Ҷинояту ҷинояткорӣ миёни ноболиғон зуҳуротест, ки дар оянда хатарзо ва хавфнок мебошад. Бо вуҷуди андешидани чораҳои судманд дар ин самт, ҳамоно ин мушкилӣ зиёд ба назар мерасад. Дар 11 моҳи соли 2017 аз тарафи ноболиғон дар ҳудуди кишвар 602 ҷиноят содир гардидааст. Ин ҳолат нисбат ба соли 2016 45 ҳолат ё 7% кам аст. Тибқи таҳлилҳо зиёдшавии ҷиноят миёни ноболиғон дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ба 181 ҳолат расидааст, ки нисбат ба соли гузашта 55 ҷиноят ё 43, 7% зиёд мебошад. Дар маҷмӯъ ҷинояткорӣ дар ВМКБ вилоятҳои Суғду Хатлон ва шаҳри Душанбе кам шуда бошад ҳам, аммо дар баъзе шаҳру навоҳии кишвар зиёд шудаасту кам не.

Омилҳои гуногун сабаби даст ба ҷиноят задани ноболиғон мегардад. Яке аз омилҳо, ки борҳо таъкид шудааст, ин тарбияи нодурусти волидон мебошад. Дар соли қаблӣ дар доираи талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд” 15624 адад протоколи маъмурӣ нисбати падару модарон тартиб дода шуда аст. Аз ин шумор 10035 нафарашон уҳдадориҳои худро дар таълиму тарбияи фарзанд иҷро накардаанд ва ба маблағи 1млн. 300 ҳазору 274 сомонӣ ҷарима шуданд.

Бояд гуфт, ки протокол тартиб додану ба ҷавобгарӣ кашидани волидоне, ки дар ин самт бемасъулиятӣ мекунанд, роҳи аслии ҳалли масъала намебошад. Дар ин бора пеш аз ҳама бояд омилҳоро дақиқ намуду чораҳои судманде андешид, ки ҳам ба нафъи волидон бошад, ҳам фарзандон. Ҳамчунин барои нест кардани ҷинояткории ноболиғон ва баланд бардоштани масъулияти волидон мусоидат намояд.

Равоншинос Мадина Шарипова ба ин назар аст, ки падару модар ва аъзои оила, ки муомилаҳои равонӣ ва муносибати дурустро ба роҳ монда наметавонанд, боиси он мешавад, ки наврас аз аъзоёни оила дури ҷуста бо ёру рафиқон рафту омад мекунад.

- Дар урфият мегӯянд, “Бо моҳ шинӣ моҳ шавӣ, бо дег шинӣ сиёҳ шавӣ”. Яъне агар рафиқе, ки феълу рафтори бад дорад, хоҳу нохоҳ ба фарзанди мо таъсираш мерасад.

Ба таъкиди ин равоншинос сабаби дигари ба ҷинояткорӣ рӯ овардани ноболиғон ин кинофилмҳо мебошанд: “Масалан ягон персонажи муайян, ки нақши манфиро дар кинофилмҳо мебозад, кӯдакон ба он тақлид кардан мехоҳанд. Тақрибан якчанд сол пеш филми бисёрсериягии русии “Бригада” дар муд буд. Ин филм на танҳо дар Русия, балки берун аз он, аз ҷумла дар кишвари мо низ таъсири худро гузошт. Чанд нафар бо рафторҳои ҷиноии худ дар ҷомеа як шакли “намуна” барои ноболиғон гардид”-таъкид намуд ӯ.

Дар ҳоли ҳозир дигар аз воситаҳои таъсирасон ин сомонаҳои иҷтимоӣ мебошанд. Он дараҷаи бадхашмӣ ва изтиробро дар кӯдакон бедор мекунад. Шабакаҳои интернетӣ бояд меъёри то ба кадом сину сол истифодабариро дошта бошанд. Наврас ки ҳоло аз нуқтаи назари таҷрибаи иҷтимоӣ омада нашудааст, боиси инкишофёбии рафтори номусоид дар ӯ мегардад. Лекин ин маънои онро надорад, ки интернет танҳо боиси инкишофёбии рафтори манфӣ мегардад. Омӯзиши забонҳои хориҷӣ ба воситаи интернет нисбатан осонтар аст. Аммо гап дар он аст, ки кӯдак то чи андоза ба он сарфаҳм рафта, мусбатро аз манфӣ фарқ мекунад.

Муҳите ки кӯдак зиндаги мекунад бояд солим бошад, муҳити солим бошад, оғоз мешавад аз оилаи солим. Барои наврас намунаи асосии рафтор падару модар мебошад. Агар муносибати падару модар дар оила дуруст ба роҳ монда шуда бошад, фарзанд ҳам солим ба воя мерасад. Аз ҳамин сабаб фазо метавонанд боиси ташаккулёбии ин ё он хусусият барои кӯдак гардад.

Ба зиёдшавии ҷиноят вазъи иқтисодии оила низ таъсир мерасонад. Кӯчактарин хаттоҳо низ аз ҳамин сабаб сарчашма мегирад. Кӯдак бо шуури худ барои таъмини рӯзгор ба хона чизе меорад. Оҳиста – оҳиста ин раванд ташаккул ёфта, ба ҷинояткор шудани кӯдак сабаб мешавад.

Дар ин самт бояд чораҳоеро андешид, ки ҷинояту ҷинояткориро дар миёни ноболиғон ба кулли аз байн бибарад. Зеро ин давра бояд авзоеро ба бор орад, ки ноболиғон ба ҷуз саргарми хондану ба варзиш машғул шудан, фикри чизи дигареро накунанд.