ВАРЗИШ
Шанбе 06 Июн 2026 05:33
Соҳаи варзиши тоҷик дар давоми 26 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таври бесобиқа рушд ёфт, ки таърихи миллат назирашро ёд надорад. Чунки соҳаи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш ҳам дар баробари дигар соҳаҳо яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иҷтимоии Ҳукумати кишвар ба ҳисоб мерафт. Маҳз дар даврони Истиқлолияти давлатӣ ба хотири таъмини оммавияти варзиш, таҳкими тарзи ҳаёти солим, мусоидат ба омодакунии варзишгарони касбии тоҷик заминаи мусоиду беамсол фароҳам овард. Истиқлолияти кишвар барои рушди соҳаи варзиш шароит фароҳам сохт, ки ҷавонону варзишгарони кишвар бо иштирок дар мусобиқаҳои ҷаҳонию байналмилалӣ миллату давлатамонро байни дигар халқиятҳои ҷаҳон бештар муаррифӣ намоянд.
Сиёсати созандагию бунёдкоронаи Ҳукумати кишвар, хусусан ҷаҳду талошҳои Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имкон фароҳам намуд, ки соҳаи варзиш дар кишвар аз замони ба даст овардани Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаҳои аввалини худро аз таъсису барқарор намудани мактабҳои варзишӣ, баргузор намудани чорабиниҳои оммавӣ, варзишӣ, солимгардонӣ ва иштироки варзишгарон дар мусобиқаҳои байналмилалӣ аз сари нав оғоз намуданд.
Маврид ба ёдоварист, ки сар задани ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ дар кишвар боис гардид, ки дар радифи дигар соҳаҳо, соҳаи варзиш ва ҷалбу фаъолияти варзишгарон коста гардад. Ҳукумати кишвар дар чунин ҳолатҳои душвор ҳам соҳаи варзиш ва варзишгаронашро аз мадди назар дур намонд. То ҳадди имкон варзишгаронро пуштибонӣ намуд. Варзишгарони тоҷик ҷавобан ба ғамхориву дастгириҳои Ҳукумати кишвар талош намуданд, ки бо як нангу ори тоҷикона Тоҷикистонро дар мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ намоянд.
Даврони пеш аз Истиқлолият варзишгарони мо имкони хуби дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок намуданро надоштанд. Зеро онҳоро зарур буд, ки барои иштирок ва роҳхат пайдо намудан дар мусобиқаҳои байналмилалӣ варзишгарони 15 давлати Иттиҳоди Шӯравиро мағлуб намоянд. Дар баробари ин, барои сафарбар намудани варзишгарон ноадолатиҳо низ ба назар мерасид. Ин тарзи коргузорӣ як навъ руҳияи варзишгарони тоҷикро шикаста буд. Онҳо имкони муаррифии худ ва давлатро кам доштанд. Истиқлолият имкони асосии рушди варзиш ва кашфи чеҳраҳои нави варзиш дар кишвар шуд. Акнун варзишгарони тоҷикро зарур аст, ки барои иштирок дар мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ танҳо дар мусобиқаи чумҳуриявӣ ғолиб гардида, роҳхат ба бозиҳои байналмилалиро ба даст оранд. Ба ин васила варзишгарони мо тавонистанд, ки таҷрибаи варзишии худро бой гардонанд ва Парчами Тоҷикистонро дар зинаҳои фахрии мусобиқаҳои минтақавию ҷаҳонӣ баланд бардоранд.
Солҳои аввали Истиқлолият мушкили асосии варзишгарони тоҷик набудани толорҳои варзишӣ ба ҳисоб мерафт. Варзишгарони тоҷик барои омода шудан барои мусобиқаҳои байналмилалӣ танқисӣ мекашиданд. Толорҳо ба талаботи замон ҷавобгӯ набуданд. Таваҷҷуҳи бевоситаи Ҳукумат ва барқарор шудани амну субот дар кишвар ин мушкилии асосии варзишгарони тоҷикро дар кӯтоҳтарин муҳлат аз байн бурд. Бо шарофати Истиқлолияти давлатӣ имрӯзҳо дар сартосари ҷумҳурӣ 8850 иншооти варзишӣ новобаста аз шакли моликияташон дар ҷумҳурӣ ба қайд гирифта шудааст, ки аз ин 117 варзишгоҳ, 6204 майдончаи варзишӣ, 1655 толори варзишӣ, 85 ҳавзи шиноварӣ ва 789 маҷмаа, иншооти махсуси варзишӣ, аз қабили тамрингоҳи тир, боулинг, фитнес ва клубҳои ихтиёрӣ фаъолият мекунад, ки дар оммавигардонии варзиш, ки яке аз ҳадафҳои асосии Роҳбарияти Олии мамлакат дар самти варзиш мебошад, саҳм мегузоранд.
Бо мақсади ҷалби наврасону ҷавонон ба варзиш имрӯз дар ҷумҳурӣ 134 мактаби варзишӣ амал менамоянд, ки аз ин 5 мактаби маҳорати олии варзишии ҷумҳуриявӣ, Маркази омодагии олимпӣ дар шаҳри Хоруғ, 2 мактаби маҳорати олии варзишии вилоятӣ, 3 мактаби махсуси варзишии ҷумҳуриявӣ, 12 мактаби махсуси варзишии захираҳои олимпӣ (10 мактаб дар ш. Душанбе, 1 мактаб дар ш. Хуҷанд ва 1 мактаб дар н. Рӯдакӣ), 90 мактаби варзишӣ дар шаҳру ноҳияҳо ва 21 мактаби варзишӣ дар тобеияти Иттифоқҳои касабаи мустақил ва ташкилоти ҷамъиятии “Ҳосилот” мебошанд.
Баъди таъмин намудани варзишгарони кишвар бо комплексу иншооти муосиру замонавӣ Ҳукумати кишвар дар ин соҳа диққати ҷиддиро баҳри дар мусобиқаҳои байналмилалӣ муаррифӣ намудани миллату давлат равона сохт. Барои амалӣ намудани ин нақша соли 2012 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бевосита бо варзишгарони мамлакат мулоқот доир намуданд. Дар мулоқот тамоми паҳлӯҳои соҳаи варзиш аз тарафии Ҷаноби Олӣ, Пешвои варзишпарвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳлил карда шуд. Мулоқоти мазкур бори дигар собит сохт, ки соҳаи варзиш аз мадди назари Ҳукумати кишвар дур нест ва варзишгари тоҷик бо камтарин дастовардаш назди Сарвари давлат ва миллати худ қадр дорад.
Баъди мулоқот ҳар як варзишгари тоҷик амиқан дарк намуд, ки бар дӯшаш масъулияти бузург вогузор аст. Акнун варзишгарон бо дили пур ба сӯи фатҳи қуллаи варзиш бо истифода аз пуштибониву дастгириҳои беназири Пешвои миллат равона гардиданд.
Пас аз вохӯрӣ бо варзишгарони кишвар саҳифаи наве дар таърихи варзиши тоҷик боз гардид. Натоиҷи варзишгарони тоҷик аз мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ ба маротиб зиёд гардида, дар як қатор чорабиниҳои байналмилалӣ аз чемпионатҳои ҷаҳону Осиё то Бозиҳои Осиёиву олимпӣ миллату давлати азизи хешро байни дигар халқиятҳо муаррифӣ намуданд. Таваҷҷуҳи бевоситаи Ҳукумати кишвар ба ин соҳа буд, ки давоми соҳибистиқлолӣ варзишгарони тоҷик бо дастовардҳои бузурги варзишии худ давлатро дар арсаи ҷаҳон муаррифӣ ва номи худро дар хазинаи таърихи варзиши кишвар сабт намуданд. Инҳо Дилшод Назаров, қаҳрамони бозиҳои олимпии Рио-Де-Жанейрои Бразилия, Расул Боқиев, ҷоизадори медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ ва ҷаҳон оид ба дзюдо, Мавзуна Чориева, ҷоизадори медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ оид ба бокс, Фарухи Салим чемпиони Осиё оид ба дзюдо, Хуршед Маҷидов, ҷоизадори медали нуқраи Чемпионати ҷаҳон оид ба дзюдо, Лагутенко Малика, чемпиони Осиё оид ба тирпаронӣ, Шоира Зулқайнарова, ҷоизадори медали биринҷии чемпионати Осиё оид ба бокс, Набимуҳаммад Хоркашев, ҷоизадори медали нуқраи чемпионати ҷаҳон оид ба самбо, Акмалиддин Каримов, ҷоизадори медали нуқраи чемпионати ҷаҳон оид ба самбо, Комроншоҳи Устопириён, чемпиони Осиё оид ба дзюдо, Шаҳриёр Даминов, чемпиони Осиё оид ба қаиқронӣ, Адам Исоқов, чемпиони Осиё байни наврасон аз намуди дзюдо ва инчунин дастаи мунтахаби Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба футбол ҷоизадори медали биринҷии чемпионати Осиё гардидаанд, ки онҳо ифтихори миллат ва Ватан ҳастанд.
Истиқлолияти кишвар ва таваҷҷуҳи Ҳукумати ҷумҳурӣ ба варзиш шароит фароҳам намуд, ки солҳои охир як қатор иқдомҳо барои рушди соҳа роҳандозӣ гардид.
Федератсияи футболи Тоҷикистон бо дастгирии Ҳукумати ҷумҳурӣ баҳри тарғиби ҳаёти солим соли 2014-ро соли оммавияти футбол дар кишвар эълон намуд. Ин иқдоми наҷиб дар баробари тарғиби варзиш дар кишвар Тоҷикистонро миёни ҷаҳониён ҳамчун давлати варзишпарвар муаррифӣ намуд. Баъди роҳандозӣ гардидани ин иқдом собиқ Президенти ФИФА Ёзеф Блаттер баҳри дидан намудани кишвари ҷавону варзишдӯст ба Тоҷикистон ташриф овард.
Иқдоме, ки варзишпарвар будани Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро бори дигар ба ҷаҳониён собит сохт, ин таъсиси “Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ғолибон ва ҷоизадорони мусобиқаҳои байналмилалии варзишӣ” буд. Варзишгарони тоҷик баъди таъсиси ин ҷоиза дубора соҳаи варзишро интихоб намуда, бо дасту дили гарм вориди варзиш гардиданд. Онҳо аз ин пас метавонанд танҳо ба варзиш машғул шаванд ва муаррифгари давлату миллат бошанд. “Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ғолибону ҷоизадорони мусобиқаҳои варзишии байналмилалӣ” соли 2015 таъсис дода шуд ва то имрӯз се маротиба бо Амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 36 нафар варзишгарон бо ин ҷоиза сарфароз гардонида шудаанд, ки ҳаҷми умумии маблағи ҷоизапулӣ 1296250 (як миллиону дусаду наваду шаш ҳазору дусаду панҷоҳ) сомониро ташкил медиҳад ва маблағи мазкур аз ҳисоби Фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷудо гардидааст.
Соли 2016 барои варзиши тоҷик бо руйдоду ҳаводиси муҳим хотирмон ба ҳисоб меравад. Зеро варзишгарони тоҷик дар аксар намудҳои варзиш ба дастовардҳое ноил гардиданд, ки аввалин ҳисобида мешуд. Оғоз аз аввалин медали тиллои Осиё аз намуди ҷудо то ба медали тиллои олимпӣ аз намуди гурзандозиро варзишгарон ба Ватан оварданд. Махсусан медали тиллои гурзандози тоҷик Дилшод Назаров дар арафаи 25-солагии Истиқлолияти давлатӣ ҳамчун туҳфаи арзишманд дар хотири хурду бузурги мардуми кишвар нақш бастааст. Бо як медали тилло Тоҷикистон аз рӯи ҳисоби медалҳо дар ҷои 54-ум ва аз рӯи тақсими медалҳо аз рӯи балҳо сари ҳар иштирокчӣ дар ҷаҳон мақоми аввалро ишғол намуд. Ба ин восита ва ин дастовард варзиш дар соли 2016 дар Тоҷикистон даҳчанд оммавӣ шуд. Ҳафтаҳою моҳҳо воситаҳои ахбори оммаи тоҷик аз дастовардҳои соҳаи варзиш мегуфт.
27 майи соли 2016 дар аввалин ҷаласаи Шӯрои миллии кор бо ҷавонон Сарвари кишвар дар самти варзиш махсус истода, ба роҳбарони вазорату идораҳои дахлдори мамлакат барои беҳтар гардонидани шароиту имкониятҳои ҷавонон, вусъати бунёди майдону толорҳои варзишӣ бо мақсади солимгардонии ҷомеа ва оммавигардонии варзиш, ҷалби ҳарчи бештари ҷавонон ба мусобиқаҳои варзишӣ, тарғибу ташвиқи варзиш ва тарзи ҳаёти солим супоришҳои мушаххас доданд. Аз 3 то 9 майи соли 2016 аввалин чемпионати Осиё миёни донишҷӯён оид ба бокс дар шаҳри Душанбе баргузор гардид, ки тими муштзанҳои тоҷик мақоми аввалро ишғол намуданд. Инчунин, дар ин сол даври гурӯҳии чемпионати Осиё оид ба футболи духтарона миёни наврасон бори нахуст дар Тоҷикистон баргузор гардид. Бахшида ба Истиқлолияти давлатӣ соли 2016 аввалин бор мусобиқа аз намуди давидан баргузор шуд. Аз намуди футбол бошад, тими ҷавонони кишвар бори нахуст миёни тимҳои қораи Осиё аз марҳилаи гурӯҳӣ баромаданд.
Ҳукумати кишвар соли 2017 низ якчанд иқдомҳоеро ба роҳ монд, ки барои рушди соҳа муосидат мекунад. Пешниҳоди ҷудо шудани соҳаи сайёҳӣ аз варзишу кор бо ҷавонон яке аз ин иқдомҳо ба ҳисоб меравад. Мутасаддиёни соҳаи варзиши кишвар бар он назаранд, ки соли 2016 барои варзиши тоҷик давраи рушди баланд буд ва дар соли 2017 варзишгарони тоҷик ин рейтингро аз даст нахоҳанд дод. Дар мусобиқаҳое, ки соли 2017 ба нақша гирифта шудааст, варзишгарон обрӯи Тоҷикистонро ба зинаҳои боло мебароранд.
Бо мақсади эҳё, рушд ва амалии бозиҳои миллии варзишӣ ва тарбияи насли наврас дар руҳияи эҳтиром ва арҷгузорӣ ба таъриху анъанаҳои миллии аҷдодон, ҳамзамон таҳкими тарзи ҳаёти солим, ҳисси худшиносиву худогоҳӣ, зиракии сиёсӣ ва пешгирии омилҳои номатлуб дар байни насли наврас, баргузории ҳамасолаи Фестивали бозиҳои миллии варзишӣ дар се марҳила (маҳаллӣ, минтақавӣ ва миллӣ) дар остонаи таҷлили иди байналмилалии Наврӯз (марҳилаи якум), Ваҳдати миллӣ (марҳилаи дуюм) ва ҷашни Истиқлолияти давлатӣ (марҳилаи сеюм) тасдиқ гардид. Дар даври якуми фестивали мазкур, ки аз 18 то 23 марти соли 2017 доир гардид, танҳо дар ноҳияҳои пойтахт ва шаҳри Душанбе 1910 нафар варзишгарон ва 19 ҳазору 900 нафар наврасону ҷавонон ширкат варзиданд. Ин нишондод исбот намуд, ки мардуми тоҷик ба варзиш шавқу рағбати беандоза дошта, иқдоми мазкур дар оянда низ баҳри оммавӣ гардонидани варзиш калон мебозад.
Тибқи иттилои дафтари матбуоти шаҳри Душанбе дар доираи “Соли ҷавонон” эълон гардидани соли 2017 дар шаҳраку маҳаллаҳои пойтахт барои сохтмони беш аз 70 майдончаи муосири варзишӣ ва бозии кӯдакона қитъаи замин ҷудо карда шуд, ки то имрӯз аксари онҳо сохта ба истифода дода шудаанд.
Дар робита ба ин, дар давоми соли ҷорӣ дар самти рушду инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш дар пойтахт 35 чемпионату мусобиқаҳои кушоди шаҳри Душанбе оид ба намудҳои варзиши гӯштини миллӣ, юнону римӣ, тарзи озод, самбо, дзюдо, бокс, шоҳмот, шашка, футбол, футболи хурд, баскетбол, волейбол, тӯби дастӣ, таэквандо (ИТФ) бо фарогирии 23 ҳазору 289 нафар, 17 маротиба сафарбаркунии 166 нафар варзишгарон ба мусобиқаи ҷумҳуриявӣ, 175 машқҳои субҳгоҳӣ бо ташкили мусобиқаҳои дӯстона бо фарогирии 25 ҳазору 567 нафар, Фестивали бозиҳои миллии варзишӣ (марҳилаи якум) ва мусобиқаи гӯштингирӣ дар шаҳри Душанбе ва ноҳияҳои он бо фарогирии 21 ҳазору 810 нафар, мусобиқаҳои кушоди варзишии гӯштини миллӣ, пойгаи аспдавонӣ, волейбол дар байни бонувон ва теннис миёни наврасону духтарон барои дарёфти “Ҷоми Пойтахт-2017” бахшида ба Иди байналмилалии Наврӯз дар шаҳри Душанбе бо фарогирии 24 ҳазору 418 нафар наврасону ҷавонон ва сокинону меҳмонони пойтахт, Ниммарафони байналмилалии Душанбе, Спартакиадаи донишҷӯёни мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи 6 намуди варзиш бо фарогирии 900 нафар варзишгар, нахустин мусобиқаи варзишии “Веломарафон” бо фарогирии 1143 нафар, мусобиқаи кушоди пойгаи аспдавонӣ бахшида ба Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон ва мусобиқаи варзишии Дави миллӣ дар шаҳри Душанбе, дар умум 243 чорабинии варзишӣ бо фарогирии 116 ҳазору 723 нафар (аз ин шумора 10 ҳазору 733 нафар бонувон) гузаронида шуданд.
Таъсиси чунин ҷоизаву баргузор намудани чунин иқдомҳо ва ғамхориҳои пайвастаи Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба варзиш буд, ки миллати тоҷик дар давоми 26 соли Истиқлолият ба чунин дастовардҳои баланд ноил гардид. Иқдомҳое, ки дар соҳаи варзиш аз ҷониби Ҳукумати кишвар ба роҳ монда шудааст, дар солҳои наздик Тоҷикистонро дар арсаи ҷаҳон бори дигар кишвари варзишдӯст муаррифӣ мекунад. Баъди амалӣ гардидани иқдомҳои мазкур метавон гуфт, ки шумораи медалҳои варзишгарони тоҷик ба маротиб афзуда, Парчами кишвар аз мусобиқаҳои минтақавию байналмилалӣ сар карда, то бозиҳои олимпӣ парафшон мемонад.
Шодихони НАЗАР, “ҶТ”
Сиёсати созандагию бунёдкоронаи Ҳукумати кишвар, хусусан ҷаҳду талошҳои Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имкон фароҳам намуд, ки соҳаи варзиш дар кишвар аз замони ба даст овардани Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаҳои аввалини худро аз таъсису барқарор намудани мактабҳои варзишӣ, баргузор намудани чорабиниҳои оммавӣ, варзишӣ, солимгардонӣ ва иштироки варзишгарон дар мусобиқаҳои байналмилалӣ аз сари нав оғоз намуданд.
Маврид ба ёдоварист, ки сар задани ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ дар кишвар боис гардид, ки дар радифи дигар соҳаҳо, соҳаи варзиш ва ҷалбу фаъолияти варзишгарон коста гардад. Ҳукумати кишвар дар чунин ҳолатҳои душвор ҳам соҳаи варзиш ва варзишгаронашро аз мадди назар дур намонд. То ҳадди имкон варзишгаронро пуштибонӣ намуд. Варзишгарони тоҷик ҷавобан ба ғамхориву дастгириҳои Ҳукумати кишвар талош намуданд, ки бо як нангу ори тоҷикона Тоҷикистонро дар мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ намоянд.
Даврони пеш аз Истиқлолият варзишгарони мо имкони хуби дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок намуданро надоштанд. Зеро онҳоро зарур буд, ки барои иштирок ва роҳхат пайдо намудан дар мусобиқаҳои байналмилалӣ варзишгарони 15 давлати Иттиҳоди Шӯравиро мағлуб намоянд. Дар баробари ин, барои сафарбар намудани варзишгарон ноадолатиҳо низ ба назар мерасид. Ин тарзи коргузорӣ як навъ руҳияи варзишгарони тоҷикро шикаста буд. Онҳо имкони муаррифии худ ва давлатро кам доштанд. Истиқлолият имкони асосии рушди варзиш ва кашфи чеҳраҳои нави варзиш дар кишвар шуд. Акнун варзишгарони тоҷикро зарур аст, ки барои иштирок дар мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ танҳо дар мусобиқаи чумҳуриявӣ ғолиб гардида, роҳхат ба бозиҳои байналмилалиро ба даст оранд. Ба ин васила варзишгарони мо тавонистанд, ки таҷрибаи варзишии худро бой гардонанд ва Парчами Тоҷикистонро дар зинаҳои фахрии мусобиқаҳои минтақавию ҷаҳонӣ баланд бардоранд.
Солҳои аввали Истиқлолият мушкили асосии варзишгарони тоҷик набудани толорҳои варзишӣ ба ҳисоб мерафт. Варзишгарони тоҷик барои омода шудан барои мусобиқаҳои байналмилалӣ танқисӣ мекашиданд. Толорҳо ба талаботи замон ҷавобгӯ набуданд. Таваҷҷуҳи бевоситаи Ҳукумат ва барқарор шудани амну субот дар кишвар ин мушкилии асосии варзишгарони тоҷикро дар кӯтоҳтарин муҳлат аз байн бурд. Бо шарофати Истиқлолияти давлатӣ имрӯзҳо дар сартосари ҷумҳурӣ 8850 иншооти варзишӣ новобаста аз шакли моликияташон дар ҷумҳурӣ ба қайд гирифта шудааст, ки аз ин 117 варзишгоҳ, 6204 майдончаи варзишӣ, 1655 толори варзишӣ, 85 ҳавзи шиноварӣ ва 789 маҷмаа, иншооти махсуси варзишӣ, аз қабили тамрингоҳи тир, боулинг, фитнес ва клубҳои ихтиёрӣ фаъолият мекунад, ки дар оммавигардонии варзиш, ки яке аз ҳадафҳои асосии Роҳбарияти Олии мамлакат дар самти варзиш мебошад, саҳм мегузоранд.
Бо мақсади ҷалби наврасону ҷавонон ба варзиш имрӯз дар ҷумҳурӣ 134 мактаби варзишӣ амал менамоянд, ки аз ин 5 мактаби маҳорати олии варзишии ҷумҳуриявӣ, Маркази омодагии олимпӣ дар шаҳри Хоруғ, 2 мактаби маҳорати олии варзишии вилоятӣ, 3 мактаби махсуси варзишии ҷумҳуриявӣ, 12 мактаби махсуси варзишии захираҳои олимпӣ (10 мактаб дар ш. Душанбе, 1 мактаб дар ш. Хуҷанд ва 1 мактаб дар н. Рӯдакӣ), 90 мактаби варзишӣ дар шаҳру ноҳияҳо ва 21 мактаби варзишӣ дар тобеияти Иттифоқҳои касабаи мустақил ва ташкилоти ҷамъиятии “Ҳосилот” мебошанд.
Баъди таъмин намудани варзишгарони кишвар бо комплексу иншооти муосиру замонавӣ Ҳукумати кишвар дар ин соҳа диққати ҷиддиро баҳри дар мусобиқаҳои байналмилалӣ муаррифӣ намудани миллату давлат равона сохт. Барои амалӣ намудани ин нақша соли 2012 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бевосита бо варзишгарони мамлакат мулоқот доир намуданд. Дар мулоқот тамоми паҳлӯҳои соҳаи варзиш аз тарафии Ҷаноби Олӣ, Пешвои варзишпарвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳлил карда шуд. Мулоқоти мазкур бори дигар собит сохт, ки соҳаи варзиш аз мадди назари Ҳукумати кишвар дур нест ва варзишгари тоҷик бо камтарин дастовардаш назди Сарвари давлат ва миллати худ қадр дорад.
Баъди мулоқот ҳар як варзишгари тоҷик амиқан дарк намуд, ки бар дӯшаш масъулияти бузург вогузор аст. Акнун варзишгарон бо дили пур ба сӯи фатҳи қуллаи варзиш бо истифода аз пуштибониву дастгириҳои беназири Пешвои миллат равона гардиданд.
Пас аз вохӯрӣ бо варзишгарони кишвар саҳифаи наве дар таърихи варзиши тоҷик боз гардид. Натоиҷи варзишгарони тоҷик аз мусобиқаҳои сатҳи байналмилалӣ ба маротиб зиёд гардида, дар як қатор чорабиниҳои байналмилалӣ аз чемпионатҳои ҷаҳону Осиё то Бозиҳои Осиёиву олимпӣ миллату давлати азизи хешро байни дигар халқиятҳо муаррифӣ намуданд. Таваҷҷуҳи бевоситаи Ҳукумати кишвар ба ин соҳа буд, ки давоми соҳибистиқлолӣ варзишгарони тоҷик бо дастовардҳои бузурги варзишии худ давлатро дар арсаи ҷаҳон муаррифӣ ва номи худро дар хазинаи таърихи варзиши кишвар сабт намуданд. Инҳо Дилшод Назаров, қаҳрамони бозиҳои олимпии Рио-Де-Жанейрои Бразилия, Расул Боқиев, ҷоизадори медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ ва ҷаҳон оид ба дзюдо, Мавзуна Чориева, ҷоизадори медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ оид ба бокс, Фарухи Салим чемпиони Осиё оид ба дзюдо, Хуршед Маҷидов, ҷоизадори медали нуқраи Чемпионати ҷаҳон оид ба дзюдо, Лагутенко Малика, чемпиони Осиё оид ба тирпаронӣ, Шоира Зулқайнарова, ҷоизадори медали биринҷии чемпионати Осиё оид ба бокс, Набимуҳаммад Хоркашев, ҷоизадори медали нуқраи чемпионати ҷаҳон оид ба самбо, Акмалиддин Каримов, ҷоизадори медали нуқраи чемпионати ҷаҳон оид ба самбо, Комроншоҳи Устопириён, чемпиони Осиё оид ба дзюдо, Шаҳриёр Даминов, чемпиони Осиё оид ба қаиқронӣ, Адам Исоқов, чемпиони Осиё байни наврасон аз намуди дзюдо ва инчунин дастаи мунтахаби Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба футбол ҷоизадори медали биринҷии чемпионати Осиё гардидаанд, ки онҳо ифтихори миллат ва Ватан ҳастанд.
Истиқлолияти кишвар ва таваҷҷуҳи Ҳукумати ҷумҳурӣ ба варзиш шароит фароҳам намуд, ки солҳои охир як қатор иқдомҳо барои рушди соҳа роҳандозӣ гардид.
Федератсияи футболи Тоҷикистон бо дастгирии Ҳукумати ҷумҳурӣ баҳри тарғиби ҳаёти солим соли 2014-ро соли оммавияти футбол дар кишвар эълон намуд. Ин иқдоми наҷиб дар баробари тарғиби варзиш дар кишвар Тоҷикистонро миёни ҷаҳониён ҳамчун давлати варзишпарвар муаррифӣ намуд. Баъди роҳандозӣ гардидани ин иқдом собиқ Президенти ФИФА Ёзеф Блаттер баҳри дидан намудани кишвари ҷавону варзишдӯст ба Тоҷикистон ташриф овард.
Иқдоме, ки варзишпарвар будани Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро бори дигар ба ҷаҳониён собит сохт, ин таъсиси “Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ғолибон ва ҷоизадорони мусобиқаҳои байналмилалии варзишӣ” буд. Варзишгарони тоҷик баъди таъсиси ин ҷоиза дубора соҳаи варзишро интихоб намуда, бо дасту дили гарм вориди варзиш гардиданд. Онҳо аз ин пас метавонанд танҳо ба варзиш машғул шаванд ва муаррифгари давлату миллат бошанд. “Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ғолибону ҷоизадорони мусобиқаҳои варзишии байналмилалӣ” соли 2015 таъсис дода шуд ва то имрӯз се маротиба бо Амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 36 нафар варзишгарон бо ин ҷоиза сарфароз гардонида шудаанд, ки ҳаҷми умумии маблағи ҷоизапулӣ 1296250 (як миллиону дусаду наваду шаш ҳазору дусаду панҷоҳ) сомониро ташкил медиҳад ва маблағи мазкур аз ҳисоби Фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷудо гардидааст.
Соли 2016 барои варзиши тоҷик бо руйдоду ҳаводиси муҳим хотирмон ба ҳисоб меравад. Зеро варзишгарони тоҷик дар аксар намудҳои варзиш ба дастовардҳое ноил гардиданд, ки аввалин ҳисобида мешуд. Оғоз аз аввалин медали тиллои Осиё аз намуди ҷудо то ба медали тиллои олимпӣ аз намуди гурзандозиро варзишгарон ба Ватан оварданд. Махсусан медали тиллои гурзандози тоҷик Дилшод Назаров дар арафаи 25-солагии Истиқлолияти давлатӣ ҳамчун туҳфаи арзишманд дар хотири хурду бузурги мардуми кишвар нақш бастааст. Бо як медали тилло Тоҷикистон аз рӯи ҳисоби медалҳо дар ҷои 54-ум ва аз рӯи тақсими медалҳо аз рӯи балҳо сари ҳар иштирокчӣ дар ҷаҳон мақоми аввалро ишғол намуд. Ба ин восита ва ин дастовард варзиш дар соли 2016 дар Тоҷикистон даҳчанд оммавӣ шуд. Ҳафтаҳою моҳҳо воситаҳои ахбори оммаи тоҷик аз дастовардҳои соҳаи варзиш мегуфт.
27 майи соли 2016 дар аввалин ҷаласаи Шӯрои миллии кор бо ҷавонон Сарвари кишвар дар самти варзиш махсус истода, ба роҳбарони вазорату идораҳои дахлдори мамлакат барои беҳтар гардонидани шароиту имкониятҳои ҷавонон, вусъати бунёди майдону толорҳои варзишӣ бо мақсади солимгардонии ҷомеа ва оммавигардонии варзиш, ҷалби ҳарчи бештари ҷавонон ба мусобиқаҳои варзишӣ, тарғибу ташвиқи варзиш ва тарзи ҳаёти солим супоришҳои мушаххас доданд. Аз 3 то 9 майи соли 2016 аввалин чемпионати Осиё миёни донишҷӯён оид ба бокс дар шаҳри Душанбе баргузор гардид, ки тими муштзанҳои тоҷик мақоми аввалро ишғол намуданд. Инчунин, дар ин сол даври гурӯҳии чемпионати Осиё оид ба футболи духтарона миёни наврасон бори нахуст дар Тоҷикистон баргузор гардид. Бахшида ба Истиқлолияти давлатӣ соли 2016 аввалин бор мусобиқа аз намуди давидан баргузор шуд. Аз намуди футбол бошад, тими ҷавонони кишвар бори нахуст миёни тимҳои қораи Осиё аз марҳилаи гурӯҳӣ баромаданд.
Ҳукумати кишвар соли 2017 низ якчанд иқдомҳоеро ба роҳ монд, ки барои рушди соҳа муосидат мекунад. Пешниҳоди ҷудо шудани соҳаи сайёҳӣ аз варзишу кор бо ҷавонон яке аз ин иқдомҳо ба ҳисоб меравад. Мутасаддиёни соҳаи варзиши кишвар бар он назаранд, ки соли 2016 барои варзиши тоҷик давраи рушди баланд буд ва дар соли 2017 варзишгарони тоҷик ин рейтингро аз даст нахоҳанд дод. Дар мусобиқаҳое, ки соли 2017 ба нақша гирифта шудааст, варзишгарон обрӯи Тоҷикистонро ба зинаҳои боло мебароранд.
Бо мақсади эҳё, рушд ва амалии бозиҳои миллии варзишӣ ва тарбияи насли наврас дар руҳияи эҳтиром ва арҷгузорӣ ба таъриху анъанаҳои миллии аҷдодон, ҳамзамон таҳкими тарзи ҳаёти солим, ҳисси худшиносиву худогоҳӣ, зиракии сиёсӣ ва пешгирии омилҳои номатлуб дар байни насли наврас, баргузории ҳамасолаи Фестивали бозиҳои миллии варзишӣ дар се марҳила (маҳаллӣ, минтақавӣ ва миллӣ) дар остонаи таҷлили иди байналмилалии Наврӯз (марҳилаи якум), Ваҳдати миллӣ (марҳилаи дуюм) ва ҷашни Истиқлолияти давлатӣ (марҳилаи сеюм) тасдиқ гардид. Дар даври якуми фестивали мазкур, ки аз 18 то 23 марти соли 2017 доир гардид, танҳо дар ноҳияҳои пойтахт ва шаҳри Душанбе 1910 нафар варзишгарон ва 19 ҳазору 900 нафар наврасону ҷавонон ширкат варзиданд. Ин нишондод исбот намуд, ки мардуми тоҷик ба варзиш шавқу рағбати беандоза дошта, иқдоми мазкур дар оянда низ баҳри оммавӣ гардонидани варзиш калон мебозад.
Тибқи иттилои дафтари матбуоти шаҳри Душанбе дар доираи “Соли ҷавонон” эълон гардидани соли 2017 дар шаҳраку маҳаллаҳои пойтахт барои сохтмони беш аз 70 майдончаи муосири варзишӣ ва бозии кӯдакона қитъаи замин ҷудо карда шуд, ки то имрӯз аксари онҳо сохта ба истифода дода шудаанд.
Дар робита ба ин, дар давоми соли ҷорӣ дар самти рушду инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш дар пойтахт 35 чемпионату мусобиқаҳои кушоди шаҳри Душанбе оид ба намудҳои варзиши гӯштини миллӣ, юнону римӣ, тарзи озод, самбо, дзюдо, бокс, шоҳмот, шашка, футбол, футболи хурд, баскетбол, волейбол, тӯби дастӣ, таэквандо (ИТФ) бо фарогирии 23 ҳазору 289 нафар, 17 маротиба сафарбаркунии 166 нафар варзишгарон ба мусобиқаи ҷумҳуриявӣ, 175 машқҳои субҳгоҳӣ бо ташкили мусобиқаҳои дӯстона бо фарогирии 25 ҳазору 567 нафар, Фестивали бозиҳои миллии варзишӣ (марҳилаи якум) ва мусобиқаи гӯштингирӣ дар шаҳри Душанбе ва ноҳияҳои он бо фарогирии 21 ҳазору 810 нафар, мусобиқаҳои кушоди варзишии гӯштини миллӣ, пойгаи аспдавонӣ, волейбол дар байни бонувон ва теннис миёни наврасону духтарон барои дарёфти “Ҷоми Пойтахт-2017” бахшида ба Иди байналмилалии Наврӯз дар шаҳри Душанбе бо фарогирии 24 ҳазору 418 нафар наврасону ҷавонон ва сокинону меҳмонони пойтахт, Ниммарафони байналмилалии Душанбе, Спартакиадаи донишҷӯёни мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи 6 намуди варзиш бо фарогирии 900 нафар варзишгар, нахустин мусобиқаи варзишии “Веломарафон” бо фарогирии 1143 нафар, мусобиқаи кушоди пойгаи аспдавонӣ бахшида ба Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон ва мусобиқаи варзишии Дави миллӣ дар шаҳри Душанбе, дар умум 243 чорабинии варзишӣ бо фарогирии 116 ҳазору 723 нафар (аз ин шумора 10 ҳазору 733 нафар бонувон) гузаронида шуданд.
Таъсиси чунин ҷоизаву баргузор намудани чунин иқдомҳо ва ғамхориҳои пайвастаи Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба варзиш буд, ки миллати тоҷик дар давоми 26 соли Истиқлолият ба чунин дастовардҳои баланд ноил гардид. Иқдомҳое, ки дар соҳаи варзиш аз ҷониби Ҳукумати кишвар ба роҳ монда шудааст, дар солҳои наздик Тоҷикистонро дар арсаи ҷаҳон бори дигар кишвари варзишдӯст муаррифӣ мекунад. Баъди амалӣ гардидани иқдомҳои мазкур метавон гуфт, ки шумораи медалҳои варзишгарони тоҷик ба маротиб афзуда, Парчами кишвар аз мусобиқаҳои минтақавию байналмилалӣ сар карда, то бозиҳои олимпӣ парафшон мемонад.
Шодихони НАЗАР, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед