Бо гузашти як даҳсола маълум шуд, ки қонуни мазкур барои ҳифзи арзишҳои фарҳанги миллӣ асос гузошт, суннатҳои диниву мардумиро ба танзим даровард, анъана ва маросиму ҷашнҳои миллиро мушаххасу дақиқ намуд, пеши роҳи хурофоту таассуб, худнамоиву зоҳирпарастӣ ва исрофкориву зиёдаравиро гирифт ва ба ҷорӣ гардидани низому тартиботи ягонаи баргузории чорабиниҳои милливу мардумӣ роҳ кушод.

Эмомалӣ Раҳмон

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба иттилои ахири Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2025 нақзи Қонун дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи шаҳрвандон нисбат ба соли қабл коҳиш ёфтааст.

Ба гуфтаи сармутахассиси Кумитаи мазкур, Хоҷамирзода Муслиҳиддин вобаста ба риоя нагардидани талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” соли 2025-ум 1297 парвандаи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ баррасӣ гардида, аз ин теъдод вобаста ба 1268 ҳолат ҷазо таъин ва 29 парванда ҳангоми баррасӣ аз ҷониби судҳо қатъ карда шудааст. Ва назар ба соли 2024 дар соли 2025 теъдоди қонунвайронкуниҳо 138 ҳолат камтар гаштааст. Тибқи маълумот, маблағи умумии ҷаримаҳои муқарраргардида 10 миллиону 989 ҳазору 681 сомониро ташкил медиҳад, ки аз ин миқдор 7 миллиону 28 ҳазору 808 сомонӣ рӯёнида шудааст.

Аз ҷумла, Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии кишвар зимни нишасти хабарии ниҳодаш коҳиши нақзи қонуни танзимро нишонаи беҳбуди вазъ арзёбӣ намуд.

Дар ин миён саволҳое ба вуҷуд меоянд, ки мақомоти марбута барои коҳиши ҳуқуқвайронкуниҳо чи ташаббусеро рӯи даст гирифт, то ин ки ба коҳиши нақзи қонуни танзим таъсир гузошт? То имрӯз қонуни мазкур то кадом андоза тавонист дар сарфаҷӯии шаҳрвандон таъсиргузор бошад? Ё чаро то ҳол аз ҷониби шаҳрвандон қонунвайронкуниҳо ба назар мерасанд?

ШАҲРВАНДОН ҚОНУНИ ТАНЗИМРО ХУБ ПАЗИРУФТАНД

Сокинон қонуни танзимро дар ҷомеа муҳим арзёбӣ менамоянд. Ба гуфтаи онҳо, қонуни мазкур меъёри муайянеро барои сокинон ҷорӣ намудааст, ки он барои сарфаҷӯӣ аз ҳар гуна хароҷотҳои ноҷо, ҳифзи фарҳанг ва арзишҳои миллӣ таъсиргузор аст.

Меҳрубон Бобобекзода, сокини шаҳри Ҳисор мегӯяд, хароҷоти барзиёд метавонад ба буҷаи оила таъсири манфӣ расонад ва ҳатто ба қарздории хонавода сабаб гардад.

Аз ҷумла ӯ чунин гуфт: “Риояи қонуни мазкур боис мегардад, ки харҷҳои барзиёд камтар гардад. Қаблан бо сабаби зиёдаравии мардум дар ҷашну маросимҳо, ба паст гардидани вазъи буҷаи оилавӣ ва қарздоршавии хонаводаҳо оварда мерасонд, ки чунин вазъ бисёр нигаронкунанда буд. Пас аз аз он ки Ҳукумати кишвар Қонун “Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон”-ро қабул кард, таъсири мусбати он ба тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа рӯшан гардид”.

САТҲИ ҚОНУНВАЙРОНКУНӢ ЧӢ ГУНА КОҲИШ ЁФТ?

Мутахассисон яке аз омилҳои коҳиш ёфтани сатҳи камбизоатӣ дар кишварро ба тағйиру иловаҳои ахире, ки ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” ворид гардид, рабт медиҳанд.

Ба гуфтаи Хоҷамирзода Муслиҳиддин, сармутахассиси Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар соли 2024 бо ворид гардидани тағйиру иловаҳо ҷазо барои нақзи қонун вазнинтар гардид, ки дар натиҷа сафи қонунвайронкуниҳо кам гардид.

- Дар натиҷаи ворид намудани тағйиру иловаҳои ахир ба қонуни мазкур хушбахтона сафи қонунвайронкуниҳо коҳиш ёфтааст. Назар ба соли 2024 дар соли 2025 теъдоди қонунвайронкуниҳо 138 ҳолат камтар гаштааст, ки ин далолат аз ҷалб шудани таваҷҷуҳ ба сарфаю сариштакорӣ мебошад, - гуфт номбурда.

Ӯ дар идома гуфт, мутаассифона то ҳол ҳастанд нафароне, ки аз мафкураи тангу руҳияи хурофотпарастонаи худ берун нашудаанд ва қонунро нақз мекунанд.

Мавриди зикр аст, ки давоми 17 сол ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” шаш маротиба (16-уми июни соли 2008, 21-уми июли соли 2010, 30-юми майи соли 2017, 28-уми августи соли 2017, 25-уми июни соли 2021 ва 20-уми июни соли 2024) тағйиру иловаҳо ворид карда шудааст.

КОҲИШИ САТҲИ КАМБИЗОАТӢ

Коршиносон бар он назаранд, ки қабули қонуни танзим натанҳо мардумро аз исрофкорӣ ва хурофот наҷот дод, балки дар коҳиши сатҳи камбизотӣ низ нақши бориз гузошт.

Хоҷамирзода Муслиҳиддин, сармутахассиси Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр кард, ки дастовардҳои кумита на танҳо дар самтҳои ҳимояи манфиатҳои иҷтимоӣ, паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва гирифтани пеши роҳи исрофкориҳо, балки бо мақсадҳои дигар низ пешбинӣ шуданд.

- Қабули қонун иқдоми хирадмандонае буд, ки на танҳо ба коҳиш додани сатҳи камбизоатӣ мусоидат намуд, балки дар шароити тезу тунди ҷаҳонишавӣ ва буҳрони молиявӣ манфиатҳои мардуми кишварро дар доираи арзишҳои миллӣ, динӣ ва башарӣ ба таври назаррас ҳифз кард ва ба дарди онҳо даво бахшид, - афзуд Хоҷамирзода.

Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша дар паёмҳояшон аз паст гардидани сатҳи камбизоатӣ дар кишвар мегӯянд. Аз ҷумла, сатҳи камбизоатӣ дар даврони соҳибистиқлолӣ аз 83% то 20% коҳиш ёфтаааст.

Дар ин самт Пешвои миллат ба мақомоти дахлдор супориш доданд, ки барои боз ҳам паст гардидани сатҳи камбизоатӣ дар кишвар чораҳои зарурӣ андешанд. Аз ҷумла, Сарвари давлат таъкид намуданд: “Ба Ҳукумати мамлакат супориш дода мешавад, ки ҷиҳати дар ҳафт соли минбаъда то ба 10 фоиз паст кардани сатҳи камбизоатӣ чораҳои мушаххасро амалӣ намояд”.

ТАНЗИМИ АРЗИШҲОИ ФАРҲАНГИ МИЛЛӢ ВА СУННАТҲОИ ДИНИВУ МАРДУМӢ

Ба гуфтаи таҳлилгарон қонуни мазкур тавонистааст, таъсири худро дар самтҳои гуногуни кишвар расонад. Аз ҷумла, яке аз бартариятҳои он ба танзим даровардани фарҳанги миллӣ ва суннатҳои диниву мардумӣ гуфта мешавад, ки қонуни мазкур тавонистааст онҳоро ҳифз намояд.

Пешвои миллат низ борҳо қабули қонуни мазкурро саривақтӣ шуморида, онро барои танзими сарфаҷӯӣ ва риояи талаботҳои пешниҳодшуда ҳамчун роҳи ҳифзи арзишҳои фарҳанги миллӣ ва ба як низоми муайян даровардани расму ойинҳо дар кившар арзёбӣ намудаанд.

Хоҷамирзода Муслиҳиддин намояндаи Кумитаи дин низ бар он бовар аст, ки амалишавии қонуни мазкур боис гардид, ки арзишҳои фарҳанги миллӣ ҳифз ва суннатҳои диниву мардумӣ ба танзим дароварда шаванд.

Дар умум, ба гуфтаи мутахассисон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” дар тули ин солҳо ба баланд бардоштани маданияти маъракаороии мардум ва сарфакорӣ мусоидат намудааст.

Сафиаллоҳ ИБОДЗОДА,
“ҶТ”