Дар оғози имсол Умар Темур овозхони соҳибуслуб ва соҳибмақоми мо расид ба сини 72-солагӣ. Ӯ умр-ро сарф карда пайи эҳдои маънӣ. Баҳри ҳифзи ҳунари асил. Ӯро ном ошност ба ҷумла мардум. Ба ин омил шуда мактаби хоси эҷодияш. Интихоби дақиқу садоқаташ. Аз санъати ӯ баҳра мебаранд майлдоштагони мусиқӣ дар аксари кишварҳои ҷаҳон.

Ин “Имзо”-и мо ба хонанда пешниҳод мекунад дастхати ин озодамард-ро. На танҳо дастхат, ҳолати дирӯзу имрӯзу фардоро. Корҳо, талошҳо ва ҳадафҳову муродҳоро.

- Шуморо пайдо кардем на дар Донишкадаи фарҳанг ва санъат ё Консерваторияи милливу кадом коллеҷи мусиқӣ, балки дар Маҷмаи “Истиқлол”. Чист омили будани шумо дар ин ҷо?

- Дар ин Маҷмаа осорхонае ҳаст, ки дар он асбобҳои мусиқии миллӣ ҷо дода шудааст ва маро ба ҳайси директори ин осорхона интихоб карданд. Иброҳим Пирназарзода вақте ин асбобҳои мусиқиро мебинад нахуст маро ёд меоварад ва ба воситаи Давлат Сафар маро пайдо карданду ин масъулиятро бароям супориданд. Ин ҷо барои сайёҳон ва меҳмонҳои хориҷӣ оид ба асбобҳои мусиқӣ маълумот медиҳам ва онҳангҳоеро низ бо онҳо иҷро мекунам.

- Аммо фикр накардаед, ки бояд омӯзонандаи ин ҳунар бошед барои ҷавонон дар дигар макон?

- Солҳо дар Консерваторияи миллӣ фаъолият кардам, аммо баъдан вақте эҳсос кардам, ки дигар ҷойи ман нест он ҷо ва қадр намешавам, рафтам ба дигар донишкада. Ҳамин тавр, солҳо дар яке аз коллеҷҳои санъат низ дарс гуфтам ва ҳоло фикр мекунам бароям бисёр макони хубу роҳат аст ин ҷо.

- Солҳо қабл мо тамошобини ҳамешагии сурудҳои аз маъни пури Умар Темур будем дар шабакаҳои телевизионӣ. Иҷроиши ҷолиб бо сабки хос. Аммо имрӯзҳо чун қабл нест ин чеҳра ҷилвагар...

- Шояд талошҳо аз ҷониби худам кам аст. Чун мехоҳам дар ҳар ҳунарнамоӣ овозхон бо эҷоди нав барояд ба саҳна. Сароидани сурудҳои такрорӣ ва танҳо нишон додани худ хоси ман нест. Мардум ҳам намеписанданд инро.

“МОРО ДАРЁБ”

- Соли 2023 баъди чанд соле баргузор кардед консерти бошукуҳеро дар Душанбе бо номи “Моро дарёб”. Барои маънидӯстдорон зинда иҷро кардед таронаҳоро. Табиист, ки дар ин замон пешниҳоди чунин консерт талаб мекунад харҷи зиёд ва дасгириҳои афзунро. Бо пушти сар кардани кадом мушкилот расидед ба ин мурод?

- Муовини вазири фарҳанги кишвар Давлат Сафар ҳамеша хоҳони доир шудани чунин консерти ман буд. Пайваста таъкид мекард, ки пешниҳоди чунин консерти пур аз сурудҳои пурмаънӣ бисёр зарурист дар ин айём. Ба ин хотир, мо низ пардохтем аз пайи анҷоми ҳамин ният. Дастгириҳо аз ҳар ҷониб шуд ва мо муваффақ шудем дар баргузории барномаи консертии “Моро дарёб”.

- Дар канори номи Умар Темур ҳамеша ҷо дорад исми асбоби мусиқии ғижак. Падар бо вуҷуди устои мошин будан, аммо майл доштанд ба навозиши асбобҳои мусиқӣ. Аммо на дар ҳама хона шояд ёфт шавад ғижак. Пас ин ҳамбастагиро оғоз аз куҷост?

- Воқеан, навохтани ғижак одӣ ва осон нест. Барои аз худ кардани он шунавоии мутлақ лозим аст. Ман аз ӯҳдаи навохтани асбобҳои зиёд мебароям. Аммо вақте ба мактаби мусиқии шаҳри Душанбе омада аз фанни ғижак таълим гирифтам, ба ман аз сӯйи устодон тавсия шуд, ки омӯзонидани ин асбобро идома диҳам. Чунки барои ҷомеаи мо он замон устодони мусиқии миллӣ намерасид.

- Шуморо мегӯянд сарояндаи наътсаро. Чунин сароянда бояд ҷавобгӯ бошад ба кадом талабот ва қоидаҳо? Дорои чӣ гуна рафтор бошаду анҷомдиҳандаи кадом кирдор?

- Дар сароидани наът овозхон бояд нахуст ба умқи маънии ғазали месароидааш ворид шавад. Дар саҳна ҷиддӣ бошад ва талош кунад ба ҳар шунаванда маънии сурудро расонад. Чунин таронаҳо ҳузн доранд ва он бояд бо навозиши оҳангу асбоби мусиқӣ тавъам бошанд.

- Чуноне огоҳем Соли 2009 дар Душанбе нахустфестивали наътхонӣ баргузор гардида буд. Чӣ натиҷаҳо дод ин фестивал, чун мо имрӯзҳо намебинем сарояндагони дигарро дар ин самт.

- Замона тағйир ёфта ва имрӯз на ҳама шунаванда маънии чунин таронаҳоро сарфаҳм мераванд. Ҳамчунин, аз сароянда низ масъулияти зиёдро талаб мекунад. Бештари овозхонҳои ҷавони мо дар ҳар жанре ҳам таҳсил кунанд, майл мекунанд сӯйи эстрада. Ба ин хотир, дар ин ҳол омода кардани сарояндаи ғазалсаро ва маънисаро чандон осон нест. Чун мутаассифона имрӯз ин наметавонад манбаи даромади онҳо бошад. Аммо умед аст, ки шояд рӯзе таваҷҷуҳ афзояд ба ин жанри мусиқӣ.

- Воқеан, на ҳама метавонад дарк кунад чунин сурудҳоро. Шунавандагони ин навъ мусиқӣ як доираи махсусанд. Аммо шумо ҳеҷ гоҳе нахостед писандида бошед барои ҳамагон ва тағйир диҳед сабки иҷроиши худро...

- Ҳар чизе мувофиқ аст дар ҷойи худ. Ман низ аз ҳамон доираи мухлисони худ розӣ ва қаноатмандам. Наметавон гуфт, ки онҳо аксаран калонсолонанд. Чунки миёни онҳое, ки ба шунидани чунин навъи мусиқӣ майл доранд, ҷавонон низ хеле зиёданд. Он ҳам ҳамон ҷавононе, ки соҳибхираду донишманданд. Ба ин хотир, бояд мавқеъшинос буд ва чунин сурудҳоро дар ҷойҳое суруд, ки тамошобинаш тавонад сарфаҳм равад ба умқи онҳо.

АГАР ЗИНДА БОШАМ...

- Шумо ҳангоми фаъолият дар филлиали Омӯзишгоҳи мусиқӣ дар шаҳри Кӯлоб тарзи ҷолиби дарсомӯзиро роҳандозӣ карда будед. Дар синфхона муҳассилин менишастанд на дар болои курсӣ, балки болои курпаҳои тоҷикӣ. Ҳамчунин, либосҳо низ буданд тоҷикона. Чаро ин усулро наовардед то Душанбе?

- Ин солҳои 1988-89 буд. Дар он ҷо гурӯҳе ташкил шуд, ки ба онҳо бояд мусиқиҳои суннатӣ омӯзонида мешуд. Ман шуруъ аз хати ниёгон то ҳама ва тарзи иҷрои дурусти мусиқии суннатиро ба онҳо меомӯзонидам. Ҳамин гуна фикр кардам, ки бояд онҳо худро пурра дар фазои суннатӣ эҳсос кунанд ва чунин фазоро фароҳам кардем дар синфхона. Аз Душанбе намояндагон мерафтанду хеле ин фазоро хуш қабул мекарданд. Мехостам дар пойтахт низ аз ин усул кор гирем, аммо чунин имкон нашуд.

- Пайваста дар ҳоли равуо ҳастед бо кишварҳои Эрону Афғонистон ва дигар давлатҳои ҷаҳон. На ба ҳайси як овозхон, балки устоду роҳнамо...

- Дар ин кишварҳо баъзе мастер-классҳо ташкил мешавад ва аз ман дархост мекунанд, ки ба ҳайси устод он ҷо иштирок намоям. Дар Афғонистону Эрон зиёд будам, чун лафзи дариро хуб баладам ва дар фаҳмонидани ҳеҷ чизе мушкилӣ намекашидам.

- Бо ин ҳама талошҳо ва фаъолияти пурсамар дар 70-солагӣ сазовор шудед ба унвони Ҳунарпешаи шоиста. Мунтазири унвони Ҳунарпешаи халқӣ ҳастед?

- Аз ин озурда нестам ва агар зинда бошаму Худо умр диҳад, шояд ба ин унвон низ сазоворамон гардонанд.

Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”