ҶАҲОН
Панҷшанбе 13 Август 2026 08:43
12368
25 июни соли 2026 Созмони Милали Муттаҳид дар бораи “Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2037” қатънома қабул намуд. Ин ташаббуси нави Тоҷикистон аз ҷониби кишварҳои ҷаҳон ва созмонҳои байналмилалӣ ҷонибдорӣ карда шуд ва бори дигар тасдиқ намуд, ки мардуми сулҳпарвар ва сулҳхоҳи тоҷик дар ташаккули фарҳанги сулҳ дар ҷаҳон нақши арзанда мегузоранд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар робита ба қабули қатънома дар бораи “Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2037” иброз доштаанд, ки “Қатънома зарурати таҳкими фарҳанги сулҳ, пешгирӣ кардани низоъҳо, тақвияти таҳаммулгароӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва густариши гуфтугӯи тамаддунҳоро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун заминаи зиндагии шоистаи наслҳои оянда таъкид менамояд.”

Вазъи мураккаби ҷаҳон бори дигар собит мекунад, ки таъмини сулҳу субот ва оромишу осоиш калиди ҳамаи муваффақиятҳо ва саодати рӯзгори мардум аст. Аз ин хотир, ҳифзи сулҳу субот ва пойдории он муҳимияти зиёд пайдо намуда, арзиши он рӯз аз рӯз бештар мешавад. Таҳаммулпазирӣ, тарғиби фарҳанги сулҳхоҳиву сулҳҷӯӣ дар меҳвари сиёсати созандаву дурнигаронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор гирифтааст. Тоҷикистон дар самти пиёда намудани сиёсати сулҳҷӯёна ва сулҳпарварона дар ҷаҳон мавқеъи шоистаро касб намудааст. Дар ҳамин замина метавон гуфт, ки 31 марти соли 2025 дар таърихи муносиботи байналмилалии Тоҷикистон бо ҳарфҳои заррин сабт шудааст. Зеро дар ин рӯз санадҳои муҳими таърихӣ-Шартнома миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Узбекис-тон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои давлатии се кишвар ва Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ аз ҷониби Сарони давлатҳо - муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, муҳтарам Садир Ҷапаров ва муҳтарам Шавкат Мирзиёев дар шаҳри Хуҷанд ба имзо расид.

Коршиносони сатҳи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ ин рӯйдоди муҳими таърихиро дар таҳкими муносиботи дӯстӣ миёни се кишвари Осиёи Миёна, ҳамзамон пойдории сулҳу субот ва таъмини амният дар минақа ва таъсири мусбати он ба ҷаҳон муҳим арзёбӣ мекунанд. Ба таъкиди коршиносон саҳми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар роҳи расидан ба ин дастовардҳои таърихӣ беназир буда, талошҳои Тоҷикистон бо роҳи мусолеҳатомез ҳаллу фасл намудани муаммоҳои садсолаҳо ҳалношудаи марзӣ дар ниҳоят самар доданд.

Ғолибҷон Санавварзода, устоди Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон мегӯяд, ки баъди ба даст овардани Истиқлолии давлатӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ сиёсати давлатии худро дар асоси принсипи дарҳои боз роҳандозӣ намуд. Ба таъкиди ҳамсуҳбати мо, маънои принсипи дарҳои боз дар он ифода меёбад, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон муносибатҳои байналмилалӣ ва низоъҳое, ки ба вуқуъ мепайвандад, дар асоси принсипи дарҳои боз, яъне бо роҳи сулҳ ва осоишта ҳаллу фасл менамояд.

- Ба ҳамаи мову Шумо маълум аст, ки 31 марти соли 2025 дар шаҳри Хуҷанд миёни се давлати Осиёи Миёна - Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Узбекистон шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои давлатии се кишвар ва дар асоси ҳамин Шартонма Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ баста шуд. Тайи чанд соли охир дар масъалаҳои сарҳад баъзе низоъҳо ба вуқуъ пайваста буданд ва таҳти сиёсати хирадмандонаи Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон буд, ки сарони ин се давлат дар шаҳри Хуҷанд ба муколама омада, барои бартараф намудани ҳамин низоъҳои байнисарҳадӣ хотима бахшиданд,- гуфт Ғолибҷон Санавварзода.

Ин коршинос бо иҳзори таассуф иброз дошт, ки имрӯз дар ҷомеаи ҷаҳонӣ низоъҳои зиёди байналмилалӣ ба вуқуъ пайваста, бархе аз он бо роҳи ҷанг, бо роҳи шадиди мубориза амалӣ шуда истодааст. Ҳамсуҳбати мо таъкид намуд, ки сиёсати байналмилалии имрӯзаи Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳодати он аст, ки Тоҷикистон ҳаллу фасли чунин низоъҳоро танҳо бо роҳи осоишта ва сулҳ пеша намудааст.

Гуфтан ба маврид аст, ки қабули Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ миёни се кишвари дӯсту ҳамсоя - Тоҷикистону Қирғизистон ва Узбекистон равобитҳои гуногуни сиёсӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодиро вусъат бахшид ва имрӯз хурсандиовар аст, ки баъди баста шудани Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо кишварҳои ҳамсоя хеле қавӣ гаштааст. Барои вусъат ёфтани ҳамкориҳо албатта нақши роҳбарони олии се кишвар хеле муҳим аст.

ЭМОМАЛӢ РАҲМОН МЕЪМОРИ СИЁСАТИ ХОРИҶИИ ТОҶИКИСТОН

Дар иртибот ба мавзӯи матраҳгардида ҳамсуҳбати дигари мо Шавкат Шарифов, номзади илмҳои таърих афзуд, ки Эмомалӣ Раҳмон поягузор ва меъмори сиёсати хориҷии Тоҷикистон ҳастанд ва аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ барои дар мақоми шоиста муаррифӣ кардани Тоҷикистон ҳамчун давлате, ки бо тамоми кишварҳои дунё барои ҳамкорӣ омодагӣ дорад, ҳамин сиёсат роҳандозӣ шудааст.

- Дар Иҷлосияи 18-уми Шурои олии Тоҷикистон, ки соли 1993 баргузор гардида буд, се самти афзалиятноки сиёсати хориҷии Тоҷикистон эълон карда шуданд. Дар қатори ҳамон самтҳои муҳим ҳамкориҳои мутақобилан судманд, дӯстӣ - бародарии таърихӣ миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ яке аз самтҳои афзалиятнок эълон гардид ва воқеъан ҳам ҳамин сиёсат бисёр муваффақона қадам ба қадам амалӣ шуд ва натиҷаи он ба тасвиб расидани Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ мебошад. Ин барои ояндаи робитаҳои дӯстӣ, ҳамкорӣ, робитаҳои иқтисодӣ, тиҷоратӣ, сиёсиву фарҳангӣ уфуқҳои навро боз мекунад,-илова намуд, устоди ДДХ Шавкат Шарифов.
Дар тақвияти андешаҳои худ ин коршинос ишора намуд, ки то расидан ба ин нукта албатта саъю кӯшишҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хеле зиёд буд. Ба назари ҳамсуҳбати мо сафари нахустини Президенти Ҷумҳурии Узбекистон муҳтарам Шавкат Мирзиёев ба Тоҷикистон, ки дар арафаи ҷашни Наврӯз дар соли 2018 ба вуқуъ пайваста буд, миёни ду давлати Осиёи Марказӣ-Тоҷикистону Узбекистон нуқтаи гардиш гардид. Баъди ин ҳамкории ду кишвар, дӯстии мо ба як марҳиллаи сифатан нав ворид шуд, гузаргоҳҳои сарҳадӣ боз шуданд ва дӯстии таърихӣ мазмуну муҳтавои нав гирифт.

Ҳамкориҳои мо бо дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ, Қазоқистон, Туркманистон ҳам хеле самарабахш буд ва дар ин радиф ҳамкориҳову дӯстии мо бо Қирғизистон ҳам самарабахш шуд. Бояд гуфт, ки робитаҳои дипломатии мо бо Ҷумҳурии Қирғизистон ҳануз 14-уми январи соли 1993 ба роҳ монда шуда буд ва марҳила ба марҳилла дӯстӣ, ҳамкорӣ дар натиҷаи мулоқоти роҳбарони ҳарду кишвар, ба имзо расидани бисёр санадҳои ҳамкорӣ ба пеш рафт. Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ, хусусан муайян шудани хатти сарҳад миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон ва ҳам нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои давлатии се кишвар - Тоҷикистон, Қирғизистон ва Узбекистон бисёр ҳодисаи муҳим гардид.

ТАҚДИМИ ҶОИЗАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ СУЛҲ БА ЭМОМАЛӢ РАҲМОН

Мавриди зикр аст, ки Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арсаи ҷаҳон ҳамчун кишвари сулҳҷӯву сулҳхоҳ эътироф гардида, ташаббусҳои ҷаҳонии кишвари моро аксар кишварҳои олам пуштибонӣ мекунанд. Тоҷикистон дар баробари нақш гузоштан дар таъмини сулҳу субот дар минтақа ҳамеша хоҳони пойдории сулҳу амният дар арсаи ҷаҳон аст. Ҳамин аст, ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар созмонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ аз зарурат ва нақши сулҳу субот, ҳамзистӣ дар фазои ҳамдигарфаҳмӣ дар пешрафту тараққиёт, рушди муносибот ва саодати аҳли башар хотиррасон мешаванд. Ҳамин аст, ки 21 декабри соли 2025 дар толори Консерваторияи давлатии Санкт-Петербург дар фазои тантанавӣ ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Ҷоизаи байналмилалии сулҳи ба номи Лев Толстой тақдим гардид. Коршиносон тақдими ин Ҷоизаро ба Сарвари давлати мо яке аз ҳодисаҳои муҳиму фарҳбахш унвон карда, онро нишони эътирофи ташаббусҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ ва таъмини сулҳу субот дар минтақа арзёбӣ мекунанд.

Пойдории сулҳу субот дар минтақа ва ҷаҳон орзуҳои дерин, хостаҳои мардуми ҳамаи халқҳои ҷаҳон аст, зеро бе пойдории сулҳу субот ҳеҷ як кишваре ҳадафҳои олии худро дар амал татбиқ карда наметавонад, ҳеҷ як шаҳрванде зиндагии босаодат дошта наметавонад. Танҳо сулҳу субот ва ваҳдати сартосарӣ аст, ки ҳама ба хостаҳояш мерасад, муносиботи давлатҳо дар соҳаи сиёсату иқтисод, илму фарҳанг, сайёҳиву гуманитарӣ рушд меёбад ва дар маҷмуъ, офтоби саодат ба хурду бузург нурпошӣ мекунад, агар сулҳу субот ҳукмрон бошад.

Ҳамсуҳбатони мо бо боварӣ иброз доштанд, ки бо ба имзо расидани Шартнома миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Узбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои давлатии се кишвар ва Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ дар таърихи давлатдории се кишвари Осиёи Миёна саҳфаҳои нав боз шуд. Ин иқдоми муҳим имкон дод, ки дар тамоми самтҳо, аз ҷумла иқтисоду тиҷорат, сайёҳӣ, илму фарҳанг ва дигар самтҳои муҳим дастовардҳо афзун гардиданд. Муҳимтар аз ҳама, мардум дар фазои сулҳу субот ва ваҳдату ҳамдилӣ кору зиндагӣ доранд, ки ин натиҷаи талошҳои Пешвои сулҳхоҳу сулҳофари тоҷикон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст.

Субҳиддин ҚОДИРОВ,
“ҶТ”

Эзоҳи худро нависед



Рамзҳо дар расм