СИЁСАТ
Якшанбе 07 Июн 2026 10:40
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ташаббуси навбатии худро аз минбари Созмони Милали Муттаҳид пешниҳод намуданд, ки бори дигар боиси таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ гардид.
Пешвои миллат дар Иҷлоси 79-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид дар ҳузури сарварони давлатҳои аъзо пешниҳод намуданд, ки “тавассути қатъномаи махсуси Созмони Милал “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” қабул карда шавад.
Ин ташаббусро Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба равандҳои пуртазоди геосиёсӣ, мусаллаҳшавии бошитоб, шиддат гирифтани “ҷанги сард”, низоъҳои мусаллаҳона, пайомадҳои тағйирёбии иқлим ва дигар хатару таҳдидҳои глобалӣ, бешубҳа, ки оқибатҳои манфии дарозмуддатро дар пай дошта метавонанд, рабт доданд.
- Дар ин зимина, муттаҳидсозии талошҳои муштараки ҷомеаи байналмилалӣ ба мақсади ҳифзи амнияту субот ва таъмини рушди устувор беш аз ҳар вақти дигар зарур мебошад... Моро зарур аст, ки ба мақсади дастрасӣ ба ин ҳадафҳо ва хотима бахшидан ба ҳамаи ҷангу низоъҳо ва амалисозии ҳадафҳои сулҳҷӯёна муттаҳид шавем,- зикр намуданд Роҳбари давлат.
Ҳамзамон, Президенти кишвар бо муроҷиат ба давлатҳои аъзо таъкид намуданд, фурсате фаро расидааст, ки барои тақвияти нақши калидии Созмони Милали Муттаҳид ҷиҳати ҳалли низоъҳо ва барқарорсозии сулҳу субот дар сайёра чораҳои муассир андешида шавад.
- Чунонки борҳо изҳор доштам, Тоҷикистон ҳамеша ҷонибдори ҳалли ҳамаи муноқишаву низоъҳо танҳо бо роҳҳои сиёсиву дипломатӣ мебошад, - илова намуданд Сарвари давлат.
ПАЗИРУФТАНИ “МОДЕЛИ ТОҶИКИИ СУЛҲ” АЗ ҶОНИБИ СММ
Воқеан ҳам, ба ташаббуси навбатии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби коршиносону намояндагони воломақоми дохилию хориҷии кишвар баҳои баланд дода шуд. Чун то ба имрӯз ҳар як ташаббусе, ки аз ҷониби Тоҷикистон пешниҳод гардидааст, он дар сатҳи байналмилалӣ истиқбол ва пазируфта шудааст.
Зимнан, ташаббусҳои пешниҳодна-мудаи Сарвари давлат дар воситаҳои ахбори оммаи ҷаҳонӣ паҳн шуда, Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кишвари ташаббус-кор ва иштирокчии фаъоли сиёсати ҷаҳонӣ муаррифӣ гардидааст.
Дар ин маврид Зубайдулло Давлатов, коршиноси Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин мешуморад, ки ташаббуси шашуми Пешвои миллат дар бораи қабули қатъномаи махсуси Созмони Милали Муттаҳид “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” эътибори байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро боз ҳам афзун намуд.
- Ташаббуси шашуми Пешвои миллат дар бораи қабули қатъномаи махсуси Созмони Милали Муттаҳид “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда”, ки аз минбари баланди Созмони Милали Муттаҳид 24 сентябри соли 2024 садо дод, барои ҳар шаҳрванди Тоҷикистон мояи ифтихору сарбаландӣ аст, зеро Сарвари мамлакат Эмомалӣ Раҳмон нахустин шуда, аз байни сарони давлатҳои ҷаҳон бо ин ташаббуси фарогиру хеле зарурӣ садо баланд намуданд, - гуфт ӯ.
Ба андешаи ин коршинос, пешниҳоди ин ташаббус пеш аз ҳама асосҳои худро дорад: “Аввал ин ки Пешвои миллат давоми 33 соли давлатсозӣ бо назардошти ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ ва бо сулҳ анҷом додани он ва таъмини ваҳдату суботу амният дар ҷомеа таҷрибаи гаронбаҳои сулҳофарӣ андӯхтаанд”.
Инчунин, ба андешаи Давлатов, ин таҷрибаи гаронбаҳои сулҳофарӣ ҳамчун “модели тоҷикии сулҳ” аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар сатҳи Созмони Милали Муттаҳид пазируфта шудааст, ки аз он дигар кишварҳо низ истифода мебаранд.
- Ин таҷриба, аз ҷумла дар барномаи Донишгоҳи сулҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Коста - Рика ҳамчун даври омӯзишии сулҳофарӣ барои дипломатҳо ва дар Донишгоҳи давлатии Москва ҳамчун курси махсус барои магистрҳо таълим дода мешавад. Пажӯҳишгоҳи сулҳу амнияти Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо дар шаҳри Гамбурги Олмон низ ин таҷрибаро дар доираи як барномаи чандсолаи илмӣ мавриди таҳқиқ қарор додааст. Имрӯз дар арсаи байналмилалӣ дар бурдани таҷрибаи нодир ва намунаи тоҷикии сулҳ шубҳае нест, - мегӯяд ҳамсуҳбати мо.
ИН ТАШАББУС ХУСУСИЯТИ ОЯНДАБИНӢ ВА СТРАТЕГӢ ДОРАД
Фирӯз Рамазон, корманди Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бар он назар аст, ки ташаббуси навбатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи ҷаҳонӣ дар ҳузури сарварони давлатҳои аъзои СММ аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хусусияти ояндабинӣ ва стратегӣ дошта, ба хотири фардои босуботи ҷаҳон нигаронда шудааст.
- Қобили зикр аст, ки чунин пешниҳодҳои оянданигарӣ ҳанӯз аз солҳои 2000-ум дар самти дипломатияи об аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон садо дода буд, ки имрӯз масъалаи актуалӣ ва хосияти умумибашарӣ дорад, - зикр кард ӯ.
Ба андешаи ӯ, Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сифати сиёсатмадори барҷастаи сатҳи байналмилалӣ роҳҳои асосии бартараф кардани мушкилоти ҷаҳониро таъкид карда, муттаҳидии тамоми кишварҳои ҷаҳонро баҳри ҳамкориҳои созандаву бисёрҷониба муҳим арзёбӣ намуданд.
- Бояд гуфт, ки дар шароити ҳассоси геополитикӣ пешниҳодҳои судманди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сифати лидери сиёсии сатҳи ҷаҳонӣ муфид ва саривақтӣ буда, дар таҳкими суботу оромӣ дар саросари ҷаҳон ва ҷустуҷӯи роҳу усулҳои ҷадиди мубориза бо таҳдиду хатарҳои нав нақши калидӣ хоҳад бозид, - баён дошт Фирӯз Рамазон.
Ба қавли ӯ, тибқи таҳлили коршиносон, дар шароити кунунӣ зиёда аз 56 давлати дунё дар низоъҳои дохилӣ ва байниҳамдигарӣ қарор доранд, ки ин ҳолат талафоти ҷонии садҳо ҳазор шаҳрвандони ин кишварҳоро ба бор оварда, миллионҳо нафари дигар аз минтақаҳои даргир ҳиҷрат кардаанд. Аз ин хотир, ташаббуси Сарвари давлат саривақтӣ буда, он метавонад ба ҳалли ин низоъҳо мусоидат намояд.
Бояд гуфт, ки ин ташаббус барои даҳ соли оянда ҳамчун даъват ба ҳамаи кишварҳои ҷаҳон барои талоши муштарак дар роҳи таъмини сулҳ, пешгирӣ аз низоъҳо ва эҷоди шароит барои рушди устувор равона гардидааст.
АНДАР БОБИ ПАЗИРУФТАНИ ТАШАББУСИ НАВБАТӢ
Коршиносони соҳа бар он назаранд, ки ташаббусии навбатии Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арсаи байналмилалӣ аз ҷониби сарони давлатҳои СММ пазируфта мешавад.
Зубайдулло Давлатов, коршиноси тоҷик чунин мешуморад, ки ин ташаббус давоми мантиқии ҳамаи ташаббусҳои пешинаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти обу иқлиму экология буд, ки дар асоси онҳо Созмони Милали Муттаҳид 10 қатънома қабул намуд ва бешубҳа ташаббуси навбатӣ низ пазируфта хоҳад шуд.
- Шубҳае нест, ки ташаббуси навбатии Пешвои миллати мо аз тарафи тамоми сарони давлатҳои Созмони Милали Муттаҳид дастгирӣ меёбад, зеро сулҳ неъматест, ки тамоми миллатҳову давлатҳо ба он ниёз доранд. Барои дарки он ки дар сиёсати дохилию хориҷии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи сулҳу суботу ваҳдат масъалаи меҳварӣ аст, мутолиаи матнҳои паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кофӣ мебошад, - афзуд номбурда.
Некрӯз Қудратзода, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ низ ба он бовар аст, ки пешниҳоди Роҳбари давлат пазируфта мешавад.
- Мо боварии комил дорем, ки пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун шахси сулҳпарвар, сулҳхоҳ, сулҳофар, сулҳҷӯ ва сулҳдӯст аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонӣ бо хушнудӣ пазируфта шуда, аз тарафи Созмони Милали Муттаҳид қатъномаи махсус дар бораи сулҳ ва амнияти байналмилалӣ қабул карда мешавад,- афзуд ин ҳуқуқшиноси тоҷик.
Ҳамин тариқ, қатъномаи “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” ҳамчун як ташаббуси муҳим аз ҷониби Тоҷикистон буда, ҷомеаи ҷаҳониро ба ҳамкорӣ ва талошҳои муштарак барои таъмини сулҳ ва амнияти комил даъват менамояд. Бо таъкид ба сулҳу субот, пешгирӣ аз низоъҳо, таъмини адолати иҷтимоӣ ва ҳифзи муҳити зист, ин қатънома нишон медиҳад, ки кишварҳо бояд на танҳо дар ҳалли низоъҳо, балки дар эҷоди шароитҳои мусоид барои пешгирӣ аз онҳо низ талош варзанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо пешниҳоди ташаббуси мазкур талош мекунад, ки наслҳои оянда дар шароити сулҳ ва амният ба воя расанд.
Ин ташаббус нишон медиҳад, ки Тоҷикистон на танҳо барои рушди дохилии кишвари худ, балки барои рушди устувор ва суботи ҷаҳонӣ низ талошҳои пайваста менамояд.
Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”
Пешвои миллат дар Иҷлоси 79-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид дар ҳузури сарварони давлатҳои аъзо пешниҳод намуданд, ки “тавассути қатъномаи махсуси Созмони Милал “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” қабул карда шавад.
Ин ташаббусро Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба равандҳои пуртазоди геосиёсӣ, мусаллаҳшавии бошитоб, шиддат гирифтани “ҷанги сард”, низоъҳои мусаллаҳона, пайомадҳои тағйирёбии иқлим ва дигар хатару таҳдидҳои глобалӣ, бешубҳа, ки оқибатҳои манфии дарозмуддатро дар пай дошта метавонанд, рабт доданд.
- Дар ин зимина, муттаҳидсозии талошҳои муштараки ҷомеаи байналмилалӣ ба мақсади ҳифзи амнияту субот ва таъмини рушди устувор беш аз ҳар вақти дигар зарур мебошад... Моро зарур аст, ки ба мақсади дастрасӣ ба ин ҳадафҳо ва хотима бахшидан ба ҳамаи ҷангу низоъҳо ва амалисозии ҳадафҳои сулҳҷӯёна муттаҳид шавем,- зикр намуданд Роҳбари давлат.
Ҳамзамон, Президенти кишвар бо муроҷиат ба давлатҳои аъзо таъкид намуданд, фурсате фаро расидааст, ки барои тақвияти нақши калидии Созмони Милали Муттаҳид ҷиҳати ҳалли низоъҳо ва барқарорсозии сулҳу субот дар сайёра чораҳои муассир андешида шавад.
- Чунонки борҳо изҳор доштам, Тоҷикистон ҳамеша ҷонибдори ҳалли ҳамаи муноқишаву низоъҳо танҳо бо роҳҳои сиёсиву дипломатӣ мебошад, - илова намуданд Сарвари давлат.
ПАЗИРУФТАНИ “МОДЕЛИ ТОҶИКИИ СУЛҲ” АЗ ҶОНИБИ СММ
Воқеан ҳам, ба ташаббуси навбатии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби коршиносону намояндагони воломақоми дохилию хориҷии кишвар баҳои баланд дода шуд. Чун то ба имрӯз ҳар як ташаббусе, ки аз ҷониби Тоҷикистон пешниҳод гардидааст, он дар сатҳи байналмилалӣ истиқбол ва пазируфта шудааст.
Зимнан, ташаббусҳои пешниҳодна-мудаи Сарвари давлат дар воситаҳои ахбори оммаи ҷаҳонӣ паҳн шуда, Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кишвари ташаббус-кор ва иштирокчии фаъоли сиёсати ҷаҳонӣ муаррифӣ гардидааст.
Дар ин маврид Зубайдулло Давлатов, коршиноси Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин мешуморад, ки ташаббуси шашуми Пешвои миллат дар бораи қабули қатъномаи махсуси Созмони Милали Муттаҳид “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” эътибори байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро боз ҳам афзун намуд.
- Ташаббуси шашуми Пешвои миллат дар бораи қабули қатъномаи махсуси Созмони Милали Муттаҳид “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда”, ки аз минбари баланди Созмони Милали Муттаҳид 24 сентябри соли 2024 садо дод, барои ҳар шаҳрванди Тоҷикистон мояи ифтихору сарбаландӣ аст, зеро Сарвари мамлакат Эмомалӣ Раҳмон нахустин шуда, аз байни сарони давлатҳои ҷаҳон бо ин ташаббуси фарогиру хеле зарурӣ садо баланд намуданд, - гуфт ӯ.
Ба андешаи ин коршинос, пешниҳоди ин ташаббус пеш аз ҳама асосҳои худро дорад: “Аввал ин ки Пешвои миллат давоми 33 соли давлатсозӣ бо назардошти ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ ва бо сулҳ анҷом додани он ва таъмини ваҳдату суботу амният дар ҷомеа таҷрибаи гаронбаҳои сулҳофарӣ андӯхтаанд”.
Инчунин, ба андешаи Давлатов, ин таҷрибаи гаронбаҳои сулҳофарӣ ҳамчун “модели тоҷикии сулҳ” аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар сатҳи Созмони Милали Муттаҳид пазируфта шудааст, ки аз он дигар кишварҳо низ истифода мебаранд.
- Ин таҷриба, аз ҷумла дар барномаи Донишгоҳи сулҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Коста - Рика ҳамчун даври омӯзишии сулҳофарӣ барои дипломатҳо ва дар Донишгоҳи давлатии Москва ҳамчун курси махсус барои магистрҳо таълим дода мешавад. Пажӯҳишгоҳи сулҳу амнияти Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо дар шаҳри Гамбурги Олмон низ ин таҷрибаро дар доираи як барномаи чандсолаи илмӣ мавриди таҳқиқ қарор додааст. Имрӯз дар арсаи байналмилалӣ дар бурдани таҷрибаи нодир ва намунаи тоҷикии сулҳ шубҳае нест, - мегӯяд ҳамсуҳбати мо.
ИН ТАШАББУС ХУСУСИЯТИ ОЯНДАБИНӢ ВА СТРАТЕГӢ ДОРАД
Фирӯз Рамазон, корманди Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бар он назар аст, ки ташаббуси навбатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи ҷаҳонӣ дар ҳузури сарварони давлатҳои аъзои СММ аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хусусияти ояндабинӣ ва стратегӣ дошта, ба хотири фардои босуботи ҷаҳон нигаронда шудааст.
- Қобили зикр аст, ки чунин пешниҳодҳои оянданигарӣ ҳанӯз аз солҳои 2000-ум дар самти дипломатияи об аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон садо дода буд, ки имрӯз масъалаи актуалӣ ва хосияти умумибашарӣ дорад, - зикр кард ӯ.
Ба андешаи ӯ, Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сифати сиёсатмадори барҷастаи сатҳи байналмилалӣ роҳҳои асосии бартараф кардани мушкилоти ҷаҳониро таъкид карда, муттаҳидии тамоми кишварҳои ҷаҳонро баҳри ҳамкориҳои созандаву бисёрҷониба муҳим арзёбӣ намуданд.
- Бояд гуфт, ки дар шароити ҳассоси геополитикӣ пешниҳодҳои судманди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сифати лидери сиёсии сатҳи ҷаҳонӣ муфид ва саривақтӣ буда, дар таҳкими суботу оромӣ дар саросари ҷаҳон ва ҷустуҷӯи роҳу усулҳои ҷадиди мубориза бо таҳдиду хатарҳои нав нақши калидӣ хоҳад бозид, - баён дошт Фирӯз Рамазон.
Ба қавли ӯ, тибқи таҳлили коршиносон, дар шароити кунунӣ зиёда аз 56 давлати дунё дар низоъҳои дохилӣ ва байниҳамдигарӣ қарор доранд, ки ин ҳолат талафоти ҷонии садҳо ҳазор шаҳрвандони ин кишварҳоро ба бор оварда, миллионҳо нафари дигар аз минтақаҳои даргир ҳиҷрат кардаанд. Аз ин хотир, ташаббуси Сарвари давлат саривақтӣ буда, он метавонад ба ҳалли ин низоъҳо мусоидат намояд.
Бояд гуфт, ки ин ташаббус барои даҳ соли оянда ҳамчун даъват ба ҳамаи кишварҳои ҷаҳон барои талоши муштарак дар роҳи таъмини сулҳ, пешгирӣ аз низоъҳо ва эҷоди шароит барои рушди устувор равона гардидааст.
АНДАР БОБИ ПАЗИРУФТАНИ ТАШАББУСИ НАВБАТӢ
Коршиносони соҳа бар он назаранд, ки ташаббусии навбатии Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арсаи байналмилалӣ аз ҷониби сарони давлатҳои СММ пазируфта мешавад.
Зубайдулло Давлатов, коршиноси тоҷик чунин мешуморад, ки ин ташаббус давоми мантиқии ҳамаи ташаббусҳои пешинаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти обу иқлиму экология буд, ки дар асоси онҳо Созмони Милали Муттаҳид 10 қатънома қабул намуд ва бешубҳа ташаббуси навбатӣ низ пазируфта хоҳад шуд.
- Шубҳае нест, ки ташаббуси навбатии Пешвои миллати мо аз тарафи тамоми сарони давлатҳои Созмони Милали Муттаҳид дастгирӣ меёбад, зеро сулҳ неъматест, ки тамоми миллатҳову давлатҳо ба он ниёз доранд. Барои дарки он ки дар сиёсати дохилию хориҷии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи сулҳу суботу ваҳдат масъалаи меҳварӣ аст, мутолиаи матнҳои паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кофӣ мебошад, - афзуд номбурда.
Некрӯз Қудратзода, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ низ ба он бовар аст, ки пешниҳоди Роҳбари давлат пазируфта мешавад.
- Мо боварии комил дорем, ки пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун шахси сулҳпарвар, сулҳхоҳ, сулҳофар, сулҳҷӯ ва сулҳдӯст аз тарафи ҷомеаи ҷаҳонӣ бо хушнудӣ пазируфта шуда, аз тарафи Созмони Милали Муттаҳид қатъномаи махсус дар бораи сулҳ ва амнияти байналмилалӣ қабул карда мешавад,- афзуд ин ҳуқуқшиноси тоҷик.
Ҳамин тариқ, қатъномаи “Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” ҳамчун як ташаббуси муҳим аз ҷониби Тоҷикистон буда, ҷомеаи ҷаҳониро ба ҳамкорӣ ва талошҳои муштарак барои таъмини сулҳ ва амнияти комил даъват менамояд. Бо таъкид ба сулҳу субот, пешгирӣ аз низоъҳо, таъмини адолати иҷтимоӣ ва ҳифзи муҳити зист, ин қатънома нишон медиҳад, ки кишварҳо бояд на танҳо дар ҳалли низоъҳо, балки дар эҷоди шароитҳои мусоид барои пешгирӣ аз онҳо низ талош варзанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо пешниҳоди ташаббуси мазкур талош мекунад, ки наслҳои оянда дар шароити сулҳ ва амният ба воя расанд.
Ин ташаббус нишон медиҳад, ки Тоҷикистон на танҳо барои рушди дохилии кишвари худ, балки барои рушди устувор ва суботи ҷаҳонӣ низ талошҳои пайваста менамояд.
Фарзонаи УМАРАЛӢ, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед