Самбо ҳамчун яке аз варзишҳои пурмаҳсули ҷаҳон дар майдони рақобатҳои байналмилалӣ ҷойгоҳи устувор пайдо кардааст, аммо роҳи расидан ба ин нуфуз аз таърихи дур ва аз орзуҳои чанд сарбозу омӯзгори фанни мудофиа сар шуда буд.

Самбо, ки таъбире аз “ҳудмуҳофизат бе силоҳ” аст, дар байни насли ҷавон ҳамчун мактаби ҷасорат, ирода ва қобилияти пирӯзӣ ҷой гирифтааст.

Дар замони шуравӣ поягузории ин риштаи варзишро Анатолий Харлапиев, Виктор Спиридонов ва Василий Ошепков ба уҳда доштанд. Аз рӯзи расмӣ эътироф шудани он, яъне, 16 ноябри соли 1938 то имрӯз самбо на танҳо риштаи размии русӣ, балки як фарҳанги ҷаҳонӣ шудааст. Аввалин қадамҳои ба ҷаҳони варзиш баромаданаш низ аз ҳамин давра оғоз ёфтанд: соли 1966 он вориди арсаи байналмилалӣ гардид ва тадриҷан дар Осиё, Аврупо ва қитъаҳои дигар маҳбуб шуд. Бо ташкили Федератсияи байналмилалии самбо (FIAS) ин раванд боз ҳам густариш ёфт.

Роҳи ҷаҳониро самбо аз Теҳрон оғоз кард. Маҳз он ҷо, дар моҳи сентябри соли 1973, нахус-тин мусобиқаи байналмилалӣ баргузор шуд. Варзишгароне аз 12 кишвари дунё аз Испанияву Булғористон то Муғулистону Япония бо ҳам қувваозмоӣ намуданд. 69 варзишгар дар ин рақобати таърихӣ ширкат карда, танҳо даҳ нафари онҳо ба зинаҳои ифтихорӣ расиданд. Ин як оғози мутантан барои варзиши наве буд, ки ҳанӯз ҷавон, вале пур аз эҳсосот ва неруи рушд буд. Бо гузашти солҳои зиёд самбо дигар як намуди одии худмудофиа набуд, он ба мактаби тарбияи насли неруманд табдил ёфт.

Дар Тоҷикистон низ ин ришта ҷойгоҳи махсус гирифт. Ба он таваҷҷуҳ ва меҳри наврасону ҷавонон сол ба сол афзуд. Вақте аввалин самбочии тоҷик Саидмуъмин Раҳимов соли 1975 унвони қаҳрамони ҷаҳонро ба даст овард, дарҳои умед ба сӯи даҳҳо ҷавони дигар боз шуданд. Солҳои минбаъда низ Тоҷикистон дар ин самт комёбиҳои намоёнро ба даст овард.

Беҳрӯз Хоҷазода (2017), Хушқадам Хусравов (2018), Акмалиддин Каримов ва дигарон ҳар яке таърихи шахсии ҷасорат ва ифтихори миллиро бо худ доранд.

Бо таъсиси дастаи мунтахаби самбои кишвар фаъолияти варзишгарони тоҷик шакли мутамарказ гирифт. Анушервон Назарзода, Хурсандмурод Баҳромов, Сорбон Латипов, Муҳаммадисо Раҷабов, Комроншоҳи Устопириён, Муҳаммадҷон Зоидов, Гулнора Насриддинова ва даҳҳо варзишгари дигар бо ранги парчами кишвар ба майдон мебароянд. Ҳар мусобиқа барои онҳо на танҳо рақобат, балки масъулияти муаррифии Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳонист.

Соли 2025 дар таърихи варзиши кишвар рӯйдоди нодир сабт шуд, зеро дар ин давра Душанбе бори аввал мизбони мусобиқаи ҷаҳонии самбо гардид. Дар ин муҳорибаи бузург 220 варзишгар аз 12 кишвари дунё дар 14 вазн миёни мардону занон рақобат карданд. Варзишгарони тоҷик дар ин мусобиқа 9 нишон ба даст оварда, бори дигар нишон доданд, ки мактаби самбои тоҷик қадами қавӣ ва ояндаи равшан дорад.

Пирӯзиву комёбии насли самбочиёни тоҷик имрӯзу фардо идома хоҳад ёфт. Орзуи мо барои онҳо якест - роҳашон сафед, саъю талошашон пурбаракат ва пирӯзиҳояшон ҳамеша ифтихори миллат бод.

Рустам САМИЕВ, “ҶТ”