КИТОБХОНА
Чоршанбе 06 Май 2026 05:21
- Фотима, Фотимаҷон, Фотимаи гули гандум, хез ҳамроҳам шав, берун мебаром.
Фотима чашмонашро молида аз ҷой хест. Дар ҳоле ки тамоми вуҷудаш хоб буд.
Ҳар ду бо нӯги пой аз дар берун шуданд. Падар - хоб. Аниқтараш хоб ҳам не. Бехоб шудааст ӯ. Се сол шуд, ки ба ин ҳол аст. Аз мурдани занаш инҷониб ранҷ мекашад. Дар хонааш ду духтари қадрас мондаанд. Осон нест, охир…
- Фақат тез баргард, то рӯза гав назан, хов дорум, - Фотима рӯи хараки ҳавлӣ амонат нишаст.
Имрӯз то вақти хоб Ҳурон бо хоҳараш – хоҳари роздонаш дарди дил кард. Ӯро бовар кунонд, ки фариштаҳо аз осмон барои ӯ бахт нозил кардаанд, Номаш - Сафдар. Имшаб бори аввал ба дидорбинӣ меояд. Фақат нимишабӣ. Аз тарси мардум.
Аввали шаб Фотимаро хоб бурд. Аммо аппааш дақиқаю сония мешумурд. Ниҳоят соати саъд ҳам фаро расид. Хайрият, ки Фотима хест. «Духтараки бемалол аст, Худо бахташ диҳад. Барои ҳамин ҳам аз ҷонам бештар дӯсташ медорам, ба ҷои модарам ҳамрози ман аст, Фотимаи гули гандум» - роҳравон андеша мекард Ҳурон. Дар торикӣ пеши пояшро базӯр медид, тахминӣ пой мемонду чашмонаш дар синаи торикӣ дурахши саодати худро меҷустанд. Дар куҷо бошад, Сафдар? Омада бошад?
- Ҳурон, ман ин ҷо! – садо баромад аз торикии пешорӯ.
Духтар лаҳзае шах шуд. Ба атроф гӯш андохт. Оромӣ. Хомӯширо танҳо садои чир-чиракҳои дохили юнучқазори рӯи ҳавлӣ халалдор мекард. «Овози Сафдар» - гӯён далер шуд ва қадам пеш гузошт. Баъди чанд қадами башумор дасте аз оринҷаш дошт. Дилаш таҳ зад. «Манам, Сафдар» - ӯро ором кунонд чавон.
Аммо куҷо оромӣ? Дилаш қариб буд, ки аз хонааш берун ҷаҳад. Ӯ чӣ кор кард? Чаро баромад? Пеши кӣ? Одаме, ки ҳеҷ гоҳ надидаасту нашинохтааст. Фақат бо телефон овози ширине моҳҳои дароз дар гӯши ӯ «варсоқӣ» мехонд. Мабодо, ки ӯро бадном кунад? Дигар илоҷи андеша ё пас гаштан набуд. Кошкӣ ҷавони арзанда бошад, чи хеле ки худашро бо телефон тавсиф мекарду Воҳид ҳам чунин мегуфт. Даҳҳо нафар ҳар рӯз аз кӯчаашон мегузаранд, ду чашм ба дарвозаи онҳо.
- Дастата гир, - оҳиста худро қафо кашид духтар, - чӣ мехоҳӣ? Тезтар бигӯ, отам мебарояд.
- Ҳуронбӣ, Ҳуронбии ман!
- Не, ҳозир Ҳурони ту нестам, - нимзавқ ҷавоб дод духтар.
- Мешавӣ. Аниқтараш, мешавӣ?
- Чум, насиб.
- Бишав, аз ман бишав. Ман дӯстат медорам. Барои ту як лаҳза оромӣ надорам. Ба расми ту шабу рӯз рози дил мегӯям. Ман мафтуни ҷамоли туям.
- Ту чӣ хел бошӣ? На расмата дидааму на дар торикӣ мебинамат.
- Муносибам ба ту. Мо муносибем.
Мулоқоти аввалин дер давом накард. Ҳамагӣ чанд дақиқаи башумор. Аммо ҳафтаҳои дуру дароз орому қарори Ҳуронро рабуд.
Он шаб Фотимаи ба қавли худаш гули гандум дар ҷойхоб ӯро сахт оғӯш гирифта, саволборонаш мекард. «Баъд чӣ шуд? Ҷои аҷоибаша бигӯ!» - гӯён механдиду мепурсид. То ҳаде ки падараш аз хонаи дарун ғур-ғуркунон «хап шавед», гуфта амр кард.
Байни Ҳурону Фотима тафриқае рух дод. Имшаб Ҳурон аз олами тасаввуроти наврасӣ ба олами ишқи ҳақиқӣ ва балоғат бебозгашт ворид шуда буд. Ба саволҳои Фотима ҷавоб медоду андеша мекард «ман чию ҷавобдиҳӣ чӣ? Ҳанӯз лаззати бӯсаю оғӯшро начашида»…
Вақте ки нафаскашии бомарому осудаи Фотима аз бурдани хобаш дарак дод, Ҳурон ғарқи хаёлоте гашт, ки қабл аз ин ӯро ташвиш намедоданд.
«Ин чӣ мулоқот буд? Ду даҳан сухани беҷуръатона. Ҳамсоядухтар Моҳлиқо гоҳо ба хонаи Ҳуронино гузашта, аз мулоқотҳои ҳаршабааш ҳарисона нақл мекард:
- Ношукриш, серӣ надорад, мебӯсаду мебӯсад. Ҳамта оғӯшум мегира, ки агар очам бедор шуда бароя, мора ҷудо карда наметона…
Ӯ калон аст. Қариб сисола, даст аз бахт кайҳо шустааст. Аз бӯсаю оғӯш сер, ҳарчанд ки бахташро ҳанӯз наёфтааст. Акнун мулоқот барин лаҳзаҳои нотакрору муқаддаси ҷавониро обу ранги шӯхӣ медиҳад. Ҳатто аз гардан поён доғҳои сиёҳи бӯсаҳои шаҳвониашро нишон медиҳад ва бо онҳо ифтихор мекунад, ба тавраш. Гӯё ки қаҳрамонӣ карда бошад. «Худо бигира ту ворӣ духтара! Ҳаминхелиҳо номи муҳаббатро бад кардаанд. Ин ишқ нест, ҳарисӣ аст, ҳаромӣ аст, чизи дигар аст» - аз дил гузаронд Ҳурон. – «Балки ҳозир ҳам Моҳлиқо дар оғӯши он булҳавас будагист. Дар пушти мактаб, ё дар каҳдони ҳамсояашон. Модараш гӯё намедонад. Дар кӯчаҳо духтари шумашро таъриф карда мегардад. Охир, одамон кару кӯр нестанд. Сиёҳро аз сафед фарқ мекунанд. Барои ҳамон ҳам касе келинаш намекунад. Хок дар базебиш!».
- Товба, товба, ғайбат шуд, - аз дил гузаронд Ҳурон, охир ӯ намозхон аст, Худоро мешиносад-ку. - Мабодо Сафдар ҳам танҳо мақсади вақтгузаронӣ дошта бошад? Не, не, набояд! Ҳурон ба ин кор ҳеҷ вақт роҳ намедиҳад.
Дар ними шаб байте, ки ҳеҷ гоҳ ба он таваҷҷуҳ надошту ин деҳотидухтар онро ҳам намефаҳмид, беихтиёр ба ёдаш зад:
«Инон зи куҷову ишқбозӣ зи куҷо,
Ҳинду зи куҷо, занони тозӣ зи куҷо?»
Воҳиди бебоку бало ин гапҳоро аз куҷо меёфта бошад? - нимтабассуме баъди аз дил гузарондани ин суханҳо даври лабони Ҳурон ҳамоил шуд. Воҳид ҳар гоҳ ин байтро дар ҳаққи Моҳлиқо мегуфт.
Боз ҳам ҳамааш айби ҳамон Воҳид – писари тағояш. «Ман дар маркази ноҳия як рафиқ дорам, маълумоти олидор, ҷавони зебо, тануманд, муҳимаш он, ки боодобу бомаданият, ба наздикӣ аз таҳсили Москва баргашт, ояндадор!» - лоф мезад ӯ ва Ҳуронро ба ҷону ҳолаш намемонд:
- Розӣ шав, туро шинос кунам, - илтиҷоомез гуфт Воҳид, - ту барои ман қариб хоҳар мешавӣ, Ҳуронаки ака. Метарсам, ки ҳайф нашавӣ, ба ин ҳусну ҷамол, ба ин латофату зебоӣ зани хуб мешавӣ. Бояд ҷуфти муносиб дошта бошӣ. Бояд ба дасти кадом девонаю дала наафтӣ, ки ман месӯзам.
Ҳурон чизе нагуфта буд. На «ҳа», на «не». Воҳид он рӯз ҷаста аз қабати шишаи ҷевон расми Ҳуронро гирифта ба киса андохту роҳи марказро пеш гирифт. Ба Сафдар медиҳам, гуфт.
- Вай дар шаҳр садҳо аз ман зеботарро дидааст. Назараш мегирифта бошад? Биё, беҳтараш расмро дар ҷояш мон.
Аммо Воҳидро ба гап даровардан магар осон аст? Ӯ якрав, шӯх, сергап, вале покиза аст.
Боз хаёли Ҳурон ба Сафдар банд шуд. Оид ба мулоқот хаёл кард. Аз соддагию бетаҷрибагии худ аранге табассум кард. Моҳлиқо чӣ? Мулоқоти маҳрамона барои ӯву «дӯстдор»-аш майдони тохтутоз шудааст. «Ман ҳаргиз ба чунин ҳол роҳ намедиҳам!» - қатъӣ дар дил қарор дод Ҳурон. Охир Сафдар гуфт-ку?
«Дар забони миллати ман ишқ ин покизагист,
Ҳарки ин маънӣ нафаҳмад, одами
покиза нест».
Шояд Сафдар ҳам ба умеди аввалин бӯсаю оғӯш бо ман омада буд? Аммо овора нашавад! Ман «палигон» нестам. Бӯсаю оғӯшро ман барои ӯ дареғ намедорам, аммо танҳо баъди тӯй…
Сафдар моту мабҳути дилорое чун Ҳурон буд. Ӯ дар интихоби бахт хато накардааст. Вақту бевақт рӯбоиеро, ки аз забони ширини Ҳурон шунида буд, зам-зама мекард:
Намак шӯрай ба захми тоза н-андоз,
Маро куштӣ, ба шаҳр овоза н-андоз.
Маро куштӣ, ба дасти худ кафан кун,
Ба расми мардуми бегона н-андоз.
Фариштаҳо, оре, фариштаҳо он шаб гӯё омин карда буданд. Як рӯз хостгорони Сафдар дари хонаи Ҳурониноро гирифтанд. Падар лаҳзае гаранг шуд, аммо донист, ки дари бахти духтараш кушода шудааст. Розӣ шуд.
Фотимаи гули гандум ба нею нестони Ҳурон нигоҳ накарда, сӯзанӣ медӯхт, то ки рӯи лимӯзини апаашро рӯзи тӯй оро диҳад, армон шиканад. Орзӯи модарашро амалӣ кунад, ӯ дар гӯр қарор гирад.
САҲОБ РАҶАБӢ
Фотима чашмонашро молида аз ҷой хест. Дар ҳоле ки тамоми вуҷудаш хоб буд.
Ҳар ду бо нӯги пой аз дар берун шуданд. Падар - хоб. Аниқтараш хоб ҳам не. Бехоб шудааст ӯ. Се сол шуд, ки ба ин ҳол аст. Аз мурдани занаш инҷониб ранҷ мекашад. Дар хонааш ду духтари қадрас мондаанд. Осон нест, охир…
- Фақат тез баргард, то рӯза гав назан, хов дорум, - Фотима рӯи хараки ҳавлӣ амонат нишаст.
Имрӯз то вақти хоб Ҳурон бо хоҳараш – хоҳари роздонаш дарди дил кард. Ӯро бовар кунонд, ки фариштаҳо аз осмон барои ӯ бахт нозил кардаанд, Номаш - Сафдар. Имшаб бори аввал ба дидорбинӣ меояд. Фақат нимишабӣ. Аз тарси мардум.
Аввали шаб Фотимаро хоб бурд. Аммо аппааш дақиқаю сония мешумурд. Ниҳоят соати саъд ҳам фаро расид. Хайрият, ки Фотима хест. «Духтараки бемалол аст, Худо бахташ диҳад. Барои ҳамин ҳам аз ҷонам бештар дӯсташ медорам, ба ҷои модарам ҳамрози ман аст, Фотимаи гули гандум» - роҳравон андеша мекард Ҳурон. Дар торикӣ пеши пояшро базӯр медид, тахминӣ пой мемонду чашмонаш дар синаи торикӣ дурахши саодати худро меҷустанд. Дар куҷо бошад, Сафдар? Омада бошад?
- Ҳурон, ман ин ҷо! – садо баромад аз торикии пешорӯ.
Духтар лаҳзае шах шуд. Ба атроф гӯш андохт. Оромӣ. Хомӯширо танҳо садои чир-чиракҳои дохили юнучқазори рӯи ҳавлӣ халалдор мекард. «Овози Сафдар» - гӯён далер шуд ва қадам пеш гузошт. Баъди чанд қадами башумор дасте аз оринҷаш дошт. Дилаш таҳ зад. «Манам, Сафдар» - ӯро ором кунонд чавон.
Аммо куҷо оромӣ? Дилаш қариб буд, ки аз хонааш берун ҷаҳад. Ӯ чӣ кор кард? Чаро баромад? Пеши кӣ? Одаме, ки ҳеҷ гоҳ надидаасту нашинохтааст. Фақат бо телефон овози ширине моҳҳои дароз дар гӯши ӯ «варсоқӣ» мехонд. Мабодо, ки ӯро бадном кунад? Дигар илоҷи андеша ё пас гаштан набуд. Кошкӣ ҷавони арзанда бошад, чи хеле ки худашро бо телефон тавсиф мекарду Воҳид ҳам чунин мегуфт. Даҳҳо нафар ҳар рӯз аз кӯчаашон мегузаранд, ду чашм ба дарвозаи онҳо.
- Дастата гир, - оҳиста худро қафо кашид духтар, - чӣ мехоҳӣ? Тезтар бигӯ, отам мебарояд.
- Ҳуронбӣ, Ҳуронбии ман!
- Не, ҳозир Ҳурони ту нестам, - нимзавқ ҷавоб дод духтар.
- Мешавӣ. Аниқтараш, мешавӣ?
- Чум, насиб.
- Бишав, аз ман бишав. Ман дӯстат медорам. Барои ту як лаҳза оромӣ надорам. Ба расми ту шабу рӯз рози дил мегӯям. Ман мафтуни ҷамоли туям.
- Ту чӣ хел бошӣ? На расмата дидааму на дар торикӣ мебинамат.
- Муносибам ба ту. Мо муносибем.
Мулоқоти аввалин дер давом накард. Ҳамагӣ чанд дақиқаи башумор. Аммо ҳафтаҳои дуру дароз орому қарори Ҳуронро рабуд.
Он шаб Фотимаи ба қавли худаш гули гандум дар ҷойхоб ӯро сахт оғӯш гирифта, саволборонаш мекард. «Баъд чӣ шуд? Ҷои аҷоибаша бигӯ!» - гӯён механдиду мепурсид. То ҳаде ки падараш аз хонаи дарун ғур-ғуркунон «хап шавед», гуфта амр кард.
Байни Ҳурону Фотима тафриқае рух дод. Имшаб Ҳурон аз олами тасаввуроти наврасӣ ба олами ишқи ҳақиқӣ ва балоғат бебозгашт ворид шуда буд. Ба саволҳои Фотима ҷавоб медоду андеша мекард «ман чию ҷавобдиҳӣ чӣ? Ҳанӯз лаззати бӯсаю оғӯшро начашида»…
Вақте ки нафаскашии бомарому осудаи Фотима аз бурдани хобаш дарак дод, Ҳурон ғарқи хаёлоте гашт, ки қабл аз ин ӯро ташвиш намедоданд.
«Ин чӣ мулоқот буд? Ду даҳан сухани беҷуръатона. Ҳамсоядухтар Моҳлиқо гоҳо ба хонаи Ҳуронино гузашта, аз мулоқотҳои ҳаршабааш ҳарисона нақл мекард:
- Ношукриш, серӣ надорад, мебӯсаду мебӯсад. Ҳамта оғӯшум мегира, ки агар очам бедор шуда бароя, мора ҷудо карда наметона…
Ӯ калон аст. Қариб сисола, даст аз бахт кайҳо шустааст. Аз бӯсаю оғӯш сер, ҳарчанд ки бахташро ҳанӯз наёфтааст. Акнун мулоқот барин лаҳзаҳои нотакрору муқаддаси ҷавониро обу ранги шӯхӣ медиҳад. Ҳатто аз гардан поён доғҳои сиёҳи бӯсаҳои шаҳвониашро нишон медиҳад ва бо онҳо ифтихор мекунад, ба тавраш. Гӯё ки қаҳрамонӣ карда бошад. «Худо бигира ту ворӣ духтара! Ҳаминхелиҳо номи муҳаббатро бад кардаанд. Ин ишқ нест, ҳарисӣ аст, ҳаромӣ аст, чизи дигар аст» - аз дил гузаронд Ҳурон. – «Балки ҳозир ҳам Моҳлиқо дар оғӯши он булҳавас будагист. Дар пушти мактаб, ё дар каҳдони ҳамсояашон. Модараш гӯё намедонад. Дар кӯчаҳо духтари шумашро таъриф карда мегардад. Охир, одамон кару кӯр нестанд. Сиёҳро аз сафед фарқ мекунанд. Барои ҳамон ҳам касе келинаш намекунад. Хок дар базебиш!».
- Товба, товба, ғайбат шуд, - аз дил гузаронд Ҳурон, охир ӯ намозхон аст, Худоро мешиносад-ку. - Мабодо Сафдар ҳам танҳо мақсади вақтгузаронӣ дошта бошад? Не, не, набояд! Ҳурон ба ин кор ҳеҷ вақт роҳ намедиҳад.
Дар ними шаб байте, ки ҳеҷ гоҳ ба он таваҷҷуҳ надошту ин деҳотидухтар онро ҳам намефаҳмид, беихтиёр ба ёдаш зад:
«Инон зи куҷову ишқбозӣ зи куҷо,
Ҳинду зи куҷо, занони тозӣ зи куҷо?»
Воҳиди бебоку бало ин гапҳоро аз куҷо меёфта бошад? - нимтабассуме баъди аз дил гузарондани ин суханҳо даври лабони Ҳурон ҳамоил шуд. Воҳид ҳар гоҳ ин байтро дар ҳаққи Моҳлиқо мегуфт.
Боз ҳам ҳамааш айби ҳамон Воҳид – писари тағояш. «Ман дар маркази ноҳия як рафиқ дорам, маълумоти олидор, ҷавони зебо, тануманд, муҳимаш он, ки боодобу бомаданият, ба наздикӣ аз таҳсили Москва баргашт, ояндадор!» - лоф мезад ӯ ва Ҳуронро ба ҷону ҳолаш намемонд:
- Розӣ шав, туро шинос кунам, - илтиҷоомез гуфт Воҳид, - ту барои ман қариб хоҳар мешавӣ, Ҳуронаки ака. Метарсам, ки ҳайф нашавӣ, ба ин ҳусну ҷамол, ба ин латофату зебоӣ зани хуб мешавӣ. Бояд ҷуфти муносиб дошта бошӣ. Бояд ба дасти кадом девонаю дала наафтӣ, ки ман месӯзам.
Ҳурон чизе нагуфта буд. На «ҳа», на «не». Воҳид он рӯз ҷаста аз қабати шишаи ҷевон расми Ҳуронро гирифта ба киса андохту роҳи марказро пеш гирифт. Ба Сафдар медиҳам, гуфт.
- Вай дар шаҳр садҳо аз ман зеботарро дидааст. Назараш мегирифта бошад? Биё, беҳтараш расмро дар ҷояш мон.
Аммо Воҳидро ба гап даровардан магар осон аст? Ӯ якрав, шӯх, сергап, вале покиза аст.
Боз хаёли Ҳурон ба Сафдар банд шуд. Оид ба мулоқот хаёл кард. Аз соддагию бетаҷрибагии худ аранге табассум кард. Моҳлиқо чӣ? Мулоқоти маҳрамона барои ӯву «дӯстдор»-аш майдони тохтутоз шудааст. «Ман ҳаргиз ба чунин ҳол роҳ намедиҳам!» - қатъӣ дар дил қарор дод Ҳурон. Охир Сафдар гуфт-ку?
«Дар забони миллати ман ишқ ин покизагист,
Ҳарки ин маънӣ нафаҳмад, одами
покиза нест».
Шояд Сафдар ҳам ба умеди аввалин бӯсаю оғӯш бо ман омада буд? Аммо овора нашавад! Ман «палигон» нестам. Бӯсаю оғӯшро ман барои ӯ дареғ намедорам, аммо танҳо баъди тӯй…
Сафдар моту мабҳути дилорое чун Ҳурон буд. Ӯ дар интихоби бахт хато накардааст. Вақту бевақт рӯбоиеро, ки аз забони ширини Ҳурон шунида буд, зам-зама мекард:
Намак шӯрай ба захми тоза н-андоз,
Маро куштӣ, ба шаҳр овоза н-андоз.
Маро куштӣ, ба дасти худ кафан кун,
Ба расми мардуми бегона н-андоз.
Фариштаҳо, оре, фариштаҳо он шаб гӯё омин карда буданд. Як рӯз хостгорони Сафдар дари хонаи Ҳурониноро гирифтанд. Падар лаҳзае гаранг шуд, аммо донист, ки дари бахти духтараш кушода шудааст. Розӣ шуд.
Фотимаи гули гандум ба нею нестони Ҳурон нигоҳ накарда, сӯзанӣ медӯхт, то ки рӯи лимӯзини апаашро рӯзи тӯй оро диҳад, армон шиканад. Орзӯи модарашро амалӣ кунад, ӯ дар гӯр қарор гирад.
САҲОБ РАҶАБӢ














Эзоҳи худро нависед