Бразилия калонтарин кишвар дар қитъаи Амрикои ҷанубӣ маҳсуб меёбад. Чанд аср пеш аврупоиҳо, аз ҷумла португалиҳо, ба ин қитъа ворид шуда, дар ватани мардуми таҳҷо, ки ҳоло эшонро ҳиндувони амрикоӣ ном мебаранд, давлатҳои худро бо ҷорӣ кардани фарҳанг ва расму русуми хеш таъсис доданд. Кунун забони расмии ин кишвар португалист.

Аврупоиҳо ва мардуми таҳҷо, ҳамчунин сиёҳпӯстоне, ки ба ин ҷо замоне чун ғулом оварда шуда буданд, бо ҳам омехтаю оила барпо карда ва фарҳанги ягонаро ба вуҷуд оварданд.
Ҳоло дар ин кишвар вазъе ба вуҷуд омадааст, ки ғайриодӣ ва ба пиндори баъзеҳо ҳатто ҳангомаомез шумурда мешавад. Гап сари он аст, ки аз вабои коронавирус, мувофиқи маълумот дар ин ҷо беш аз 600 ҳазор нафар фавтидааст. Ҳатто аз ИМА ҳам бештар.

Аҷобати кор дар он аст, ки дар фавти сокинон президенти кишвар Жаир Болсонару айбдор шумурда мешавад.

Замоне, ки коронавирус дар саросари олам мардумонро ба таҳлука андохт, президенти Бразилия бепарвоёна изҳор дошт, “ин зукоми одист” ва зиди эмгузаронии сар то сарӣ буд.
Порлумони Бразилия муқобили сарвари давлат айбдоркуниҳои ҷиддиро пешниҳод кардааст. Тафтишот дар пеш аст. Мувофиқи маълумоти комиссияи порлумонӣ, президент барои ҷиноятҳо бар зидди инсоният ҳангоми хурӯҷи вабои коронавирус айбдор дониста мешавад. Ҳамчунин, ба гумони ришвахорӣ. Вакилон дар рафти тафтиш беш аз ҳафтод нафар, аз ҷумла наздикону пайвандон, писарони ӯ ва якчанд вазиронро пурсуҷӯ ва ба дафтари аъмол илова кардаанд.

Вақте ки вабо авҷ гирифта буд, Болсонару ба ҷиддияти масъала чандон бовар надошт. Назди мардум бе ниқоб баромада баён мекард, ки беҳтараш иқтисодиётро наҷот бахшем. Тобистони соли 2020 худ гирифтори вабо гашт. Ваъда дод, ки худро эм мекунад, лек ба аҳдаш вафо накард.

Ҳоло зиди президент қувваҳои зиёд бархостааст: роҳбарони аксар вилоятҳо, қисме аз вакилони порлумон, ҳокимияти судӣ ва васоити ахбори омма. Ҳисоботи комиссияи порлумонӣ ба прокуратура супурда мешавад. Нусхаашро бошад, ба суди байналмилалии ҷинояткорӣ. Шояд нисбати вай нобоварӣ изҳор гардад.

Нафаре бо рафтору кирдори ростгароӣ – Жаир Болсонару соли 2018 сарвари давлат шуда, ҳамчун сиётсатмадори ҷанҷолӣ шинохта шудааст. Занону сиёҳпӯстонро таҳқир карда, тарафдори шикананҷа ва ҳукми қатл, бо худ гирифтани яроқ ва хоҳони бо дасти оҳанин идора намудани давлат аст. “Мо ҳаргиз масоили ҷидии миллиро бо демократияи бемасъулият ҳал карда наметавонем”, аз минбар изҳор доштааст Болсонару.

Сокинони деҳотро, ки наслҳои ғуломон маҳсуб меёбанд, ҳатто одам ҳам нашумурда, нисбаташон “барои афзоиш ёфтан ҳақ надоранд” гуфтааст, фаъолони ҳаракати барои ҳуқуқи сиёҳпӯстонро “ҳайвоноте, ки ҷояшон боғи ҳайвонот” аст.

Давоми вабои коронавирус Бразилия дар остонаи фоҷиа қарор гирифт: дар беморхонаҳо ҷо беҳад камӣ карда, таҷҳизоти муоинаю табобат зиёд норасоӣ дошт.

Қисме мардумро айбдор донистанд, ки бениқоб гаштаю масофаи иҷтимоиро риоя надоштанд. Қисми дигар президентро, ки дар чунин вазъ тамоман бепарвоӣ зоҳир кард. Чунки вай зиди ҳама гуна маҳдудиятҳо буд. Ба пиндори Болсонару чунин тадбир “мардумро бекор монда, боиси боз ҳам қашшоқтар шудани аҳолии камбизоат” мегардид.

Ҳоло бекорию беқурбшавии пул афзуда, нуфузи Болсонару торафт коҳиш меёбад. Ҳарчанд баъзе қувваҳо ӯро тарафдоранд, лек мумкин аст тафтишоти комиссияи порлумонӣ боиси ба ҷавобгарӣ кашида шудани ӯ шавад.

Т. ДАВЛАТ, “ҶТ”