешанбе 02 Июн 2026 04:21
19 майи соли равон барои халқи тоҷик рӯзе буд хотирмон, таърихӣ, пур аз эҳсоси ватандӯстӣ. Дар ин сана иқдоми дигаре аз сӯйи Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон амалӣ гардид, ки бори дигар собит сохт Тоҷикистон пайваста арҷ мегузорад қаҳрамонони худро, ёди онҳоро пос медорад ва ҳар сокини худро ҳар куҷое соҳиб асту пуштибон. 19 май бо иқдоми беназир ва таърихии Президенти кишвар мушти хок аз маҳали дафни шахсиятҳои таърихиву фарзандони фарзонаи миллат- Нусратулло Махсум, Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад аз шаҳри Москваи Федератсияи Русия ба Ватан оварда шуд. Ин рӯйдод далели он буд, адолати таърихӣ пирӯз гардидаву қаҳрамонон ба оғуши ватани худ баргаштанд.
Мо низ вобаста ба ин иқдоми Пешвои миллат ва аҳамияти он барои имрӯзу фардои кишвар суҳбате намудем бо таърихшинос, ходими пешбари илмии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АМИТ Абдулло Ғафуров.
- Ин ташаббуси таърихӣ ва сиёсиро шумо ҳамчун таърихшинос чӣ гуна арзёбӣ мекунед?
- Ин иқдоми навбатӣ ва саривақтиву таърихии Пешвои муаззами миллат аз ҷониби тамоми қишрҳои ҷомеа бо руҳбаландӣ истиқбол шуд. Зеро дар таърих ва анъанаи миллати мо дар ғурбат хок шудани як нафар бисёр дарднок аст. Хосса он шахсиятҳое, ки баҳри ватану сарзамини хеш ҷоннисориҳо кардаанд. Ҳанӯз соли 2006 ба хидматҳои ду фарзанди сазовори меҳан - Нусратулло Махсум ва Шириншо Шоҳтемур аз ҷониби Сарвари давлат арҷ гузошта шуд ва ба онҳо унвони Қаҳрамони Тоҷикистон эҳдо гардид. Аммо ба кишвар овардани мушти хоке аз мазори ин се тан аз шахсиятҳои сиёсии насли аввали сиёсатмадорони тоҷик, ки дар солҳои пурфоҷиаи 20-30-юм, барои бунёди Тоҷикистони шуравӣ заҳматҳо кашида, қурбони таъқиботи сиёсии солҳои 30-юм шудаанд, бори дигар исбот кард, ки давлати соҳибистиқлоли мо чунин фарзандони содиқи худро ҳамеша қадр мекунад. Дигар ҳар тоҷику ҳаводорони ин абармардон имкон доранд, ки дар кишвар аз марқади онҳо зиёрат карда, эҳтироми онҳоро ба ҷо оваранд. Ин ташаббус ҳамчунин барои баланд бардоштани руҳияи худшиносии миллӣ ва тарбияи насли наврас дар роҳи ватандӯстӣ басо муҳим арзёбӣ мегардад. Ин аст, ки ин иқдом ба кулли мардуми тоҷик як таъсири бузург гузошт. Ҳар тоҷик эҳсос намуд, ки миллати ӯ бесоҳиб нест. Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои хирадманди худ тавониста, ки ҳар тоҷики дар ҳар куҷои сайёра бударо пуштибону сарпаноҳ бошад.
- Воқеан, ин иқдом ормони деринаи зиёде аз ватандӯстону ватандорон буд. Ба назари шумо, барои амалӣ шудани он то ин муддат чӣ монеаҳо вуҷуд дошт?
- Фикр мекунам мушкилоти ҷиддие набуд. Танҳо муроҷиати расмӣ ба ҷониби Русия аз сӯйи Тоҷикистон лозим буд, ки ин амал бо ибтикори Пешвои миллат анҷом дода шуд. Русия низ хоки як нафар аз фарзанди хеш Николай Томинро, ки дар ибтидои солҳои бистуми асри гузашта дар ҳудуди Ҷумҳурии Халқии Шуравии Бухоро, аниқтараш дар ҳудуди Бухорои Шарқӣ бо ҳаракати босмачигарӣ мубориза бурда, дар деҳаи Хоҷа Муъмини ноҳияи Восеъ ҳалок ва дар маркази шаҳри Кӯлоб дафн шуда буд, ба ватани худ баргардонд.
Донскойи яке аз оромгоҳҳои таърихии шаҳри Москва маҳсуб меёбад. Онҷо ду қабристони умумӣ мебошад, ки дар яке ҷасадҳои шахсиятҳои рус, ки дар асрҳои гузашта қурбон шудаанд, нигоҳ дошта мешавад ва дар дигаре хокистари ҷасадҳои дархостнашуда. Дар ин қабристони умумии №1 зиёда аз 4 ҳазор қурбониёни ҷумҳуриҳои собиқ шуравӣ, ки дар натиҷаи таъқиботи солҳои 30 то 50-уми асри ХХ кушта шудаанд, дафн гардидаанд. Дар миёни онҳо ҷасадҳои Нурсатулло Махсум, Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад низ буданд, ки дар соли 1937 ба қатл расонида шуда, хокистарашонро ба ин қабристон бурда буданд. Ин навишта яъне “Хокистари ҷасадҳои дархостнашуда” воқеан хеле дилхарош аст. Вале барои гирифтани чунин ташаббус ва муроҷиат ҳамин гуна замони амонию соҳибистиқлолӣ лозим буд. Хушбахтона, имрӯз ин иштибоҳи таърихӣ аз ҷониби Президенти кишвар ислоҳ карда шуд ва мо қурбониёни худро соҳибӣ кардем.
- Чандест бо шарофати ин ташаббус бори дигар ҷомеа аз қаҳрамониҳои ин шахсиятҳои таърихӣ ёд мекунад. Аммо, оё хизматҳои онҳо то ин дам пурра таҳқиқ ва ба таври васеъ ба мардум расонида шудаанд? Яъне, метавон бо итминон гуфт, ки ҷомеа бо ҷонфидоиҳои ин се тан пурра ошност?
- Дар доираҳои илмию фарҳангӣ то дараҷае дар бораи ин шахсиятҳо маълумот доштанду корномаҳояшон таҳқиқ мешуд. Аммо ба ҷомеаи васеи Тоҷикистон Нусратулло Махсум ва Шириншо Шоҳтемурро Пешвои миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ошно карданд. Чунки, вақте дар қатори абармардони сиёсату илму фарҳанг ба ин ду тан низ унвони Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд, таваҷҷуҳи ҷомеа ба онҳо зиёд гардид. Дар тамоми муассисаҳои давлатӣ, боғчаҳо, мактабҳо, корхонаву идораҳо ва ҳар куҷое набошад, аксҳои онҳо гузошта шудааст, ки ҳар нафарро водор месозад онҳоро шиносад ва эҳтиром кунад. Вобаста ба корномаҳои ин ду қаҳрамон то ин дам асарҳои зиёде низ нашр шудаанд. Масалан, дар бораи Нусратулло Махсум Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳанӯз соли 1989 мақолаи пурмуҳтавои академик Раҳим Масов нашр шуда, соли 1990 маҷмӯи суханрониҳову мақолаву гузоришҳои ӯ бо забони русӣ чоп шуда буд. Ҳамчунин, ҳамаи ҳуҷҷатҳои бойгонии марбут ба фаъолияти Нусратулло Махсум нашр шуд, ки он хонандаро бо фаъолияти сиёсии ӯ пурра ошно месозад. Баъдан, аз ҷониби Институт чор маротиба бахшида ба 110, 120, 130 ва 140-солагии ин шахсияти бузург конференсияҳои илмӣ баргузор гардида буд. Ҳамчунин, мо ният дорем бахшида ба 145-солагии Нусратулло Махсум моҳи декабр конференсияи илмии дигаре баргузор кунем ва дар робита бо ин иқдоми таърихии Пешвои миллат китоби дигареро аз чоп барорем. Дар бораи корномаҳои Шириншо Шоҳтемур низ чандин китобҳову мақолаҳо нашр шудаанд, ки ҳар хонанда метавонад баробари мутолиа, бо шахсияти ӯ ва хидматҳояш ошно гардад. Аз ҷумла, аз китоби муаррих Қурбон Аламшоев метавон маълумоти пурраро дар бораи ӯ аз худ кард. Дар бораи Нисор Муҳаммад ва саҳми ӯ дар рушди маорифу фарҳанги нави Тоҷикистон дар солҳои 20-ум, маҳви бесаводӣ, бунёдгузории мактабҳои сохти нав, таъсиси рӯзномаҳо ва нашри китобҳои дарсӣ олимон дар асарҳояшон маълумот додаанд. Инчунин, филми ҳуҷҷатие таҳия шудааст, ки дар хазинаи шабакаҳои телевизионӣ маҳфуз аст. Акнун, баъди ин иқдоми Пешвои миллат яқинан, ки омӯзиш оиди ин бунёдгузорони давлати нави шуравии Тоҷикистон бештар хоҳад шуд ва ҷомеа низ зиёдтар аз онҳову хизматҳояшон огоҳ мегардад.
- Дар навиштаҳое таъкид мешавад, ки сабаби кушта шудани Нусратулло Махсум ин нашри фармоне буд, ки бояд забони тоҷикӣ мисле, ки мақоми давлатиро мегирифт. Аммо оиди кушта шудани Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад низ далелҳои муътамаде вуҷуд дорад?
- Аслан, агар ба ҳуҷҷатҳои Москва назар кунем Нусратулло Махсумро гӯё ҳамчун роҳбари соз- мони зиддишуравии “Иттиҳоди Шарқ”, ки ба муқобили давлати шуравӣ аз дохил мубориза мебарад, гунаҳкор кардаанд. Дар асоси ҳамин айбнома 72 нафар сиёсатмадорони Тоҷикистону Узбекистон ба қатл расонида шудаанд. Нусратулло Махсумро ҳамчун яке аз роҳбарон ё аъзоёни ҳамин як ҳаракати буржуазияи миллӣ, ки мехост як Тоҷикистони буржуазӣ бунёд кунад, ҳисобида ҳукмашонро баровардаанд. Нусратулло Махсум як нафари дорои андеша ва принсипи худ буд. Ӯ дар фаъолияти худ ҳамеша тарафдори он буд, ки ба тоҷикони пештар ба ҳаракати босмачигарӣ гаравида ва сипас пушаймон гашта имконият дода шавад, ки дар сохторҳои давлатӣ кор кунанд ва ба ҷомеа ворид шаванд. Ин аз ҷониби баъзе сиёсатмадорон ҳамчун пеш гирифтани сиёсати зиддидавлатӣ қабул гардида буд. Ҳамчунин, ӯ бо як ҷуръат масъалаи ба Афғонистон фирор кардани мардуми ҷануби Тоҷикистонро, ки аз дасти зулми бархе аз мансабдорон ба дод омада буданд, ба миён гузошта буд. Ӯ айбро дар нодуруст будани сиёсати давлатдорӣ меҳисобид. Яъне, ин ҳама сабаб шуд, ки номи ӯ “сиёҳ” гардад. Аслан, дар аввали солҳои 30-юм пас аз таъсиси ҶШС Тоҷикистон мубориза барои ҳокимият байни шӯроҳо ва ҳизби комуннистӣ авҷ гирифта, ҳамдигаргунаҳкоркунӣ зиёд шуда буд. Ҳамин тавр, ду тани дигар Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад, низ қурбони ҳамин нофаҳмиҳову таъқибот гаштанд.
- Дар шабакаҳои иҷтимоӣ матлабҳое ба чашм мерасанд, ки гӯё Нисор Муҳаммад аз миллати паштуи Афғонистон будааст. Ин гуфта исботи илмие дорад?
- Аз аксари ҳуҷҷатҳову маълумотҳои мавҷудбуда бармеояд, ки Нисор Муҳаммад дар Пешовари он вақта Ҳиндустон ва ҳоло Покистон таввалуд шуда, миллаташ паштун мебошад. Аммо ӯ барои Тоҷикистон воқеан хизматҳои шоёне кардааст. Вақте як нафар барои миллати мо кореро анҷом медиҳад, новобаста аз он ки зодаи куҷост ва аз кадом миллат аст, мо қадр мекунем ва хотираашро пос медорем.
- Ба фикри шумо, ин рӯйдод яъне ба кишвар овардани мушти хоки се тан аз бунёдгузорони давлати Тоҷикистон барои сиёсати хориҷии давлату ҳукумат чӣ аҳамият дошта метавонад?
- Ин рӯйдод фикр мекунам ба сиёсати хориҷии кишвари мо чандон дахл надорад. Аммо барои боло бурдани нуфузи байналхалқии Тоҷикистон муҳим арзёбӣ мегардад. Яъне, он метавонад мавқеи Тоҷикистонро миёни дигар кишварҳо баланд бардорад ва собит созад, ки ин давлати соҳибистиқлол фарзандони худро соҳибӣ мекунад ва намегузорад ҳеҷ тоҷике дар хоки дигар давлат ғарибгӯр шавад.
Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”
Мо низ вобаста ба ин иқдоми Пешвои миллат ва аҳамияти он барои имрӯзу фардои кишвар суҳбате намудем бо таърихшинос, ходими пешбари илмии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АМИТ Абдулло Ғафуров.
- Ин ташаббуси таърихӣ ва сиёсиро шумо ҳамчун таърихшинос чӣ гуна арзёбӣ мекунед?
- Ин иқдоми навбатӣ ва саривақтиву таърихии Пешвои муаззами миллат аз ҷониби тамоми қишрҳои ҷомеа бо руҳбаландӣ истиқбол шуд. Зеро дар таърих ва анъанаи миллати мо дар ғурбат хок шудани як нафар бисёр дарднок аст. Хосса он шахсиятҳое, ки баҳри ватану сарзамини хеш ҷоннисориҳо кардаанд. Ҳанӯз соли 2006 ба хидматҳои ду фарзанди сазовори меҳан - Нусратулло Махсум ва Шириншо Шоҳтемур аз ҷониби Сарвари давлат арҷ гузошта шуд ва ба онҳо унвони Қаҳрамони Тоҷикистон эҳдо гардид. Аммо ба кишвар овардани мушти хоке аз мазори ин се тан аз шахсиятҳои сиёсии насли аввали сиёсатмадорони тоҷик, ки дар солҳои пурфоҷиаи 20-30-юм, барои бунёди Тоҷикистони шуравӣ заҳматҳо кашида, қурбони таъқиботи сиёсии солҳои 30-юм шудаанд, бори дигар исбот кард, ки давлати соҳибистиқлоли мо чунин фарзандони содиқи худро ҳамеша қадр мекунад. Дигар ҳар тоҷику ҳаводорони ин абармардон имкон доранд, ки дар кишвар аз марқади онҳо зиёрат карда, эҳтироми онҳоро ба ҷо оваранд. Ин ташаббус ҳамчунин барои баланд бардоштани руҳияи худшиносии миллӣ ва тарбияи насли наврас дар роҳи ватандӯстӣ басо муҳим арзёбӣ мегардад. Ин аст, ки ин иқдом ба кулли мардуми тоҷик як таъсири бузург гузошт. Ҳар тоҷик эҳсос намуд, ки миллати ӯ бесоҳиб нест. Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои хирадманди худ тавониста, ки ҳар тоҷики дар ҳар куҷои сайёра бударо пуштибону сарпаноҳ бошад.
- Воқеан, ин иқдом ормони деринаи зиёде аз ватандӯстону ватандорон буд. Ба назари шумо, барои амалӣ шудани он то ин муддат чӣ монеаҳо вуҷуд дошт?
- Фикр мекунам мушкилоти ҷиддие набуд. Танҳо муроҷиати расмӣ ба ҷониби Русия аз сӯйи Тоҷикистон лозим буд, ки ин амал бо ибтикори Пешвои миллат анҷом дода шуд. Русия низ хоки як нафар аз фарзанди хеш Николай Томинро, ки дар ибтидои солҳои бистуми асри гузашта дар ҳудуди Ҷумҳурии Халқии Шуравии Бухоро, аниқтараш дар ҳудуди Бухорои Шарқӣ бо ҳаракати босмачигарӣ мубориза бурда, дар деҳаи Хоҷа Муъмини ноҳияи Восеъ ҳалок ва дар маркази шаҳри Кӯлоб дафн шуда буд, ба ватани худ баргардонд.
Донскойи яке аз оромгоҳҳои таърихии шаҳри Москва маҳсуб меёбад. Онҷо ду қабристони умумӣ мебошад, ки дар яке ҷасадҳои шахсиятҳои рус, ки дар асрҳои гузашта қурбон шудаанд, нигоҳ дошта мешавад ва дар дигаре хокистари ҷасадҳои дархостнашуда. Дар ин қабристони умумии №1 зиёда аз 4 ҳазор қурбониёни ҷумҳуриҳои собиқ шуравӣ, ки дар натиҷаи таъқиботи солҳои 30 то 50-уми асри ХХ кушта шудаанд, дафн гардидаанд. Дар миёни онҳо ҷасадҳои Нурсатулло Махсум, Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад низ буданд, ки дар соли 1937 ба қатл расонида шуда, хокистарашонро ба ин қабристон бурда буданд. Ин навишта яъне “Хокистари ҷасадҳои дархостнашуда” воқеан хеле дилхарош аст. Вале барои гирифтани чунин ташаббус ва муроҷиат ҳамин гуна замони амонию соҳибистиқлолӣ лозим буд. Хушбахтона, имрӯз ин иштибоҳи таърихӣ аз ҷониби Президенти кишвар ислоҳ карда шуд ва мо қурбониёни худро соҳибӣ кардем.
- Чандест бо шарофати ин ташаббус бори дигар ҷомеа аз қаҳрамониҳои ин шахсиятҳои таърихӣ ёд мекунад. Аммо, оё хизматҳои онҳо то ин дам пурра таҳқиқ ва ба таври васеъ ба мардум расонида шудаанд? Яъне, метавон бо итминон гуфт, ки ҷомеа бо ҷонфидоиҳои ин се тан пурра ошност?
- Дар доираҳои илмию фарҳангӣ то дараҷае дар бораи ин шахсиятҳо маълумот доштанду корномаҳояшон таҳқиқ мешуд. Аммо ба ҷомеаи васеи Тоҷикистон Нусратулло Махсум ва Шириншо Шоҳтемурро Пешвои миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ошно карданд. Чунки, вақте дар қатори абармардони сиёсату илму фарҳанг ба ин ду тан низ унвони Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд, таваҷҷуҳи ҷомеа ба онҳо зиёд гардид. Дар тамоми муассисаҳои давлатӣ, боғчаҳо, мактабҳо, корхонаву идораҳо ва ҳар куҷое набошад, аксҳои онҳо гузошта шудааст, ки ҳар нафарро водор месозад онҳоро шиносад ва эҳтиром кунад. Вобаста ба корномаҳои ин ду қаҳрамон то ин дам асарҳои зиёде низ нашр шудаанд. Масалан, дар бораи Нусратулло Махсум Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳанӯз соли 1989 мақолаи пурмуҳтавои академик Раҳим Масов нашр шуда, соли 1990 маҷмӯи суханрониҳову мақолаву гузоришҳои ӯ бо забони русӣ чоп шуда буд. Ҳамчунин, ҳамаи ҳуҷҷатҳои бойгонии марбут ба фаъолияти Нусратулло Махсум нашр шуд, ки он хонандаро бо фаъолияти сиёсии ӯ пурра ошно месозад. Баъдан, аз ҷониби Институт чор маротиба бахшида ба 110, 120, 130 ва 140-солагии ин шахсияти бузург конференсияҳои илмӣ баргузор гардида буд. Ҳамчунин, мо ният дорем бахшида ба 145-солагии Нусратулло Махсум моҳи декабр конференсияи илмии дигаре баргузор кунем ва дар робита бо ин иқдоми таърихии Пешвои миллат китоби дигареро аз чоп барорем. Дар бораи корномаҳои Шириншо Шоҳтемур низ чандин китобҳову мақолаҳо нашр шудаанд, ки ҳар хонанда метавонад баробари мутолиа, бо шахсияти ӯ ва хидматҳояш ошно гардад. Аз ҷумла, аз китоби муаррих Қурбон Аламшоев метавон маълумоти пурраро дар бораи ӯ аз худ кард. Дар бораи Нисор Муҳаммад ва саҳми ӯ дар рушди маорифу фарҳанги нави Тоҷикистон дар солҳои 20-ум, маҳви бесаводӣ, бунёдгузории мактабҳои сохти нав, таъсиси рӯзномаҳо ва нашри китобҳои дарсӣ олимон дар асарҳояшон маълумот додаанд. Инчунин, филми ҳуҷҷатие таҳия шудааст, ки дар хазинаи шабакаҳои телевизионӣ маҳфуз аст. Акнун, баъди ин иқдоми Пешвои миллат яқинан, ки омӯзиш оиди ин бунёдгузорони давлати нави шуравии Тоҷикистон бештар хоҳад шуд ва ҷомеа низ зиёдтар аз онҳову хизматҳояшон огоҳ мегардад.
- Дар навиштаҳое таъкид мешавад, ки сабаби кушта шудани Нусратулло Махсум ин нашри фармоне буд, ки бояд забони тоҷикӣ мисле, ки мақоми давлатиро мегирифт. Аммо оиди кушта шудани Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад низ далелҳои муътамаде вуҷуд дорад?
- Аслан, агар ба ҳуҷҷатҳои Москва назар кунем Нусратулло Махсумро гӯё ҳамчун роҳбари соз- мони зиддишуравии “Иттиҳоди Шарқ”, ки ба муқобили давлати шуравӣ аз дохил мубориза мебарад, гунаҳкор кардаанд. Дар асоси ҳамин айбнома 72 нафар сиёсатмадорони Тоҷикистону Узбекистон ба қатл расонида шудаанд. Нусратулло Махсумро ҳамчун яке аз роҳбарон ё аъзоёни ҳамин як ҳаракати буржуазияи миллӣ, ки мехост як Тоҷикистони буржуазӣ бунёд кунад, ҳисобида ҳукмашонро баровардаанд. Нусратулло Махсум як нафари дорои андеша ва принсипи худ буд. Ӯ дар фаъолияти худ ҳамеша тарафдори он буд, ки ба тоҷикони пештар ба ҳаракати босмачигарӣ гаравида ва сипас пушаймон гашта имконият дода шавад, ки дар сохторҳои давлатӣ кор кунанд ва ба ҷомеа ворид шаванд. Ин аз ҷониби баъзе сиёсатмадорон ҳамчун пеш гирифтани сиёсати зиддидавлатӣ қабул гардида буд. Ҳамчунин, ӯ бо як ҷуръат масъалаи ба Афғонистон фирор кардани мардуми ҷануби Тоҷикистонро, ки аз дасти зулми бархе аз мансабдорон ба дод омада буданд, ба миён гузошта буд. Ӯ айбро дар нодуруст будани сиёсати давлатдорӣ меҳисобид. Яъне, ин ҳама сабаб шуд, ки номи ӯ “сиёҳ” гардад. Аслан, дар аввали солҳои 30-юм пас аз таъсиси ҶШС Тоҷикистон мубориза барои ҳокимият байни шӯроҳо ва ҳизби комуннистӣ авҷ гирифта, ҳамдигаргунаҳкоркунӣ зиёд шуда буд. Ҳамин тавр, ду тани дигар Шириншо Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад, низ қурбони ҳамин нофаҳмиҳову таъқибот гаштанд.
- Дар шабакаҳои иҷтимоӣ матлабҳое ба чашм мерасанд, ки гӯё Нисор Муҳаммад аз миллати паштуи Афғонистон будааст. Ин гуфта исботи илмие дорад?
- Аз аксари ҳуҷҷатҳову маълумотҳои мавҷудбуда бармеояд, ки Нисор Муҳаммад дар Пешовари он вақта Ҳиндустон ва ҳоло Покистон таввалуд шуда, миллаташ паштун мебошад. Аммо ӯ барои Тоҷикистон воқеан хизматҳои шоёне кардааст. Вақте як нафар барои миллати мо кореро анҷом медиҳад, новобаста аз он ки зодаи куҷост ва аз кадом миллат аст, мо қадр мекунем ва хотираашро пос медорем.
- Ба фикри шумо, ин рӯйдод яъне ба кишвар овардани мушти хоки се тан аз бунёдгузорони давлати Тоҷикистон барои сиёсати хориҷии давлату ҳукумат чӣ аҳамият дошта метавонад?
- Ин рӯйдод фикр мекунам ба сиёсати хориҷии кишвари мо чандон дахл надорад. Аммо барои боло бурдани нуфузи байналхалқии Тоҷикистон муҳим арзёбӣ мегардад. Яъне, он метавонад мавқеи Тоҷикистонро миёни дигар кишварҳо баланд бардорад ва собит созад, ки ин давлати соҳибистиқлол фарзандони худро соҳибӣ мекунад ва намегузорад ҳеҷ тоҷике дар хоки дигар давлат ғарибгӯр шавад.
Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед