Таърихи мубориза ба муқобили исрофкорӣ, бегонапарастӣ, ху­рофоту анъанаҳои барои мар­дум нодаркор дар раванди му­боризаи кӯҳна ва нав хеле дуру дароз мебошад. Муборизаи арабҳо ба муқобили ҷоҳилия, русҳо ба муқобили ришу мӯйлаб ва доманҳои дароз, аврупоиҳо ба муқобили риоя накардани беҳдошт ва даҳҳо чунин мисолҳо гувоҳи он мебошанд, ки мубори­заи мо низ дар ин самт бесабаб нест. Ва он осон ҳам нахоҳад буд. Муқовимати иҷтимоӣ ва нофаҳмии қисме аз ҳамватанон, ҳадафҳои мазҳабӣ, маҳаллӣ, этникӣ ва даҳҳо омилҳои дигар ба ин раванди со­занда, бунёдкорона ва миллатсоз халал хоҳанд расонид. Вале мо бо роҳбарии Пешвои миллати худ, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ин кори бузург ҷасурона оғоз бахшидаем ва ди­гар ҳеҷ қуввае наметавонад пеши чунин фарҳангсозии як миллати соҳибистиқлолро бигирад. Тан­зим рамзи ободкориву созандагӣ ва роҳи беҳтарини ҳифз ва так­мил додану таҳким бахшидани анъанаҳои миллӣ, ба замона мувофиқ кардану дароз кардани умри онҳо хоҳад гашт.

Вале таърихи сад соли охири мо нишон дод, ки мубориза ба муқобили исрофкорӣ, хурофот­парастию бегонапарварӣ сафар­бар кардани қувваҳои тамоми ҷомеаро талаб дорад. Ва ин кори осон нест. Иттиҳоди шӯравии за­бардаст ва Ҳизби коммунисти та­воно бо ҳама он имкониятҳое, ки доштанд, на танҳо расму оинҳоро ба тартиб надароварданд, балки як падидаи барои ҳамон солҳо ногуворро, чун қалин аз байн бур­да натавонистанд. Муборизае, ки мо сар кардаем, ҳам аз лиҳози давлатӣ, ҳам динӣ, ҳам фарҳангӣ ва ҳатто иқтисодӣ асосҳои хеле қавӣ дорад ва ба ҳамаи талаботи онҳо мувофиқат мекунад. Вале бояд гуфт, ки анъанаҳо табиати ба худ хос ва аҷоибе доранд, ки онҳоро пешбинӣ кардан осон нест. Дар ҳолати аз байн бурдани яке боз анъанаи нав тавлид меёбад, ки ба шароиту замона созгор аст ва ба талабот ҷавоб мегӯяд, вале баъди чанд вақт он ҳам хислати манфии анъанаҳои пештара ва аз байн бурдашударо ба худ меги­рад. Бинобар ин, чунин мубориза кори осон нест. Чуноне Ҳофизи лисон-ул-ғайб фармудааст:

Гӯянд, санг лаъл шавад дар мақоми сабр,
Оре, шавад, валек ба хуни ҷигар шавад.

Баъди ба даст овардани Истиқлолият ва озодӣ халқи мо ҳимояи мероси миллиро яке аз вазифаҳои муҳими худ эътироф карда, ба фарҳанги миллӣ, сун­нату анъанаҳо ва ҷашну оинҳои мардумӣ умри дубора бахшид.

Дар ин замина, мо Истиқлолияти давлатиро ҳамчун рамзи озодиву соҳибихтиёрии кишварамон ба муқаддастарин ҷашни сиёсиву фарҳангӣ ва тан­танаи давлатдории миллиамон табдил додем.

Ҳамзамон, бо ин як силси­ла ҷашнҳои бостонӣ, аз қабили Наврӯз, Меҳргон ва Садаро эҳё намуда, идҳои Рамазону Қурбонро расман ба фазои фарҳангии мам­лакат ворид намудем, таҷлили идҳои соҳавӣ ва касбиро дар до­ираи қонунгузорӣ ба роҳ монда, дар кишвар низоми ягонаи гуза­ронидани ҷашну идҳои милливу диниро ба расмият даровардем.

Бо мақсади таъмин намуда­ни нуфузи бештари суннатҳои фарҳангиву арзишҳои мардумӣ ва боз ҳам устувор гардонидани пояҳои давлатдории миллӣ бо ташаббуси Президенти мамлакат даҳ сол пеш Қонун “Дар бораи тан­зими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” қабул гардид, ки ин санад дар самти ба низому тартиб даровардани ма­росиму ҷашнҳои милливу динӣ нақши барҷаста гузошт. Вале ра­ванди амалисозии ин қонун осону ҳамвор набуд. Мушкилоти ҷомеа дар дарк ва амалисозии ин қонун то ҳоло давом дорад ва 10-сола­гии қабули қонун баҳонаи хубест барои ёфтану ислоҳ кардани каҷравиҳо дар амалишавии ин қонуни миллӣ.

Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханронии худ 24 майи соли 2007 қонуни зикршударо ба сифати нахустин қонуни миллии танзимкунан­даи маросиму анъанаҳои миллӣ муаррифӣ карда, таъкид наму­да буданд: “Мо имрӯз барои та­моман аз байн бурдан ё барҳам додани расму ойинҳои халқӣ ва маросимҳои динӣ ҷамъ наома­даем, балки мақсади асосиамон ин аст, ки дар баробари муайян кардани меъёрҳои баргузории онҳо ба раҳоии мардуми кишвар аз банди худнамоӣ ва таассубу хурофотпарастӣ оғози нек бах­шем”.

Яке аз сабабҳои қабули қонуни мазкур аз он иборат буд, ки бо пайдо шудани равияҳои мазҳабии дорои хусусияти ифротӣ ва вусъ­ат гирифтани тарғиботи зарар­нок тавассути баъзе шабакаҳои интернет дар кишвар зуҳуроти бегонапарастиву тақлид ва хатар ба забону фарҳанг, бахусус, рас­му оинҳои миллӣ ва ҳатто тар­зи либоспӯшии мардуми мо, аз ҷумла занон торафт қувват гириф­та, таассубу зиёдаравӣ ҳангоми баргузории як қатор маросиму маъракаҳо ба ҳукми анъана даро­мада буд.

Бо таъсири чунин раванд дар минтақаҳои гуногуни киш­вар маъракаҳои сохтаву бофтаи ба фарҳангу мазҳаби мо бегона зиндагии табақаҳои камбизоатро, ки бе ин ҳам мушкилиҳои зиёд доштанд, вазнинтар гардонид. Вале дар баробари ин падидаҳои анъанавӣ солҳои охир бо таъсири филмҳо, мавҷгирҳои моҳворавӣ, шабакаҳои интернетӣ ва гурӯҳҳои алоҳида тарғиби либоси ба фарҳанги мо бегона дар шаҳру ноҳияҳои мо, бахусус, миёни за­нон вусъат гирифта истодааст, ки боиси нигаронӣ мебошад.

Ҳофизи бузургвор хеле зебо гуфтааст:

Боғи маро чӣ ҳоҷати сарву са­навбар аст?

Шамшоди хонапарвари мо аз кӣ камтар аст?

Зебоии либосҳои миллии мо барои ҷаҳониён писанд аст ва занони мо бо онҳо хеле зебову ҷаззоб ба назар мерасанд, пас чаро онҳо бояд ба дигарон тақлид кунанд?

Чунин вазъ моро водор месо­зад, ки ба қонуни имрӯзаи танзим, ки ба беҳтар шудани сатҳу сифа­ти зиндагии аҳолии кишвар му­соидат намуд, тағйироту иловаҳо пешниҳод намуда, доираи фаро­гирии онро васеъ намоем, бисёр зуҳуроти манфии пайдошударо ба доираи таъсири ин қонун ворид ва самаранокии онро бештар намоем.

Имрӯз бо қаноатмандӣ мета­вон гуфт, ки қабули қонун ҳамчун яке аз иқдомоти муҳимтарин дар самти ҳифзи анъанаҳои мардумӣ боиси ҳалли бисёр мушкилоти ҳаётан муҳими аҳли ҷомеа гар­дида, ҷашну маъракаҳо ва расму ойинҳоро дар кишвар ба низом даровард.

Фарҳанги миллӣ ба сифа­ти пояи устувори маънавиёт ва таҳкими аркони давлатдорӣ арзи­ши ниҳоят бузург дошта, ҳифзи он ва ба ояндагон ба мерос гузошта­ни ин ганҷинаи маънавии халқи азизамон вазифаи давлат ва та­моми шаҳрвандони кишварамон ба шумор меравад.

Муҳим он аст, ки танзими рас­му русум ва оинҳои миллиамон барои устувории миллат ва ба ҳам наздик шудани минтақаҳои киш­вар заминаи хуби таърихӣ мегузо­рад. Яъне, ин қонун ифодакунан­даи давраи нави таърихи миллати соҳибистиқлол, фарҳанги нави миллӣ ва рӯҳияи созандаву бунёд­коронаи миллатамон мебошад.

Сайфулло САФАРОВ, профессор, бознашр аз АМИТ “Ховар”, 02.08.2017