Ӯ мепаймояд роҳи эҷод. Пазируфта ин ҷодаро бо кулли талошҳову ранҷу заҳамот. Аммо ҳамзамон пайвандгарӣ мекунад маконҳоро. Роҳ месозад. Роҳ мекушояд. Иброҳимҷон Дӯстализода аст, ҳамсуҳбати ин “Имзо” шоиру забондон, роҳсозу тарҷумон.
Шеър мегӯяд аз дилу ҷон, бармегардонад шеър-ҳои чиниро бо забони тоҷикӣ, корманд аст яке аз ширкатҳои роҳсозирову ҷода боз мекунад баҳри мардуми Тоҷикистон.
То ин дам маҳсули эҷодаш пешкаш шуда дар маҷмӯаҳои шеърии “Дуруд фардо”, “Мусиқии нафас”, “Пайи имдоди гул” ва “Як қадам то худ”.
Ҳамсоли Истиқлолу ҳаммароми халқ аст. Ба зудиҳо истиқбол мегирад 35-солагии худро. Бо умеди мудом будан бо чунин нерую тавон ҳамсуҳбат шудем бо ӯ дар арафаи Рӯзи Ҷавонон.

- Биёед шуруъ кунем аз иқдоме, ки дар ҳоли амалишуданҳост. Қарор аст бори нахуст дар адабиёти мо шеърҳои тарҷумашуда аз забони чинӣ ба тоҷикӣ нашр гардад, бо ташаббуси шумо ва дар ду китоб – “Абрешими дӯстӣ” ва “ З5 барги дарахти дустӣ”. Ин воқеан падида аст дар адабиёти мо...

- Дуруд ба шумо ва хонандагони азизи ҳафтаномаи "Ҷавонони Тоҷикистон". Бале, дуруст қайд намудед, банда солҳост ки пайи тарҷумаи осори чинӣ ба тоҷикӣ ва муаррифии адабиёти худамон ба забони чинӣ мебошам. Шукр, ки дар арафаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ ин маҷмӯаҳо омодаи чоп шуд.
- Шумо гуфтед, ки шеърҳои 33 шоири чинӣ ба забони тоҷикӣ ва 33 шоири тоҷик ба забони чиниро дар 33-солагии Истиқлоли давлатӣ омода карда будаед. Пас, чаро ҳамакнун пешниҳоди хонандагон мегардад?
- Воқеан, чанд сол шуд машғули ҳамин кор ҳастем, лекин ба ҳар сабабе нашри он ба таъхир меафтод. Шукр, ки ҳоло дар арафаи 35-солагии Истиқлол ба дасти чоп супоридем.
- Қаблан ҳам чунин талошҳо шуда аз сӯйи адибони мо, аммо аз забони русӣ на аз забони асл. Пас, дар тарҷумаҳои шумо чӣ ба инобат гирифта шудаву ба чӣ такя гардида бештар?
- Дар кори тарҷумаи осори бадеӣ бавижа шеър новобас-та аз ин ки аз кадом забон ба кадом забон тарҷума мешавад, ҳамеша амонатнигаҳдорӣ бояд бошад, яъне ҷавҳар ва руҳи шеър, ки шоир ба он ҷо намудааст, бояд пурра нигоҳ дошта шавад ва ба забони тарҷумашуда интиқол ёбад.
- Баъди ин ҳама тарҷумаҳо табиист, ки басо ошно шудед бо ашъори шоирони Чин. Оё шеъри ин кишвар пешрафта аст чун иқтисодаш?
- Бале, як ҷиҳати хуби тарҷума ё баргардони осори бадеӣ бавижа шеър дар он аст, ки мисли мӯр вожа ба вожа роҳ мепаймоӣ ва маъною мафҳуму ҷавҳари онро бо ҷон эҳсос менамоӣ. Шеъри Чин таърихи қадимӣ дорад ва аз сулолаи Тан то ҳоло идома дорад. Шоирони чинӣ бештар ба тасвири табиат ва муъҷизаҳову зебоиҳои он диққат медиҳанду кӯшиш мекунанд дар матни кутоҳ маъниҳои зиёдеро ҷой намоянд.
- Бардоштҳои шоирони мо аз нахусттарҷумаҳои шумо чӣ гуна буд? Онҳо чӣ гуна қабул доштанд шеърҳои чиниро?
- Аввали соли 2020 бо раҳнамоиҳои устод Рустам Ваҳҳобзода намунаҳои аввали тарҷумаҳои мо аз адабиёти Чин дар маҷаллаи миллии ИНТ “Садои Шарқ” ба нашр расид ва пазироии хуб ёфт. Пас аз нашри тарҷумаҳо устодон ва ҳамқаламон моро таб-рик намуданд ва барои бештар машғул шуданам ба ин кор тавсияҳо доданд.

ОЗМОИШГАРИ ДИЛИ САНГ, ОЗМОИШГАРИ СУХАН
- Рӯзгори 35-солаи шумо рангорангиҳои зиёд дорад. Аз хурдӣ шеър мегуфтед, шомил шудед ба факултети филалогияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, аммо баъдан роҳсоз шудеду пайвандгари марзҳо. Бо вуҷуди ин дур нагаштед аз шеъру адабиёт. Ин роҳ ҳамон гунае тай шуд, ки худ мехостед ё агар дасти худатон буд, дигаргуниҳое анҷом медодед?
-Ҳар касеро баҳри коре сохтанд,
Меҳри онро дар дилаш андохтанд.
Дар ҳақиқат, мо ҳам аз хурдӣ ба дунёи зебои шеър ворид шудем, ки то ҳол аз ин фазо нафас мегирем. Риштаи тақдир мани ошиқи шеъру суханро ба самти роҳсозӣ бурд. Ман аз ин низ хурсандам ва шукр мегӯям, ки маҳз дар ширкатҳои роҳсозӣ забони чиниро омӯхтам ва дигар забонҳои медонистаамро низ комилтар намудам.
- Чуноне мушоҳида мешавад, бештари кормандони соҳаи сохтмонӣ ва истеҳсолот дуранд аз эҷоду адабиёт. Ин муҳит шуморо дилтанг намесозад? Чун фарди эҷодкор хеле нозуку эҳсосист.
- Шеър ҳамеша бо ман буду ҳаст ва хоҳад монд. Новобаста аз кору фаъолият. Дар ҳар куҷое бошам, хоҳ дар озмоишгоҳ хоҳ дар корҳои сохтмонӣ ҳеҷ гоҳ аз шеър ҷудо набудаам. Яъне, муҳит бароям беаҳамият аст.
- Замоне дар ширкати роҳсозӣ озмоишгар низ будед. Машғул мешудед ба санҷидани таркиби рег, қир, санг ва шағал. Чӣ саҳлтар буд - озмоиши таркиби офаридаҳо дар табиат ё санҷиши ҳарф-ҳарфи тавлиднамудаи худ дар адабиёт?
- Албатта, дунёи зебо ва поки шеър маро оромӣ медиҳад, худро дар ин дунё ҳамеша хуб эҳсос менамоям. Дар айни замон масъу-лияти бузурге меҳисобам ва мекӯшам чизе бигӯям, то арзиши сиёҳ кардани варақи сапедро дошта бошад. Яъне, анҷоми ҳар масъулияте, ки дар дӯши инсон аст, саҳл несту ҳамеша нозукиҳои худро дорад. Озмоиши таркиби сангу рег низ ҳам дорои лаззат ҳам дорои мушкиливу нуқтасанҷиҳост.
- Шумо ҳамчунин натиҷагирӣ мекунед аз ду навъи талошу заҳмат. Пас, кадоме бештар эҳсоси хушӣ мебахшад: ба истифода додани шоҳроҳе ё нашри маҷмӯи ашъоре?
- Дидани ҳосили меҳнат хушбахтист. Ҳар ду ҳам лаззатбахш аст. Вақте дафтари нави шеър нашр мешавад, мисли ба дунё омадани тифли нав шодӣ мебахшад ва низ кушода шудани роҳе ки дар сохтмонаш иштирок дошта бошам, фараҳфизо аст. Зеро ба ободии ватан саҳмгузор будан ифтихори бузург аст.

ЗАБОНЕ ПУР АЗ РАМЗУ РОЗ
- Дар тарҷума ва нашри китобҳо чӣ мушкилоте метавонад сари роҳи шумо қарор гирад?
- Барои тарҷума танҳо вақт меҷӯям. Чун зиндагӣ ва масъулияти хонаводагӣ намегузорад, ки пурра ба тарҷумаи осори бадеӣ машғул шавам. Ба ҳар ҳол кӯшиш менамоям ҳар ҳунаре дошта бошам, барои ободии ватани азизам ва пешрафти фарҳанги пурғановаташ истифода намоям.
- Шумо аз шоирони ҷавони ин давронед. Чист андешаи шумо нисбати вазъи кунунии адабиёти мо?
- Дар адабиёти имрӯзи мо шоирон хеле зиёданд, вале шеър бо либоси нав, сухани наву ҳадафрас кам аст. Ҷавонони мо бояд ба осори бадеии ҷаҳон рӯ биёранд ва адабиёти шарқу ғарбро биомӯзанд.
- Баъзеҳо мегӯянд шеъри хуб хонандаи худро ҳар ҷое пайдо мекунад, аммо баъзеи дигар ба он назаранд, ки шоир вазифадор аст ҳосили эҷоди худро тарғиб намуда, то ба дасти хонанда расонад. Шумо ҷонибдори кадом назаред?
- Дар ҳар давру замон адабиёт худаш сараро аз носара ҷудо менамояд. Дар даврони Одамушуаро шоирони зиёде зиндагиву эъҷод карданд, вале шеъри Рӯдакӣ мондагор шуд, чун шеъри асил буд.
- Оё ҳатмист барои як шоири имрӯз донандаи забонҳо будан?
- Ҳар намояндаи насли имрӯз бояд донандаи забонҳои хориҷӣ бошад. Пешвои миллати мо ҳамеша ба забономӯзии ҷавонон таъкид менамоянд, ки ин бесабаб нест. Ҷавонони мо новобаста аз самти омӯзишу эҷод бояд забонҳои хориҷиро аз худ кунанд, то аз пешрафти ҷаҳон огоҳ бошанд. Ин огоҳӣ барои пешрафти донишу биниши мо саҳми босазо дорад.
- Шумо мегӯед, бо шеър бояд он ҳарфҳоеро гуфт, ки бо забони ғайр гуфта нашавад. Пас, забони шеър чӣ дорад дар худ?
- Манзурам ин аст, ки забони шеър пур аз рамзу розу саноеи адабист, шеър бояд чунон гуфта шавад, ки хонандаашро ба андеша кардан водор намояд.
- Фикр мекунем қарор аст аз ин роҳи паймуда дар маҳфиле ёдоварӣ шавад...
- Бале, бо устодон ва дӯстонам ният дорем маҳфили шеъри бандаро баргузор кунем ва дар он маҷмӯаҳои тозанашри худро рунамоӣ кунем.

Сайёраи ҚИЁМИДДИН, “ҶТ”