ВАРЗИШ
Душанбе 04 Май 2026 06:39
Оғози асри кунуниро дар олами теннис метавон асри Роҷер Федерер номид, чун ӯ шуруъ аз соли 2000-ум дар қатори даҳгонаи беҳтаринҳои теннис ва дар шаш соли охир дар мақоми аввали теннисбозон қарор дошт. Роҷер дар ин вақту фосилаи кӯтоҳ ҳам ҷайби худро пур карду ҳам шуҳрати хеш ба арш бурд, ки чунинаш ба кам касон даст медиҳад.
ВАРЗИШ ДАР СЕСОЛАГӢ
Ситораи ояндаи теннис дар шаҳраки хурди Базели Швейтсария соли 1981 дар оилаи голфбоз Федерер Роберти олмонитабор ва Линетт Дюрани африқоинажод дида ба дунё кушодааст.
Волидони варзишгар аз аввал тарзи ҳаёти солимро пешаи хеш қарор дода буданд. Онҳо якҷоя теннис ва голф бозӣ мекарданд. Муҳаббати варзиш ба писари хурди оила Роҷер таъсири бештар кард ва дар овони сесолагӣ ракетка ба даст гирифту ба тамрини теннис пардохт.
Модари Федерер Линетт, ки худ мураббии кӯдакон буд, майли писарашро ба теннис пай бурда, ӯро дар ихтиёри мураббии касбиву кордон Адолф Качовски гузошт. Ва барои харҷи писари боистеъдод оила соле тақрибан 30 ҳазор франк сарф мекард.
Роҷер ба зудӣ нафосату назокати таннисро аз худ карда, дар 12-солагӣ ғолиби мусобиқаи миллии наврасон оид ба теннис гардид. Пас аз чанде, писарбача барои рушди бештари маҳорат, мураббиашро иваз кард ва Питер Картер мураббии нави ӯ шуд. Дар кӯтоҳтарин фурсат Питер беҳтарин будани худро исбот кард, чун ӯ тавонист Роҷерро дар 16-солагӣ ғолиби мусобиқаи Уимблдон гардонад.
РОҲ БА ҚУЛЛАИ МАҚСУД
Баромад кардан дар Бритониёи Кабир ба Федерер иқболу шараф овард, чун ӯ дар як мавсим ба мусобиқаи бонуфузи теннис - “Ролан Гаррос” роҳ ёфта, инчунин аъзои тими миллии Швейтсария гардид ва соли 2000 кишвари хешро дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ дар Сидней муаррифӣ кард.
Дар Олимпиада ҳайати Швейтсария чандон хуб баромад накард. Ин омил ба таркиби нопурра ва ҷисман омода набудани варзишгарон рабт дода мешуд. Дар лаҳзаҳои нокомӣ мураббии кордони шведӣ Питер Лундгрен чун фариштаи наҷот ба кӯмаки Роҷер омад ва усули бозии ӯро тамоман тағйир дод.
Бо шарофати омӯзгори масъулиятшиносу сарроф теннисбоз дар 19-солагӣ барандаи мусобиқаи “Milan Indoor” шуд ва пас аз як сол дар Уимблдон ӯ бар бозингари руъёҳои кӯдакии худ Пит Сампрас ғолиб омад.
Пас аз чунин оғоз Роҷер бо муваффақиятҳои пайваста роҳи ояндаашро равшан мекард, ки ғолиби Masters Америка гардиданаш дар он даврон далели дигар аст барои исботи бузургии маҳорати ӯ.
Соли 2004 барои варзишгари ҷавон соли бобарор оғоз гардид, зеро ӯ дар ин мавсим ғолиби се Grand Slam гардида буд, ки дар корномаи варзишиаш ҳамсони ҳарфҳои заррин ҳаккоки шударо мемонад. Илова бар ин, Федерер дар он сол ғолиби чемпионати кушоди Авс-трия ва Амрико гардида, бори чаҳорум барандаи медали Уимблдон шуд.
Дар 25-солагӣ дигар теннисбозе намонда буд, ки бо Роҷерер дар майдони рақобат гардад. Мавсими 2008 барои Роҷерер нобоб оғоз гардид, чун ӯ ҷароҳат бардошту қисми зиёди мусобиқаҳоро сарфи назар кард, аммо ин омил ҳам монеи иштироки варзишгар ва соҳиби нишони тилло гардиданаш дар олимпиадаи Пекин шуда натавонист. Пасон як қатор пирӯзиҳо дар мусобиқаи “Калон-Дубл” ва медали нуқра дар олимпиадаи Лондон Федерерро ба теннисбози муқоисанашаванда табдил дод.
РАҚОБАТ БО НАДАЛ
Дар даҳсолаи охир ягона теннисбозе, ки барои Роҷерер мисоли устухон дар гӯлуро мемонд, ин теннисбози испанӣ Рафаэл Надал буд. Онҳо тӯли 5 сол пайваста зинаҳои аввалу дуввуми рейтинги ҷаҳонии теннисро аз они худ мекарданд, аммо оҳиста - оҳиста фарқияти синну сол буд, ки Надал аз Федерер як зина пеш гузашт. Бо вуҷуди рақобат дар майдон теннисбозон дар зиндагӣ дӯстони наздиканд ва дар расонаҳо бозии ҳамдигарро хеле кам интиқод мекунанд.
Соли 2016 барои Федерер бо якчанд нокомиҳо оғоз гардид, зеро варзишгар дар мусобиқаҳо шикаст хӯрду ду маротиба ҷароҳати вазнин бардошт. Ҳамон замон овозаҳо пайдо шуданд, ки теннисбоз ният дорад касбашро иваз намояд, аммо баръакси фарзияҳо пас аз як сол, яъне соли 2017 дигарбора ба майдон баргашт. Бояд гуфт, ки соли 2017 бобарортарин сол дар корномаи варзишии Федерер тайи 10 соли охир буд. Пас аз танаффус дар рақобат бо Рафаэл Надал, Роҷер дар охири моҳи январи соли 2017 дар мусобиқаи кушоди Австралия боз бо ӯ бозӣ кард ва ин дафъа рақибашро шикаст дод.
Моҳи феврали соли 2018 Роҷер бори дигар дар Роттердам унвони ракеткаи якуми ҷаҳонро ҳифз намуда, дар раддабандии ATP аз рақиби сарсахти худ Надал пеш гузашт.
ОХИРИН КОРНОМА
Моҳи июни соли 2018 дар мусобиқаи теннис дар Ҳалле бо тааҷҷуби мухлисони зиёд Федерер бар теннисбози хорватӣ - Борна Корич пирӯз шуд. Дар баробари ин Роҷерер кӯҳансолтарин теннисбоз аз рӯи раддабандии ATP гардид, ки дар 36 солу 10 моҳу 10 рӯзи умри хеш майдондорӣ намудааст. Моҳи июли ҳамон мавсим теннисбоз дар Уимблдон теннисбозони моҳир, аз қабили Душан Лайович, Лукаш Лако, Ян-Леннард Штруфф ва Адриан Маннариноро мағлуб карда, кӣ будани шоҳи теннисро ба ҳамагон нишон дод.
ТИҶОРАТ
Соли 2017 Федерер барои дуввумин бор пешсафи рейтинги бренди Forbes байни варзишгарон гардид. Дар ин рӯйхат футболбоз Криштиану Роналду ва даванда Усэйн Болтро паси сар гузошт. Арзиши бренди Роҷер Федерер 37,2 миллион доллар буд. Бисёр ширкатҳои ҷаҳонӣ орзу мекарданд, ки бо теннисбоз шартномаи таблиғотӣ банданд. Яке аз муомилот бо ширкати Барилла сурат гирифт ва барои 5 сол ҳукми қонунӣ гирифт. Маблағи шартнома бошад, 40 миллион доллар арзёбӣ мегардид.
Дар баҳори соли 2018 Роҷер Федерер шартномаашро бо Nike ба охир расонд, ҳамкории онҳо аз соли 1994 идома дошт. Овозаҳо паҳн шуд, ки теннисбоз бо бренди ҷопонии Uniqlo (Uniclo) гуфтушунид дорад. Дар моҳи июн овозаҳо ба ҳақиқат пайвастанд. Роҷер шартномаи 10-соларо ба маблағи 30 миллион доллар дар як сол бо ин ширкат ба имзо расонид. Аз ҷониби варзишгар чунин шартҳо гузошта шуда буд, ки шартнома бояд пас аз анҷоми корномааш ҳам амал намояд.
ҲАЁТИ ШАХСӢ
Роҷер Федерер ҳангоми 18-солагӣ дар Олимпиадаи Сидней бо теннисбози шинохтаи чех Мирослава Вавринес шинос шуд. Мирослава аз Федерер се сол бузург буд, аммо ин омил садди роҳи оила барпо кардани онҳо нашуд.
Мирослава дар олами теннис нафари тасодуфӣ набуд. Ӯ низ дар қатори сад варзишгари беҳтарини ҷаҳон дар солҳои 2000-ум қарор дошт, вале дар 24-солагӣ пояш шикаст ва ҳамин тавр корномаи хешро дар самти теннис нуқта гузошта, то ба ҳол PR-менеҷери шавҳараш мебошад.
Соли 2009, шабакаи Instagram бо хабари ба дунё омадани духтарони дугоник дар хонаводаи Роҷер ва Мирослава паҳн шуд ва пас аз 5 сол зани меҳрубон ба шавҳараш ду писари дугоники дигар ҳадя намуд.
Соли 2015 Федерер китоби “Ракеткаи афсонавии ҷаҳон”-ро нашр кард ва дар он асрори зиндагиашро ба мухлисонаш ба тафсил нақл мекунад. Федерер баробари варзишгари беҳамто буданаш, инчунин молики фонди “Роҷер Федерер” мебошад, ки соли 2003 таъсис ёфтааст. Ин бунёд бештар дар самти саводнок кардани кӯдакони африқоӣ равона гардидааст. Инчунин варзишгар ҳамасола ба фонди “Schweizer Spor” маблағ интиқол медиҳад, то 40 истеъдодҳои ҷавонро дастгирӣ кунад, ки шахсан аз ҷониби Федерер аз рӯйи меъёрҳои иҷтимоӣ интихоб карда мешаванд.
Дар ҳоли ҳозир Роҷер Федерер на танҳо байни теннисбозон, балки байни варзишгарони гетӣ яке аз сарватмандтарин варзишгарон маҳсуб меёбад, ки сармояаш ба 1,12 млрд. доллар мерасад ва ин ҳама маблағ подоши заҳмати 22-солааш дар олами теннис мебошад.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
ВАРЗИШ ДАР СЕСОЛАГӢ
Ситораи ояндаи теннис дар шаҳраки хурди Базели Швейтсария соли 1981 дар оилаи голфбоз Федерер Роберти олмонитабор ва Линетт Дюрани африқоинажод дида ба дунё кушодааст.
Волидони варзишгар аз аввал тарзи ҳаёти солимро пешаи хеш қарор дода буданд. Онҳо якҷоя теннис ва голф бозӣ мекарданд. Муҳаббати варзиш ба писари хурди оила Роҷер таъсири бештар кард ва дар овони сесолагӣ ракетка ба даст гирифту ба тамрини теннис пардохт.
Модари Федерер Линетт, ки худ мураббии кӯдакон буд, майли писарашро ба теннис пай бурда, ӯро дар ихтиёри мураббии касбиву кордон Адолф Качовски гузошт. Ва барои харҷи писари боистеъдод оила соле тақрибан 30 ҳазор франк сарф мекард.
Роҷер ба зудӣ нафосату назокати таннисро аз худ карда, дар 12-солагӣ ғолиби мусобиқаи миллии наврасон оид ба теннис гардид. Пас аз чанде, писарбача барои рушди бештари маҳорат, мураббиашро иваз кард ва Питер Картер мураббии нави ӯ шуд. Дар кӯтоҳтарин фурсат Питер беҳтарин будани худро исбот кард, чун ӯ тавонист Роҷерро дар 16-солагӣ ғолиби мусобиқаи Уимблдон гардонад.
РОҲ БА ҚУЛЛАИ МАҚСУД
Баромад кардан дар Бритониёи Кабир ба Федерер иқболу шараф овард, чун ӯ дар як мавсим ба мусобиқаи бонуфузи теннис - “Ролан Гаррос” роҳ ёфта, инчунин аъзои тими миллии Швейтсария гардид ва соли 2000 кишвари хешро дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ дар Сидней муаррифӣ кард.
Дар Олимпиада ҳайати Швейтсария чандон хуб баромад накард. Ин омил ба таркиби нопурра ва ҷисман омода набудани варзишгарон рабт дода мешуд. Дар лаҳзаҳои нокомӣ мураббии кордони шведӣ Питер Лундгрен чун фариштаи наҷот ба кӯмаки Роҷер омад ва усули бозии ӯро тамоман тағйир дод.
Бо шарофати омӯзгори масъулиятшиносу сарроф теннисбоз дар 19-солагӣ барандаи мусобиқаи “Milan Indoor” шуд ва пас аз як сол дар Уимблдон ӯ бар бозингари руъёҳои кӯдакии худ Пит Сампрас ғолиб омад.
Пас аз чунин оғоз Роҷер бо муваффақиятҳои пайваста роҳи ояндаашро равшан мекард, ки ғолиби Masters Америка гардиданаш дар он даврон далели дигар аст барои исботи бузургии маҳорати ӯ.
Соли 2004 барои варзишгари ҷавон соли бобарор оғоз гардид, зеро ӯ дар ин мавсим ғолиби се Grand Slam гардида буд, ки дар корномаи варзишиаш ҳамсони ҳарфҳои заррин ҳаккоки шударо мемонад. Илова бар ин, Федерер дар он сол ғолиби чемпионати кушоди Авс-трия ва Амрико гардида, бори чаҳорум барандаи медали Уимблдон шуд.
Дар 25-солагӣ дигар теннисбозе намонда буд, ки бо Роҷерер дар майдони рақобат гардад. Мавсими 2008 барои Роҷерер нобоб оғоз гардид, чун ӯ ҷароҳат бардошту қисми зиёди мусобиқаҳоро сарфи назар кард, аммо ин омил ҳам монеи иштироки варзишгар ва соҳиби нишони тилло гардиданаш дар олимпиадаи Пекин шуда натавонист. Пасон як қатор пирӯзиҳо дар мусобиқаи “Калон-Дубл” ва медали нуқра дар олимпиадаи Лондон Федерерро ба теннисбози муқоисанашаванда табдил дод.
РАҚОБАТ БО НАДАЛ
Дар даҳсолаи охир ягона теннисбозе, ки барои Роҷерер мисоли устухон дар гӯлуро мемонд, ин теннисбози испанӣ Рафаэл Надал буд. Онҳо тӯли 5 сол пайваста зинаҳои аввалу дуввуми рейтинги ҷаҳонии теннисро аз они худ мекарданд, аммо оҳиста - оҳиста фарқияти синну сол буд, ки Надал аз Федерер як зина пеш гузашт. Бо вуҷуди рақобат дар майдон теннисбозон дар зиндагӣ дӯстони наздиканд ва дар расонаҳо бозии ҳамдигарро хеле кам интиқод мекунанд.
Соли 2016 барои Федерер бо якчанд нокомиҳо оғоз гардид, зеро варзишгар дар мусобиқаҳо шикаст хӯрду ду маротиба ҷароҳати вазнин бардошт. Ҳамон замон овозаҳо пайдо шуданд, ки теннисбоз ният дорад касбашро иваз намояд, аммо баръакси фарзияҳо пас аз як сол, яъне соли 2017 дигарбора ба майдон баргашт. Бояд гуфт, ки соли 2017 бобарортарин сол дар корномаи варзишии Федерер тайи 10 соли охир буд. Пас аз танаффус дар рақобат бо Рафаэл Надал, Роҷер дар охири моҳи январи соли 2017 дар мусобиқаи кушоди Австралия боз бо ӯ бозӣ кард ва ин дафъа рақибашро шикаст дод.
Моҳи феврали соли 2018 Роҷер бори дигар дар Роттердам унвони ракеткаи якуми ҷаҳонро ҳифз намуда, дар раддабандии ATP аз рақиби сарсахти худ Надал пеш гузашт.
ОХИРИН КОРНОМА
Моҳи июни соли 2018 дар мусобиқаи теннис дар Ҳалле бо тааҷҷуби мухлисони зиёд Федерер бар теннисбози хорватӣ - Борна Корич пирӯз шуд. Дар баробари ин Роҷерер кӯҳансолтарин теннисбоз аз рӯи раддабандии ATP гардид, ки дар 36 солу 10 моҳу 10 рӯзи умри хеш майдондорӣ намудааст. Моҳи июли ҳамон мавсим теннисбоз дар Уимблдон теннисбозони моҳир, аз қабили Душан Лайович, Лукаш Лако, Ян-Леннард Штруфф ва Адриан Маннариноро мағлуб карда, кӣ будани шоҳи теннисро ба ҳамагон нишон дод.
ТИҶОРАТ
Соли 2017 Федерер барои дуввумин бор пешсафи рейтинги бренди Forbes байни варзишгарон гардид. Дар ин рӯйхат футболбоз Криштиану Роналду ва даванда Усэйн Болтро паси сар гузошт. Арзиши бренди Роҷер Федерер 37,2 миллион доллар буд. Бисёр ширкатҳои ҷаҳонӣ орзу мекарданд, ки бо теннисбоз шартномаи таблиғотӣ банданд. Яке аз муомилот бо ширкати Барилла сурат гирифт ва барои 5 сол ҳукми қонунӣ гирифт. Маблағи шартнома бошад, 40 миллион доллар арзёбӣ мегардид.
Дар баҳори соли 2018 Роҷер Федерер шартномаашро бо Nike ба охир расонд, ҳамкории онҳо аз соли 1994 идома дошт. Овозаҳо паҳн шуд, ки теннисбоз бо бренди ҷопонии Uniqlo (Uniclo) гуфтушунид дорад. Дар моҳи июн овозаҳо ба ҳақиқат пайвастанд. Роҷер шартномаи 10-соларо ба маблағи 30 миллион доллар дар як сол бо ин ширкат ба имзо расонид. Аз ҷониби варзишгар чунин шартҳо гузошта шуда буд, ки шартнома бояд пас аз анҷоми корномааш ҳам амал намояд.
ҲАЁТИ ШАХСӢ
Роҷер Федерер ҳангоми 18-солагӣ дар Олимпиадаи Сидней бо теннисбози шинохтаи чех Мирослава Вавринес шинос шуд. Мирослава аз Федерер се сол бузург буд, аммо ин омил садди роҳи оила барпо кардани онҳо нашуд.
Мирослава дар олами теннис нафари тасодуфӣ набуд. Ӯ низ дар қатори сад варзишгари беҳтарини ҷаҳон дар солҳои 2000-ум қарор дошт, вале дар 24-солагӣ пояш шикаст ва ҳамин тавр корномаи хешро дар самти теннис нуқта гузошта, то ба ҳол PR-менеҷери шавҳараш мебошад.
Соли 2009, шабакаи Instagram бо хабари ба дунё омадани духтарони дугоник дар хонаводаи Роҷер ва Мирослава паҳн шуд ва пас аз 5 сол зани меҳрубон ба шавҳараш ду писари дугоники дигар ҳадя намуд.
Соли 2015 Федерер китоби “Ракеткаи афсонавии ҷаҳон”-ро нашр кард ва дар он асрори зиндагиашро ба мухлисонаш ба тафсил нақл мекунад. Федерер баробари варзишгари беҳамто буданаш, инчунин молики фонди “Роҷер Федерер” мебошад, ки соли 2003 таъсис ёфтааст. Ин бунёд бештар дар самти саводнок кардани кӯдакони африқоӣ равона гардидааст. Инчунин варзишгар ҳамасола ба фонди “Schweizer Spor” маблағ интиқол медиҳад, то 40 истеъдодҳои ҷавонро дастгирӣ кунад, ки шахсан аз ҷониби Федерер аз рӯйи меъёрҳои иҷтимоӣ интихоб карда мешаванд.
Дар ҳоли ҳозир Роҷер Федерер на танҳо байни теннисбозон, балки байни варзишгарони гетӣ яке аз сарватмандтарин варзишгарон маҳсуб меёбад, ки сармояаш ба 1,12 млрд. доллар мерасад ва ин ҳама маблағ подоши заҳмати 22-солааш дар олами теннис мебошад.
Яҳё МАҲМАДНАБИЕВ, “ҶТ”
Хабарҳои дигар
Рӯзнома
Эзоҳи худро нависед