Ибодулло Машраб - муовини якуми вазири фарҳанги Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи А. Рӯдакӣ, дорандаи ордени “Дӯстӣ” ва медали 20-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон. Тавре ин ҳунарманд мегӯяд, ӯ дар оилаи шахсони бисёр оддӣ ба воя расидааст. Чунончи, перомуни гузашти тифлии хеш қисса кард:

- Ёд дорам замоне, ки ҳанӯз мактаб намерафтам, аз падарам хоҳиш кардам барои ман як асбоби мусиқӣ харад. Падарам, ки дар тарбияи мо - фарзандон бисёр талош мекарданд, хоҳишамро рад накарда, маро ба бозор бурданд. Он замон бозори калонтарини ш. Душанбе дар Яккачинор буд. Бозорро тамошокунон мегузаштем, ки дар як фурӯшгоҳ скрипкаи овезон ба чашмам расид. Падарамро маҷбур кардам, ки ҳамон скрипкаро барои ман харида диҳад. Бехабар аз он ки барои скрипкаро навохтан аввал дар бораи он асбоб ва нозукиҳояш хондан лозим. Скрипкаро харида омадем. Мани ҳунӯз дар бораи ин асбоб чизеро намедониста ғиж-ғижкунон гӯё скрипка менавохтам ва дар миёни маҳалла ҳамроҳи дигар баччаҳои ҳамсолам сурудхонӣ мекардам.

Аз овони хурдсолиам рӯ ба шеъру суруд овардаам. Ман ҳоло худро намешинохта будам, ки суруд мехондаам. Модару бародаронам баъзан ёдовар мешаванд, ки ман ҳанӯз ба сари ақл наомада сурудхонӣ мекардаам.

Чун ба мактаби миёна қадам ниҳодам, дар он ҷо маҳфил (кружок)-и ҳаваскорон буд, дар он маҳфилҳо низ аз пайи омӯзиш ва такмил додани пешаам гардидам. Он ҷо ҳамроҳи дигар талабагон сурудхонӣ мекардам ва то андозае нозукиҳои касби хешро дар назди устодони мактабиам аз бар намудам . Баъдан ба навохтани рубоб ва дигар асбобҳои миллӣ машғул гаштам. Он замон барои аз бар намудан ё навохтани рубоб ба хонаи пионерон мерафтам ва ҳам дар мактабу хона пайваста тамрин мекардам. Ҳамин шавқу ҳавас нисбати пешаи ҳунармандӣ ва сарояндагӣ буд, ки соли 1962 дар эфири телевизион ҳунарнамоӣ кардам. Ҳамон лаҳзаҳоро ёд дорам, ки устодони бузурги санъати тоҷик менавохтанду мани кӯдак суруд мехондам. Ин аввалин қадамҳои ман барои пой ниҳодан ба саҳнаҳои баландтари санъати тоҷик буд”.

- Кадом омил буд, ки дар баробари овозхонӣ ҳунарпешагиро низ касб кардед?

- Чун дар айёми мактабхонӣ ба кино, театр ва дигар ҷойҳо бештар рӯ овардан гирифтам, самти фаъолият ва эҷодам низ дигаргун шудан гирифт. Дар баробари овозхонӣ меҳри ҳунарманди кинову театр шудан низ дар дилам ҷой мегирифт. Ҳамин буд, ки соли 1970 ба гурӯҳи актёрии факултети санъати Институти педагогии ба номи Шевченко (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) дохил шудам. Пас аз як соли таҳсил маро ба Донишкадаи гитиси ш.Москва, ки яке аз бузургтарин мактабҳои ҳунарии дунё маҳсуб меёфт, даъват карданд. Дар он ҷо таҳсили касб намудам ва нозукиҳои пешаи ҳунармандиро омӯхта, сарбаландона ба итмом расонидам.

- Ҷавониро чӣ гуна дарёфтед?

- Ҷои баҳс нест, ки ба кас як маротиб умр дода мешавад ва аз гузашти умр ҳасрат хӯрдан бехирадист. Ман низ ҷавонии хубе доштам, аммо дар қиёс бо имрӯз гӯё ҳеҷ буд. Агар имрӯз бо ҳамон истеъдоду маҳорате, ки доштам ҷавон мебудам, шояд қуллаҳои баландтар аз инро фатҳ мекардам.

Замоне, ки мо ҷавон будем муҳит тамоман дигар буд. Дар шаҳри Душанбе миллатҳои гуногун зиндагӣ мекарданд. Ман ки худ дар шаҳри Душанбе ба воя расидаам, ҳамаро хуб дарк мекардам ва бо ин ҳама аз наздик ошноӣ доштам. Халқҳои рус, карейс, тотор, немис, яҳудӣ ва мардуми қафқоз низ ин ҷо ба сар мебурданд. Яъне, шаҳри Душанбе як муҳити интернатсионалӣ буд. Дар чунин муҳит табиист, ки рақобат миёни ҷавонон бениҳоят зиёд мегардад. Ҷавонони маҳаллӣ дар ҳамон давр ҳам ғурури бениҳоят баланд доштанд ва дар ҳама набардҳо мехостанд пешгом бошанд ва аксаран пешдастиву пешгомӣ насибашон буд, вале муҳит дигар буд ва ҷавонон то андозае дар зери идеологияи ғайр тарбия ва камол меёфтанд.

- Аз нигоҳи Шумо, ҷавонони даврони истиқлол дар чӣ муҳите ба сар мебаранд ва чӣ имконоту дастгириҳое барои ин қишри ҷомеа дастрас аст?

- Ҳоло мо дар як давлати соҳибистиқлол ба сар мебарем ва шукр аз он мекунам, ки сиёсати давлат низ, пеш аз ҳама, ба худшиносии ҷавонон равона шудааст. Имрӯз бояд ҳар ҷавон худшиносии ва ҳуввияти баланди миллӣ дошта бошад, то арзишҳои волои истиқлолият ва ваҳдати миллатро дар тамоми арсаҳо қадр карда тавонад. Пешвои миллат ҳам дар вохӯриҳо бо аҳли зиё, паёмҳои ҳамасолаашон ба Маҷлиси Олӣ, чорабиниҳои фарҳангии бахшида ба ҷашнҳои миллӣ ва мулоқотҳо бо ҷавонони кишвар ҳамеша дифоъ аз фарҳанги миллӣ мекунанд ва ҷомеа, алалхусус, ҷавононро даъват мекунанд, ки ба худшиносии миллӣ аҳамияти аввалиндараҷа диҳанд, таърихи хашро пурра омӯзанд ва гузаштаи худро хуб донанд, то ки имрӯзи хешро ройгон нагузаронанд. Барои фардои худу фардои миллати худ кори некеро анҷом дода тавонанд. Дар давраи ҷавонии мо имконияти аз бар кардани ҳама гуна касбу тахассусҳо набуд, чӣ гунае, ки имрӯз ҳаст. Имрӯз бемалол ҳар як ҷавону наврас метавонад забонҳои хориҷиро аз бар кунад. Тамоми навъи технология дастрас аст ва барои ҳам ҷавони деҳот ва ҳам шаҳр имконияти фаровон аст. Имрӯз ҷавононро мебояд дар роҳи донишандӯзӣ камари ҳиммат бубанданд, то ояндаи дурахшонеро соҳиб шуда тавонанд.

- Агар имкон медоштед ҷавониро бо чӣ қиммате харидорӣ мекардед?

- Агар рӯзе ҷавонӣ чун баҳорон боз меомад,
Чу марҷони гул андар кӯҳсорон боз меомад.

Агар ҷавонӣ мисли фасли баҳорон боз меомад ҳама чизи дунёро бар ивазаш мебахшидам, вале афсус...

Ҷавонӣ шамъи раҳ кардам, ки ҷӯям зиндагониро,
Наҷӯстам зиндагонирову гум кардам ҷавониро.
Кунун бо бори пирӣ орзумандам, ки баргардам,
Ба дунболи ҷавонӣ курароҳи зиндагониро.

Ҳар қадар, ки одам ба ҳама чиз расад, ба ҳама муваффақиятҳои дунё ноил гардад, дар пириаш ҳамин ибораро ҳатман хоҳад гуфт, ки “Наҷустам зиндагонрову гум кардам ҷавониро”. Яъне, ҷавонӣ аз тамоми арзишҳои дунёӣ болотар меистад ва ҷойгоҳи худро дар ягон давр гум нахоҳад кард.

Хуршед ХОВАРӢ, "ҶТ"