ҶОМЕА
Ҷумъа 17 Апрел 2026 12:41
12108
Ё QR-код то куҷо метавонад роҳи ҳал барои пешгирии ин мушкил бошад?

Қаллобӣ аз ҷониби соҳибони баъзе биноҳои истиқоматӣ имрӯз ба яке аз мушкилоти доғи ҷомеа табдил ёфтааст, ки сокинон ҳамарӯза аз он шикоят мекунанд. Мақомоти дахлдори кишвар аз чунин ҳолатҳои қаллобӣ изҳори нигаронӣ намуда, аллакай чораҳои зарурӣ меандешад.

Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии кишвар зимни нишасти матбуотӣ аз ҳолатҳои қаллобӣ дар кишвар изҳори нигаронӣ карда гуфта буд, ки дар миёни ҷиноятҳо аз ҳама зиёд ҷиноятҳои қаллобӣ ба қайд гирифта шудааст.

Ба таъкиди вазир, шикояти такрории сокинон аз соҳибони биноҳои истиқоматӣ зиёд гардидааст.

“Харидуфурӯши хонаҳои истиқоматӣ аз ҷониби соҳибкорон ва шахсони миёнарав 112 ҳолатро дар бар гирифта, танҳо дар моҳи декабр ва 10 рӯзи моҳи январи соли 2026 зиёда аз 250 нафар шаҳрванд такроран ба ВКД шикоят овардаанд, ки ин боиси нигаронӣ гардидааст”, - баён дошт вазир.

Вазири корҳои дохилӣ барои коҳиши ин гуна ҷиноятҳо аз шаҳрвандон хоҳиш кард, ки эҳтиёткор бошанд, ҳангоми хариди манзил ҳуҷҷатҳои расмии хонасозонро пурсанд ва ё бо иштироки адвокат ба шартномаи хариди хона имзо гузоранд.

НИГАРОНИИ МАҚОМДОРОН

Масъалаи мазкур дар нишастҳои матбуотӣ аз ҷониби чандин мақомдори кишвар баррасӣ гардида, барои шаҳрвандон роҳҳои ҳал низ пешниҳод гардид ва ҳамзамон таъкид шуд, ки дар мавриди хариди хона аз эҳтиёт кор гиранд. Аз ҷумла, Мирзозода Низом, раиси Кумитаи меъморӣ ва сохтмон зимни нишасти хабарӣ иттилоъ дод, ки соли 2025 дар кори 1 ҳазору 288 ширкати бинокор 7 ҳазору 331 камбудӣ ошкор гардида, нисбати онҳо дар умум 547 ҳазору 350 сомонӣ ҷарима пешбинӣ шудааст. Раиси кумита гуфт, ки дар соли гузашта 72 ширкати бинокор бе хулосаи ташхиси давлатӣ сохтмони иншоотро оғоз кардаанд.

- Ин ширкатҳо аз рӯи лоиҳа бе гирифтани хулосаи мусбии экспертизаи давлатӣ корҳои сохмониву васлгариро идома додаанд. Аз ҷумла, дар шаҳри Душанбе 15, ноҳияи Рӯдакӣ 8, Турсунзода 10, шаҳри Ваҳдат 9 ва дар шаҳри Кӯлоб 9 адад ба қайд гирифта шудаанд, - афзуд раиси кумита.

Бахтиёр Шарифӣ, муовини якуми раиси шаҳри Душанбе низ чунин ҳолатҳоро дар кишвар нанговар хонда, зикр кард, ки баъзе соҳибкорон дидаю дониста як хонаро ба 3-4 кас ба фурӯш мегузоранд.

- Онҳоро мо соҳибкор ҳам гуфта наметавонем, онҳо қаллоб ва ҷинояткор ҳастанд. Хато аз ҷониби худи шаҳрвандон низ дида мешавад, агар камтар нархи арзонро бинем, кӯшиш мекунем, ҳарчи зудтар онро харидорӣ кунем. Он чизе, ки арзон аст, беиллат нест, - гуфт номбурда.

Масъалаи мазкурро раиси Суди олии кишвар Рустам Мирзозода муҳим хонда, иброз дошт, ки соли гузашта ба судҳои кишвар вобаста ба баҳси шаҳрвандон бо ширкатҳои сохтмонӣ ва баръакс, дар умум 421 парванда ворид шудааст. Ӯ изҳор дошт, ки танҳо дар як соли охир 106 парванда аз ҷониби шаҳрвандон бо даъвои рӯёнидани маблағи пардохташуда ва дигар мушкилот баррасӣ гардида, аз ин шумора то охири сол 58 парванда қонеъ ва 37 парванда бо созиши ҷонибҳо қатъ шудааст.

Ба иттилои раиси Суди олӣ дар соли 2025 аз ҷониби ширкатҳои хонасоз бар зидди шаҳрвандон вобаста ба кӯчонидани манзили истиқоматӣ ё бартараф кардани масъалаҳои молиявӣ 315 парванда ба судҳои кишвар ворид гардидаанд.

- Аз ин шумора, то охири сол 114 парванда қонеъ карда шуда, 188 парванда “бинобар созиши ҷонибҳо” қатъ гардидааст. 11 парвандаи дигар аз сӯйи шаҳрвандон ва 13 парвандаи дигар аз сӯйи ширкатҳои биносоз дар ҳоли баррасӣ қарор доранд, - илова намуд Мирзозода.

ЧАРО ШАҲРВАНДОН БА ДОМИ ФИРЕБГАРОН МЕАФТАНД?

Таҳлилгарон омилҳои ба доми биносозони фиребгар афтодани шаҳрвандонро гуногун арзёбӣ мекунанд. Аз ҷумла, маърифати пасти ҳуқуқӣ, зудбоварӣ ва бетаваҷҷуҳӣ ба баъзе аз нуқтаҳои нозуки ин масъала аз омилҳои асосӣ дониста мешаванд.
Аз ҷумла, Мирзозода Низом, раиси Кумитаи меъморӣ ва сохтмони кишвар иброз дошт, ки “шартномаҳои хариди манзил ҳатман бояд ба таври расмӣ дар дафтари асноди расмӣ (идораҳои нотариалӣ) ба қайд гирифта шаванд, зеро танҳо дар ин ҳолат онҳо қувваи ҳуқуқӣ мегиранд ва баҳсҳо метавонанд тавассути суд ҳалли худро ёбанд”.

Шуҳрат Латипов, таҳлилгари тоҷик якчанд омили фиреб хӯрдани шаҳрвандонро таъкид намуд. Ба гуфтаи ӯ, омили якум дониши ҳуқуқии пасти шаҳрвандон, омили дуюм менталитет аст, ки онҳо фикр мекунанд танҳо миёнарав метавонад кафили ҳуҷҷатгузорӣ бошад.

- Инҳо на танҳо дар мавриди харидуфурӯши манзил, балки ҳатто барои аз қайд баровардан ва ё ба қайд гирифтан низ миёнарав меҷӯянд. Ҳол он ки хароҷоти зиёд надорад, агар худ онро анҷом диҳанд, - мегӯяд ӯ.

Ба гуфтаи ин таҳлилгар, шаҳрвандон дар чунин ҳолатҳо ба ҷойи ҳуқуқшинос аз миёнарав истифода мебаранд, ки ин хатост, чун миёнарав ягон кори асосиро анҷом намедиҳад, балки ҳаққи хизматашро мегирад.

- Қаллоб як равоншиносест, ки ҳолат, имконият ва камбудиҳои инсонро хуб медонад ва маҳз ҳамин омилҳо барояш шароит фароҳам меоранд. Зиёд шудани қаллобӣ асосан ба паст будани огоҳии мардум аз тартиботи оддии давлатӣ вобаста аст. Ҳамчунин, мутаассифона, бюрократия низ вуҷуд дорад, зеро ҳуҷҷатгузорӣ вақти муайян ва даводав аз як мақомот ба дигар мақомотро талаб мекунад ва мардум, ки танбал шудаанд ва мехоҳанд касе зуд мушкилашонро ҳал кунад, ба осонӣ қурбонии қаллобон мегарданд, - зикр кард Латипов.

МИЁНАРАВҲО - ЯКЕ АЗ ХАТАРҲОИ АСОСӢ БАРОИ ШАҲРВАНДОН

Ба гуфти мутахассисон, миёнаравҳо яке аз хатарҳои асосӣ барои шаҳрвандон ҳисобида мешаванд, чун миёнаравҳо нафароне ҳастанд, ки корҳои ҳуҷҷатгузории хонаҳои истиқоматиро ба уҳда гирифта, маблағи алоҳида ба даст меоранд.

Ба гуфтаи Шуҳрат Латипов, роҳи ҳалли мушкил хеле сода аст. Ӯ пешниҳод менамояд, ки миёнаравҳо аз раванди муомилаи байни харидор ва сохтмончӣ дур карда шаванд.

- Азбаски дар марҳилаи сохтмон манзил ҳанӯз ҳуҷҷатгузории ниҳоӣ нашудааст, шартнома бояд мустақиман ва танҳо байни созанда ва харидор баста шавад,- афзуд номбурда.

Инчунин ӯ чанд роҳи дигарро гуфт, ки инҳоянд:

- Тақвияти низоми онлайнӣ ва шаффофият: Ҷорӣ шудани махзани маълумоти онлайнӣ иқдоми хуб аст, аммо барои пешгирӣ аз қаллобӣ онро бояд такмил дод;

- Ҳар як шартномае, ки байни сохтмончӣ ва харидор баста мешавад, бояд ба таври автоматӣ дар махзани ягонаи давлатӣ сабт гардад;

- Дар махзан бояд маълумоти пурра: ному насаби харидор, рақами телефон, маблағи пардохтшуда, рақами ошёна ва масоҳати манзил инъикос ёбад.

Ба гуфтаи таҳлилгар, дар ҳолати анҷом додани корҳои зикргардида, эҳтимоли қаллобӣ ба сифр баробар мешавад.
- Ҳар як харидори эҳтимолӣ метавонад онлайн бубинад, ки дар бинои мавриди назар кадом хонаҳо аллакай фурӯхта шудаанд ва кадоме аз онҳо холӣ ҳастанд. Ин иқдом роҳи миёнаравҳоеро, ки бо мақсади боло бурдани нарх ё фурӯши такрорӣ чанд хонаро пешакӣ банд мекунанд, комилан мебандад, - илова намуд ӯ.

QR-КОД - ВАСИЛАИ МУҲИМИ РАҲОӢ АЗ ҚАЛЛОБОН

Мақомоти кишвар барои осонии кори шаҳрвандон корҳои заруриро анҷом медиҳанд. Аз ҷумла, масъулони Кумитаи меъморӣ ва сохтмон бо мақсади таъмини шаффофият, ҳифзи ҳуқуқи шаҳрвандон ва пешгирии ҳолатҳои фиребгарӣ дар майдонҳои сохтмонӣ ва шуъбаҳои фурӯши манзилҳои истиқоматии шаҳри Душанбе истифодаи QR - кодҳои махсусро роҳандозӣ намудаанд.

QR - кодҳо василаи муассир ва роҳи ҳал барои шаҳрвандон дониста мешаванд. Истифодаи QR - кодҳои махсус имконият медиҳад, то шаҳрвандон воқеӣ будани маълумот ва то кадом андоза қонунӣ будан ё набудани муомилотро мавриди санҷиш қарор диҳанд. Чунин QR-кодҳо дар тамоми хиёбонҳои шаҳр, аз ҷумла дар ҷойҳое, ки биноҳои истиқоматӣ сохта мешаванд, насб шудаанд, ки сокинон метавонанд тавассути он тамоми маълумотҳои заруриро пайдо намоянд.

Ба иттилои раиси Кумитаи меъморӣ, дар маълумотнома ширкатҳое, ки аз боварӣ баромадаанд, бо ранги сурх ишора шудаанд. Яъне, он ширкатҳои сохмонӣ дар рӯйхати “сиёҳ” қарор дошта, маънои онро дорад, ки дигар ба он ширкат набояд эътимод кард ва чунин ширкат дигар ҳаққи фурӯши иншоотро надорад.

Бояд гуфт, ки шаҳрвандон метавонанд ба системаи электронии www.memor.pro ворид шуда, дар бораи сохтмони биноҳои истиқоматии баландошёна иттилои расмӣ гиранд.

Инчунин, ба зикри Мирзозода, айни замон комиссияи корӣ барои бозбинӣ ва такмили Кодекси шаҳрсозии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият дошта, аллакай тағйиру иловаҳо пешниҳод карда шудаанд. Дар ҳолати қабул гардидани тағйиру иловаҳо, минбаъд ширкатҳои сохтмонӣ барои сифати сохтмон ва устувории бино дар тамоми давраи фаъолият ҷавобгар хоҳанд буд.

Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм