Футбол имрӯз танҳо як намуди варзиш нест. Он ба забони умумии инсоният, василаи дӯстиву ҳамдигарфаҳмӣ ва омили муттаҳидсозандаи ҷомеаи ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Миллиардҳо нафар, новобаста аз миллат, забон, фарҳанг ва дину мазҳаб футболро дӯст медоранд, онро тамошо мекунанд ва бо он зиндагӣ менамоянд. Аз ҳамин ҷост, ки ин бозии маъмултарин на танҳо дар майдонҳои варзишӣ, балки дар таҳкими сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва муносибатҳои байналмила-лӣ низ нақши муассир дорад.

Дар чунин шароити ҷаҳонишавӣ Тоҷикистон тавонист бо як ташаббуси муҳими байналмилалӣ бори дигар мавқеи худро ҳамчун кишвари ташаббускор ва сулҳпарвар дар арсаи ҷаҳон муаррифӣ намояд. Эълон гардидани 25 май ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол, ки маҳз бо пешниҳоди Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ шуд, ба яке аз рӯйдодҳои муҳими таърихии соли 2024 табдил ёфт.
Ин иқдоми таърихӣ исбот намуд, ки Тоҷикистон имрӯз на танҳо иштирокчии ҷомеаи ҷаҳонӣ, балки пешниҳодкунандаи идеяҳои муҳими байналмилалӣ низ мебошад.

ТАШАББУСЕ, КИ ҶОМЕАИ ҶАҲОНРО МУТТАҲИД СОХТ
Дар замони муосир ҷаҳон бештар аз ҳар вақти дигар ба ғояҳои муттаҳидкунанда ниёз дорад. Ихтилофҳои сиёсӣ, буҳронҳои иқтисодӣ, нооромиҳои минтақавӣ ва мушкилоти иҷтимоӣ ҷомеаи ҷаҳониро водор месозанд, ки роҳҳои нави таҳкими дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмиро ҷустуҷӯ намояд. Дар чунин шароит варзиш, бахусус футбол, ба яке аз муҳимтарин василаҳои муттаҳидсозандаи инсоният табдил ёфтааст.
Футбол имрӯз на танҳо рақобат дар майдон, балки як фарҳанги ҷаҳонӣ мебошад. Он метавонад миллионҳо нафарро, новобаста аз миллат, нажод, забон ва эътиқод дар атрофи як идея муттаҳид созад. Дар айёми баргузории мусобиқоти бузурги байналмилалӣ тамоми ҷаҳон ба як майдони эҳсосот мубаддал мегардад. Маҳз ҳамин қудрати муттаҳидсозандаи футбол боис гардид, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди таърихии худро ба ҷомеаи байналмилалӣ ироа намояд.
9 феврали соли 2024 Президенти Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ (CAFA), президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон муҳтарам Рустами Эмомалӣ ба Созмони Милали Муттаҳид пешниҳод намуданд, ки нақши футбол ҳамчун василаи таҳкими сулҳу дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмии халқҳо дар сатҳи ҷаҳонӣ расман эътироф гардида, рӯзи 25 май ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол қабул карда шавад.
Аҳамияти ин пешниҳод пеш аз ҳама дар он ифода меёфт, ки Тоҷикистон футболро танҳо ҳамчун як намуди варзиш не, балки ҳамчун абзори муҳими дипломатияи мардумӣ ва фарҳанги сулҳ муаррифӣ намуд. Дар пешниҳоди ҷониби Тоҷикистон махсус таъкид гардида буд, ки футбол қудрати аз байн бурдани монеаҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва ҳатто сиёсиро дорад. Ин бозӣ барои миллиардҳо одамон забони фаҳмо ва умумӣ мебошад.
Муҳтарам Рустами Эмомалӣ зимни пешниҳоди расмӣ таъкид намуда буданд, ки футбол як падидаи фарҳанги умумиҷаҳонӣ буда, марзҳои миллӣ ва тафовутҳои иҷтимоиву иқтисодиро убур мекунад. Воқеан, имрӯз футболро ҳам кӯдаки деҳаи дурдаст ва ҳам сокини шаҳрҳои бузурги ҷаҳон дӯст медоранд. Ин бозӣ ба мардум ҳисси ягонагӣ мебахшад ва онҳоро ба ҳам наздик мекунад.
Коршиносони байналмилалӣ низ пешниҳоди Тоҷикистонро иқдоми саривақтӣ арзёбӣ карданд. Зеро дар ҷаҳоне, ки бархӯрди манфиатҳо ва ихтилофҳо зиёд гардидааст, маҳз чунин ташаббусҳо метавонанд руҳияи ҳамдигарфаҳмӣ ва таҳаммулпазириро тақвият бахшанд.
Муҳимтар аз ҳама, ин пешниҳод тавонист ҷомеаи ҷаҳониро муттаҳид созад. 7 майи соли 2024 Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар иҷлосияи 78-уми худ қатъномаи махсуси A/RES/78/281-ро қабул намуда, рӯзи 25 майро расман Рӯзи ҷаҳонии футбол эълон кард. Дастгирии якдилонаи кишварҳои аъзои СММ нишон дод, ки ташаббуси Тоҷикистон воқеан ба манфиати ҷомеаи ҷаҳонӣ равона гардидааст.
Дар қатъномаи қабулшуда махсус таъкид шудааст, ки чорабиниҳои варзишӣ бояд дар руҳияи сулҳ, дӯстӣ, ҳамфикрӣ, таҳаммулпазирӣ ва бе табъиз баргузор шаванд. Ин нукта бори дигар собит менамояд, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ имрӯз варзишро ҳамчун воситаи муҳими таҳкими сулҳу субот эътироф мекунад.
Ташаббуси Тоҷикистон дар мавриди Рӯзи ҷаҳонии футбол аҳамияти бузурги маънавӣ низ дорад. Зеро он нишон медиҳад, ки ҳатто як кишвари нисбатан хурд метавонад бо идеяҳои созанда дар сатҳи ҷаҳонӣ таъсиргузор бошад. Тоҷикистон тавонист тавассути футбол паёми сулҳ, дӯстӣ ва ҳамбастагиро ба тамоми ҷаҳон расонад.
Ин иқдом ҳамзамон собит сохт, ки дипломатияи варзишӣ имрӯз ба яке аз абзорҳои муҳими сиёсати байналмилалӣ табдил ёфтааст. Агар қаблан варзиш бештар ҳамчун рақобат арзёбӣ мешуд, имрӯз он ба воситаи таҳкими муносибатҳои байни давлатҳо ва мардумон мубаддал гардидааст.
Аз ҳамин нуқтаи назар пешниҳоди Тоҷикистон танҳо ташаббуси вобаста ба футбол набуд, балки як паёми муҳими инсондӯстона барои тамоми ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ҳисоб мерафт. Паёме, ки дӯстӣ беҳтар аз низоъ, ҳамдигарфаҳмӣ болотар аз ихтилоф ва ҳамбастагӣ муҳимтар аз ҷудоӣ мебошад.

ДИПЛОМАТИЯИ ВАРЗИШӢ - ОМИЛИ ТАҲКИМИ НУФУЗИ ТОҶИКИСТОН
Қабули Рӯзи ҷаҳонии футбол танҳо як муваффақияти варзишӣ набуд. Ин рӯйдод нишон дод, ки Тоҷикистон имрӯз тавассути “дипломатияи нарм” метавонад дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ ва пешниҳоди идеяҳои муттаҳидкунанда нақши муассир бозад.
Солҳои охир Тоҷикистон бо ташаббусҳои байналмилалии худ дар масъалаҳои обу иқлим, ҷавонон, ҳифзи пиряхҳо ва варзиш мавқеи устувор касб кардааст. Акнун футбол низ ба яке аз самтҳое табдил ёфт, ки кишвари мо тавонист дар он ҳамчун ташаббускори сатҳи ҷаҳонӣ баромад намояд.
Коршиносон бар он назаранд, ки ин ташаббус аҳамияти бузурги сиёсӣ ва фарҳангӣ дорад. Зеро футбол имрӯз яке аз воситаҳои муҳимтарини “қудрати нарм” ба ҳисоб меравад. Кишварҳое, ки тавассути варзиш нуфуз пайдо мекунанд, метавонанд обруи байналмилалии худро таҳким бахшанд ва симои мусбати давлатро муаррифӣ намоянд.
Дар ин замина, Тоҷикистон тавонист таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро ба сиёсати созанда ва фарҳанги сулҳпарваронаи худ ҷалб созад. Қабули Рӯзи ҷаҳонии футбол исбот кард, ки ташаббусҳои Тоҷикистон аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ эътироф ва пуштибонӣ мешаванд.
Маҳз ҳамин гуна иқдомҳо нуфузи байналмилалии кишварро таҳким бахшида, Тоҷикистонро ҳамчун давлати ташаббускор дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифӣ менамоянд.

РУШДИ ФУТБОЛ - САМТИ МУҲИМИ СИЁСАТИ ИҶТИМОӢ
Дар баробари ташаббусҳои байналмилалӣ, солҳои охир дар дохили кишвар низ рушди футбол ба сатҳи нав баромад. Таваҷҷуҳи давлату Ҳукумат ба рушди инфрасохтори варзишӣ, оммавигардонии футбол ва тарбияи истеъдодҳои ҷавон натиҷаҳои назаррас ба бор овардааст.
Бо дастгирии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва талошҳои пайвастаи муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар саросари кишвар варзишгоҳҳо ва майдончаҳои муосир сохта шуданд, мусобиқоти дохилӣ фаъол гардиданд ва таваҷҷуҳ ба футболи кӯдакону наврасон бештар шуд.
Имрӯз муваффақиятҳои мунтахаби то 17-солаи Тоҷикистон дар мусобиқоти байналмилалӣ ва роҳ ёфтани онҳо ба Чемпионати ҷаҳон нишонаи равшани рушди футбол дар кишвар мебошанд. Натиҷаҳои назарраси дастаҳои наврасону ҷавонон ва афзоиши шавқи мардум ба футбол нишон медиҳад, ки ин намуди варзиш ба бахши муҳими ҳаёти иҷтимоии ҷомеа табдил ёфтааст.

ЭЪТИРОФИ ҶАҲОНӢ ВА БОЗТОБИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ
Пас аз эълон гардидани Рӯзи ҷаҳонии футбол он дар расонаҳои байналмилалӣ низ бозтоби васеъ пайдо кард. Бисёре аз нашрияҳои маъруфи ҷаҳон ин иқдоми Тоҷикистонро ҳамчун ташаббуси муҳим дар роҳи муттаҳидсозии ҷомеаи ҷаҳонӣ арзёбӣ намуданд.
Аз ҷумла, рӯзномаи “Ғазнавӣ”-и Покистон бо забонҳои англисӣ ва урду мақолаи махсус нашр намуда, аҳамияти ин ташаббусро дар ташвиқи тарзи ҳаёти солим ва рушди дӯстии байни миллатҳо таъкид кард. Ҳамчунин, маҷаллаи байналмилалии “Diva International”-и Женева низ маводи таҳлилӣ нашр намуда, Тоҷикистонро ҳамчун кишвари ташаббускор дар масъалаҳои байналмилалӣ муаррифӣ намуд.
Ин бозтоби байналмилалӣ нишон медиҳад, ки имрӯз ташаббусҳои Тоҷикистон дар ҷаҳон беэътино намемонанд. Баръакс, ҷомеаи ҷаҳонӣ онҳоро ҳамчун иқдомҳои созанда ва муттаҳидкунанда қабул мекунад.

РӮЗЕ, КИ ДАР ТАЪРИХ БОҚӢ ХОҲАД МОНД
25 май барои мардуми Тоҷикистон танҳо як санаи тақвимӣ нест. Ин рӯз рамзи ифтихори миллӣ, муваффақияти дипломатияи тоҷик ва нишонаи саҳми кишвар дар рушди фарҳанги ҷаҳонии варзиш мебошад.
Қабули Рӯзи ҷаҳонии футбол бори дигар собит сохт, ки Тоҷикистон метавонад тавассути ташаббусҳои созандаи худ дар таҳкими сулҳ, дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмии халқҳо саҳми арзишманд гузорад.
Беҳуда нест, ки мегӯянд: “Як рӯзи таърихӣ метавонад барои асрҳо хотира офарад”. 25 май маҳз чунин рӯз гардид, рӯзе, ки номи Тоҷикистонро дар саҳифаҳои таърихи футболи ҷаҳон ҷовидона сабт намуд.

Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”